II SA/Po 590/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2014r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. K. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] marca 2013r. Nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Wyrokiem z 6 września 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody z [...] marca 2013r. Skarżący M.K. ustanowił pełnomocnika do sporządzenia skargi kasacyjnej, która została złożona i opłacona, mimo ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący 13 listopada 2013r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jego dochody nie pozwalają na poniesienie dodatkowych kosztów związanych z opłaceniem wynagrodzenia pełnomocnika. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dorosłym synem. Oświadczył, że rodzina utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego w wysokości około [...] zł miesięcznie oraz renty chorobowej żony w wysokości [...] zł. Syn pomaga w gospodarstwie i nie uzyskuje dochodów z innego tytułu. Skarżący oświadczył, że jest właścicielem domu o powierzchni [...] m² w W. oraz domu o powierzchni [...] m² w Ł. M. Nadto wskazał, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha (przeliczeniowych [...] ha). Oświadczył, że spłaca kredyty: remontowy oraz klęskowy w gospodarstwie rolnym. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, czy lokat bankowych. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") skarżący powtórzył, że rodzina utrzymuje się z prowadzonej działalności rolniczej oraz renty chorobowej żony, przy czym obecnie od stycznia do lutego 2014r. nie uzyskuje dochodów ze sprzedaży mleka, co jest głównym źródłem dochodu gospodarstwa rolnego. Aktualnie utrzymują się z renty żony w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że roczna wartość sprzedaży produkcji rolnej wynosi około [...] zł, koszty prowadzenia tej działalności są różne w zależności od potrzeb i mogą wynosić około [...] zł – [...] zł miesięcznie. Dopłat za 2013r. jeszcze nie otrzymał i nie zna ich wysokości. PIT-u za 2013r. jeszcze nie składał, syn nie rozlicza się z urzędem skarbowym, gdyż pracuje tylko w gospodarstwie rolnym. Nie posiadają z żoną lokat terminowych, ani zajęć komorniczych. Wyjaśnił, że posiada kredyty na łączną sumę [...] zł (suszowy, remontowy i na zakup bydła) z terminem spłaty na 2016r. Wskazał, że nie ma żadnych dzierżaw oraz nie wynajmuje nieruchomości, z których uzyskiwałby dodatkowe dochody. Nikt z domowników nie prowadzi też działalności gospodarczej. Posiadają trzy samochody osobowe z 2000r., 1993r. i 2001r. Skarżący podał, że nie jest w stanie dokładnie określić miesięcznych kosztów utrzymania rodziny, gdyż są one różne. Skarżący przedłożył wyciąg z rachunku bankowego, z którego wynika że łączne obroty w okresie ostatnich 6 miesięcy wynosiły około [...] zł, a saldo końcowe było dodatnie i na dzień 31 grudnia 2013r. wyniosło [...] zł. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżący). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania jego oraz rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że taki wnioskodawca powinien poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie i uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawca winien, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa wnioskodawcy nie uzasadnia stanowiska, że nie dysponuje on środkami potrzebnymi na zapłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika za jego uczestnictwo przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, bowiem, że wpływy ([...] zł) przewyższają wydatki ([...] zł). Skarżący korzysta również ze wsparcia w postaci kredytów na prowadzenie działalności rolniczej. Wskazał, że z przychodu z gospodarstwa rolnego skarżący pokrywa koszty prowadzenia tego gospodarstwa oraz konieczne koszty utrzymania domu i rodziny, mimo że nie wyszczególnił tych kosztów. Pokrywa także koszty utrzymania trzech samochodów osobowych. Terminowo spłaca raty z tytułu zobowiązań kredytowych. Skarżący nie podał by miał jakieś zaległości płatnicze, czy inne nadzwyczajne zobowiązania, wskazał, że nie ma żadnych zajęć egzekucyjnych. Wynika z tego, że reguluje wszystkie swoje należności. Skoro skarżący potrafi wygospodarować w okresie sześciu miesięcy wolne środki na rachunku bankowym w kwocie przekraczającej [...] zł, powinien je przeznaczyć na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie. Poniesienie tych kosztów nie spowoduje bowiem zachwiania sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że skarżący nie będzie w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Prawo pomocy przysługuje bowiem wnioskodawcy dopiero wtedy, gdy po uiszczeniu koniecznych kosztów bieżącego utrzymania rodziny nie dysponuje już żadnymi wolnymi środkami, a taka sytuacja nie ma w niniejszej sprawie miejsca. Nadto zaznaczyć należy, że skarżący jest dodatkowo właścicielem nieruchomości, w tym domu w innej miejscowości, co z zasady powoduje odmowę prawa pomocy z uwagi na możliwość dodatkowego zarobkowania poprzez jego wydzierżawienie lub sprzedaż. Skarżący wprawdzie oświadczył, że posiadana nieruchomość nie przynosi dochodu, ale również nie wskazał, czy ponosi koszty i w jakiej wysokości związane z jej utrzymaniem, co również na wpływ na sytuację finansową wnioskodawcy. W tym stanie rzeczy przyjąć zatem należy, że wnioskodawca nawet nie wykazał, że nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów wynagrodzenia pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Wobec powyższego, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska