II SA/Po 595/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2017r., znak: [...] Kierownik Działu Pomocy Społecznej Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., działając z upoważnienia Burmistrza, przyznała W. G. (zwanemu dalej "Skarżącym") zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu odzieży zimowej i bielizny osobistej. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że zasiłek przyznano z uwagi na bezrobocie i ubóstwo. Skarżący nie posiada dochodu. Organ zaznaczył, ze kwota przyznanej pomocy jest adekwatna do możliwości finansowych Ośrodka. W odwołaniu od ww. decyzji W. G. podniósł, że jest ona dla niego krzywdząca i nie zaspokaja jego potrzeb w całości. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśnił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter fakultatywny, co oznacza że decyzja w tym zakresie podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Decyzja taka musi był poprzedzona prawidłowo przeprowadzonym postepowaniem dowodowym. Organ podkreślił, że wydając decyzję miał na uwadze, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium stanowisko organu pierwszej instancji jest w pełni prawidłowe. Organ, z uwagi na dysponowanie ograniczonymi środkami finansowymi, jak również ze względu na korzystanie przez Skarżącego już wcześniej z różnych form wsparcia finansowego z pomocy społecznej przychylił się do złożonego przez niego wniosku i przyznał zasiłek celowy w kwocie odpowiadającej możliwościom budżetowym. Ponadto zaznaczyć należy, iż organ pierwszej instancji przyznał w miesiącu styczniu Skarżącemu innymi decyzjami również zasiłki celowe jako dofinansowanie na inne cele. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu W. G. podniósł, że decyzja Kolegium jest sprzeczna z obowiązującymi przepisami. Skarżący wyjaśnił, że z powodu złego stanu zdrowia nie jest zdolny do pracy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 690; zwanej dalej "u.p.s."), który stanowi, iż zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1 u.p.s.), osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku zdarzenia losowego (art. 40 ust. 1 u.p.s.), a także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej (art. 40 ust. 2 u.p.s.). Zauważyć należy, że pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej", którym posłużył się ustawodawca w art. 39 ust. 1 u.p.s. jest prawnie niedookreślone, a jego interpretacja i ocena należą każdorazowo do organu rozstrzygającego sprawę. W art. 39 ust. 2 u.p.s. wyjaśnia się przykładowo, co należy rozumieć pod pojęciem "niezbędnej potrzeby bytowej" wymieniając tam m.in. zakup niezbędnych przedmiotów użytku domowego, czy koszt drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Dodatkowo zaznaczyć trzeba, że decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter decyzji uznaniowej. Taki charakter decyzji oznacza, że organ administracji ma swobodę decyzyjną, co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania, polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych, jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. Istotne znaczenie przy tym ma uzasadnienie wydanej przez organ decyzji rozstrzygającej sprawę ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 1794/10; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku rozstrzygnięć podejmowanych w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie - czy organy administracji nie przekroczyły granicy uznania administracyjnego. Oczywistym jest, że podejmowanie decyzji opartych na uznaniu administracyjnym nie może oznaczać dowolności i arbitralności. Zakres uznania wyznaczony jest zawsze normami kompetencyjnymi, przepisami o postępowaniu administracyjnym i przepisami prawa materialnego. Wydając decyzje o charakterze uznaniowym, organ jest związany nie tylko przepisem, ale i celem określonej regulacji. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1535/08; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać również trzeba, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Instytucja ta wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a jej zadaniem jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz do ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). W rozpoznanej sprawie poza sporem pozostaje, że W. G., wnioskujący o przyznanie zasiłku celowego na odzieży zimowej i bielizny osobistej spełniał kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, tj. kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] stycznia 2017 r., oświadczenia o stanie majątkowym z dnia [...] stycznia 2017 r. oraz raportu z Powiatowego Urzędu Pracy w J. z [...] grudnia 2016 r. wynika, że Skarżący nie posiada żadnego dochodu i jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. od dnia [...] marca 2016 r., bez prawa do zasiłku. Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, będąc właścicielem lokalu mieszkalnego. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się skarżący, biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów, rację należy przyznać organom pomocy społecznej, albowiem oceniając sytuację materialno-bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość przepisom postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Organy słusznie wzięły pod uwagę fakt, że skarżący jest objęty pomocą Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J.. Należy podkreślić, że Skarżący nie został pozbawiony pomocy ośrodka pomocy społecznej. Z akt sprawy wynika, że w styczniu 2017 r. poza otrzymanym w niniejszej sprawie zasiłkiem celowym na zakup odzieży zimowej i bielizny osobistej w kwocie [...]zł, Skarżącemu został przyznany zasiłek okresowy w kwocie [...]zł, a także zasiłki celowe na zakup leków (100 zł), zakup opału (200 zł) i zakup niezbędnych przedmiotów użytku domowego (400 zł) Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że organ przyznając pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Uzasadniając swoją decyzję organ I instancji podkreślił, że udziela skarżącemu pomocy w wysokości na jaką pozwalają jego możliwości finansowe – ograniczony budżet. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze wskazać należy, że z zasady pomocniczości wyrażonej w art. 3 ust. 1 u.p.s. wynika, że sytuacja, w której przyznany zasiłek celowy nie pokrywa w całości wydatków na określony cel, nie oznacza w każdym przypadku naruszenia uznania administracyjnego w trakcie zastosowania art. 39 ust. 1 u.p.s. (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2017 r., I OSK 766/16, Lex nr 2313762). W sytuacji, kiedy organ pomocy społecznej odnosząc się do sytuacji osobistej, materialnej i dochodowej strony wyjaśnił wysokość przyznanej pomocy nie mamy do czynienia z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. Konkludując należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na odzieży zimowej i bielizny osobistej w kwocie [...]zł, przy jednoczesnym udzieleniu mu innych rodzajów pomocy, było uprawnione z świetle przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) skargę oddalił.