II SA/Po 59/08

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi I.J. i A.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji dotychczasowej i umorzenia postępowania w sprawie usunięcia drzew postanawia 1. ustanowić dla I.J. i A.J. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych, 2. oddalić wnioski w pozostałym zakresie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący I.J. i A.J. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w całości argumentując, że ich dochody w chwili obecnej to kwota [...] zł brutto miesięcznie. Skarżący jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, a skarżąca zatrudniona jest w dwóch zakładach na pół etatu. Obecnie pracuje jedynie na pół etatu w jednym zakładzie, ponieważ w drugim z uwagi na brak pracy jest na urlopie bezpłatnym. Skarżący oświadczyli, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzą z pełnoletnim synem, który pracuje na umowę o pracę tymczasową do dnia 25 stycznia 2008r. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku skarżący podali, że są w połowie współwłaścicielami domu o powierzchni [...] m², mieszkania o powierzchni [...] m² położonego w [...] oraz mieszkania o powierzchni [...] m² w domu wielorodzinnym położonym w [...]. Wnioskodawcy oświadczyli, że rodzina utrzymuje się z dochodów w łącznej wysokości [...] zł. miesięcznie. Skarżąca podała, że z pracy w Warsztatach Terapii Zajęciowej uzyskuje [...] zł, w firmie A – [...] zł, syn - z pracy w spółce A uzyskuje [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy oświadczyli, że ich miesięczne opłaty wynoszą 970,68 zł. Opłaty stałe dotyczące mieszkania w [...] wynoszą 316,20 zł (podatek od nieruchomości – 4,60 zł, wywóz nieczystości – 10,50 zł, telefon komórkowy – 40 zł, prąd 92,50, woda – 21,60, gaz – 43 zł, opał na zimę 104 zł). Opłaty dotyczące mieszkania w [...] wynoszą 73,48 zł miesięcznie (prąd 5,71 zł, gaz – 4,47 zł, podatek od nieruchomości – 8,30 zł fundusz remontowy wraz z oświetleniem klatki schodowej – 55 zł. Wydatki syna związane z nauką to 506 zł miesięcznie (czesne – 375 zł, dojazd 106 zł, internet – 25 zł) oraz koszt telefonu komórkowego – 75 zł miesięcznie. Skarżący uiścili kwotę 200 zł z tytułu wpisu od skargi. Skarżąca została wezwana w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz przedłożenia dokumentów źródłowych. W odpowiedzi oświadczyła, że stałe wynagrodzenie otrzymuje z pracy na umowę o pracę w Warsztatach Terapii Zajęciowej ([...] zł netto miesięcznie), dorywczo pracuje na umowę zlecenie w firmie B w okresie od 11 do 29 lutego 2008r. z wynagrodzeniem [...] zł za godzinę. Oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej, ani z mężem, ani z synem. Załączyła informację o dochodach osiągniętych w 2007r. w Warsztatach Terapii Zajęciowej (PIT-11), z której wynika roczny dochód w wysokości [...] zł brutto, informację o dochodach osiągniętych w 2007r. w firmie A (PIT-11) - w wysokości [...] zł brutto. Z przedłożonego zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wynika, że w 2006r. skarżąca osiągnęła dochód brutto w wysokości [...] zł. Z przedłożonych informacji o wysokości uzyskanych dochodów w 2007r. (PIT-11) syna skarżących wynika, że uzyskał w spółce A dochód brutto w wysokości [...] zł, a w spółce B – [...] zł brutto, co łącznie daje [...] zł brutto. Z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego wynika, że w 2006r. syn skarżących uzyskał dochód brutto w wysokości [...] zł. Skarżąca przedłożyła zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, z którego wynika, że syn skarżących został zarejestrowany jako bezrobotny i od lutego do sierpnia 2008r. pobierać będzie zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł netto miesięcznie. Z przedłożonej informacji o wysokości uzyskanych w 2007r. przez skarżącego dochodów wynika, że otrzymał kwotę [...] zł z tytułu świadczenia wypłacanego z Funduszu Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy wynika, że skarżący był zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku w okresie od marca do października 2007r. Skarżąca oświadczyła, że ma mieszkanie w [...], które zamieszkuje od 1984r. wraz z rodziną. Mieszkanie w [...] należy natomiast do skarżącego na podstawie orzeczenia o stwierdzeniu nabycia spadku po jego rodzicach i zniesienia współwłasności. Z tego tytułu skarżący zobowiązany jest do dopłaty na rzecz siostry kwoty 12.57,29 zł, z czego 2.057,29 zł zostało już spłacone. Skarżąca oświadczyła, że mieszkanie w [...] nie przynosi żadnego dochodu, gdyż go nie wynajmuje bowiem wymaga kapitalnego remontu okien, podłóg i ogrzewania. Mieszkanie to skarżący zamierzają w przyszłości przeznaczyć dla syna. Skarżący posiadają dwa samochody jeden [...] z 1991r., drugi – [...] z 1995r. Skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez Kredyt Bank SA, gdzie korzysta z limitu zadłużenia do kwoty 2.500zł i z tego tytułu uiszcza około 30,53 zł odsetek miesięcznie. Z wyciągu za okres od sierpnia 2007r. do lutego 2008r. wynika, że stale korzysta z kredytu w tym koncie, a na dzień 5 lutego 2008r. zadłużenie to wynosi 2.478,31 zł. Skarżąca zaciągnęła także pożyczkę w SKOK na kwotę 2.843,45 zł i miesięcznie spłaca 190 zł. Rachunek bankowy posiada także syn skarżących, z wyciągów z rachunku wynika, że w okresie od listopada 2007r. do lutego 2008r. na rachunek wpłynęła kwota około [...] zł miesięcznie. Korzysta również z kredytu w koncie z minimalną spłatą 127,82 zł miesięcznie. Skarżąca przedłożyła także kserokopie rachunków za media. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w całości następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia najmniejszych nawet kosztów tego postępowania. Do uwzględnienia przedmiotowego wniosku nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. Przyznanie prawa pomocy powoduje obciążenie tymi należnościami Skarbu Państwa, więc innych podatników. Nie można, więc stosując dobrodziejstwa tej instytucji, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż jej celem jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowanych dostęp ten nie tyle utrudnia, co wręcz uniemożliwia (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Prawo pomocy powinno być zatem udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W dacie wniesienia wniosku o prawo pomocy skarżąca uzyskiwała stałe miesięczne wynagrodzenie z umowy o pracę w kwocie średnio około [...] zł netto (wpływy na rachunek bankowy). W styczniu nie uzyskała już wynagrodzenia z pracy dorywczej w firmie A, skarżący nadal był bez pracy, a syn uzyskiwał wynagrodzenie za pracę tymczasową w wysokości około [...] zł netto miesięcznie (wypływy na rachunek bankowy). Skoro syn skarżących prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe jego dochody również należy wliczyć do dochodów rodziny, winien on także partycypować w kosztach bieżącego jej utrzymania. Łączne dochody rodziny wynosiły, więc około [...] zł netto miesięcznie. Z uzyskiwanego dochodu skarżący pokrywają wszystkie bieżące opłaty w kwocie 970,68 zł, a także odsetki od zadłużeń – zaciągniętych kredytów w rachunkach bankowych oraz pożyczki w SKOK - w łącznej wysokości około 348 zł miesięcznie. Pokrywają także wydatki bieżącego utrzymania (paliwo, wyżywienie). Skarżący nie wskazali by mieli jakieś zaległości płatnicze, zajęcia rachunków bankowych, czy toczące się postępowania egzekucyjne. W takiej sytuacji finansowej skarżący uiścili też wpis od skargi w przedmiotowej sprawie w kwocie 200 zł. Z powyższego wynika, więc że sytuacja finansowa pozwala na pokrycie przewidywanych kosztów sądowych w niniejszej sprawnie, zwłaszcza że są one rozłożone w czasie. Z drugiej strony, wskazać należy, że skarżący posiadają majątek nieruchomy, co w zasadzie pozbawia ich możliwości skorzystania z dobrodziejstwa prawa pomocy. Stanowi on źródło dodatkowego zarobku poprzez jego obciążenie, wynajęcie, czy sprzedaż. Jakkolwiek możliwość uzyskania dodatkowych dochodów z tego tytułu musi być realna. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący wykorzystują mieszkanie w [...] jedynie w celu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Mieszkanie to wchodzi w skład nieruchomości objętej współwłasnością, która należy do skarżących oraz uczestniczki postępowania – G.K. Wysokość uzyskiwanych dochodów rodziny, głównie z pracy dorywczej i tymczasowej oraz korzystanie z linii kredytowych w rachunkach bankowych, a także sytuacja własnościowa mieszkania w [...] praktycznie pozbawiają skarżącą zdolności kredytowej i możliwości pozyskania dodatkowych środków z tego właśnie majątku celem uiszczenia innych kosztów postępowania. Drugie mieszkanie w [...] należy jedynie do skarżącego, który jest bezrobotny i z tego powodu nie ma zdolności kredytowej, a w rezultacie możliwości uzyskania kredytu, czy pożyczki, której spłata mogłaby być zabezpieczona poprzez obciążenie tego mieszkania. Mieszkanie w [...] wymaga również generalnego remontu by można było je wynająć, więc obecnie nie przynosi ono żadnego dochodu. Skarżący zamierzają również to mieszkanie przeznaczyć w przyszłości dla dorosłego syna, więc nie jest celowa jego sprzedaż. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że skarżący nie mają możliwości by wygospodarować dodatkowe środki na uiszczenie wynagrodzenia fachowego pełnomocnika z wyboru. Biorąc pod uwagę wysokość takiego wolnorynkowego wynagrodzenia oraz realne dochody skarżących uznać należy, że w tej części wnioski o prawo pomocy są uzasadnione. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Wobec powyższego, wnioski o przyznanie prawa pomocy okazały się zasadne tylko w części dotyczącej ustanowienia radcy prawnego (art. 246 §1 pkt 2 i art. 245 §3 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W pozostałym zakresie wnioski należało oddalić. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka