II SA/Po 595/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 marca 2016 r. wniosku pełnomocnika, ustanowionego dla skarżącej z urzędu, o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt II SA/Po 595/15 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia przywrócić skarżącej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ Jakub Zieliński Po wydaniu wyroku oddalającego skargę w sprawie o sygn. akt II SA/Po 595/15, co miało miejsce w dniu 11 września 2015 r., skarżąca w terminie złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku (k. 22). Odpis uzasadnienia wyroku został doręczony stronie w dniu 12 października 2015 r. (k. 38). W dniu 10 listopada 2015 r. skarżąca zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy, w tym ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 39). W dniu 18 listopada 2015 r. zostało stronie przyznane prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnik z urzędu. W dniu 11 stycznia 2016 r. Sąd poinformował adwokata, wskazanego przez właściwy terenowo organ samorządu adwokackiego, o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie (k. 68). W dniu 10 lutego 2016 r. (data nadania pocztowego – k. 84) ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 11 września 2015 r. sygn. akt II SA/Po 595/15. Jednocześnie wniósł skargę kasacyjną wraz z odpisem. W uzasadnieniu pełnomocnik argumentował, że zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik z urzędu nie mogli dochować terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bowiem ustanowienie i zawiadomienie pełnomocnika nastąpiło już po jego upływie tego terminu. Pełnomocnik wyjaśnił, że z aktami sprawy zapoznał się w dniu 15 stycznia 2016 r., gdyż dopiero wtedy miał po temu realną możliwość, zaś w dniu 10 lutego 2016 r. sporządził skargę kasacyjną. Pełnomocnik podniósł, że złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od chwili dowiedzenia się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem urzędu w niniejszej sprawie, co uznać należy za zachowanie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.) – w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015 r., a mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na przepis art. 2 w zw. z art. 1 pkt 50 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658) – skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Co do zasady wniesienie tego środka zaskarżenia jest obwarowane tzw. przymusem adwokacko-radcowskim, czyli wymogiem sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, co wynika z art. 175 § 1 P.p.s.a. Z kolei art. 86 § 1 P.p.s.a. przewiduje, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, o czym może orzec również na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 87 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1); w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2); równocześnie strona powinna dokonać czynności, co do której uchybiła terminu (§ 4). W niniejszej sprawie ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego w sposób oczywisty nie mógł sprostać ustawowemu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, który upłynął z dniem 12 listopada 2015 r. (termin liczony od 12 października 2015 r., tj. dnia doręczenia stronie odpisu uzasadnienia wyroku). Skarga kasacyjna została wniesiona z niewątpliwym przekroczeniem terminu ustawowego, w konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu jest dopuszczalny. Z uwagi bowiem na określony już wcześniej reżim prawny – stan prawny obowiązujący przed 15 sierpnia 2015 r., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie – w pełni zasadny jest niejednokrotnie wyrażany w orzecznictwie pogląd, że wystąpienie w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie ma wpływu na bieg tego terminu. Podnieść również należy, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w razie ustanowienia dla strony pełnomocnika w ramach prawa pomocy ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma realną (rzeczywistą) możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej chwili – zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. – pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz skarga kasacyjna powinny być wniesione do sądu w ciągu 7 dni. Czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być jednak dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione z kolei treścią art. 177 § 1 P.p.s.a i charakterem przewidzianego w nim terminu (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt SK 17/12, publ. Dz.U. z 2013 r., poz. 1004, OTK-A 2013/6/86).). Stąd też Sąd uznał, że powołana przez pełnomocnika strony przyczyna uchybienia terminu (przeszkoda do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) mogła upłynąć najwcześniej w dniu 29 stycznia 2016 r., kiedy to Sąd zawiadomił pełnomocnika o wyznaczeniu go do wykonania pomocy prawnej w niniejszej sprawie. W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd uznał za wniesiony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. i podlegający merytorycznemu rozpatrzeniu. W ocenie Sądu okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności wskazane przez pełnomocnika strony, w pełni uzasadniają przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżąca w odpowiednim czasie po wydaniu wyroku oddalającego jej skargę złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy (ustanowienie pełnomocnika z urzędu), który okazał się zasadny. Fakt ustanowienia takiego pełnomocnika w ramach prawa pomocy potwierdził następczo, że sytuacja materialna skarżącej oraz inne uwarunkowania (brak odpowiednich uprawnień zawodowych) stanowiły niezawonioną przez stronę przeszkodę do terminowego wniesienia skargi kasacyjnej, skoro samodzielnie skarżąca sporządzić jej nie mogła. Również pełnomocnik skarżącej w odpowiednich terminach, niezwłocznie po wyznaczeniu go pełnomocnikiem w sprawie, sporządził skargę kasacyjną i złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Reasumując wszystko powyższe, skarżąca uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez jej winy. Powołane przez pełnomocnika okoliczności stanowiły należyte usprawiedliwienie, wskazujące na istnienie takich niezależnych od strony przeszkód, które uniemożliwiły jej terminowe wniesienia skargi. Tym samym w sprawie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie powołanych przepisów orzekł, jak w sentencji. /-/ Jakub Zieliński