II SA/Po 596/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł (słownie: dwieście złotych). D. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań. Postanowieniem z dnia 24 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Po 238/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę. Postanowieniem z dnia 20 maja 2026 r., sygn. akt III OZ 196/26 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że odrzucenie skargi z powodu wniesienia jej po terminie może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny naruszenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Jakiekolwiek braki w ustaleniach faktycznych w tym zakresie nie mogą obciążać strony skarżącej, taka bowiem okoliczność oznaczałaby nieuprawnione ograniczenie wynikającego z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 września 2015 r., sygn. akt II GSK 1772/15; z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt II GZ 1229/16; z 17 lutego, 2026 r., sygn. akt III OZ 17/26). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, odrzucenie skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy ocenić jako przedwczesne. W rozpoznawanej sprawie nie dokonano bowiem wyczerpujących ustaleń, co do zasadniczej okoliczności, tj. prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że "nie dysponuje aktami administracyjnymi, jednakże dysponując kopią zaskarżonej decyzji opatrzoną prezentatą Urzędu Miasta i Gminy [...] uznać należało, że decyzja była najpóźniej doręczona stronom postępowania z końcem października 2023 r. Tym samym wniesienie skargi w dniu 17 lutego 2026 r. niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem ustawowego 30 dniowego terminu". Sąd I instancji ocenił uchybienie terminu do wniesienia skargi i wydał zaskarżone postanowienie bez akt administracyjnych, opierając się jedynie na dołączonej do akt sądowych kopii zaskarżonej decyzji. Działanie Sądu I instancji polegające na dowolnym ustaleniu daty doręczenia decyzji należy uznać za błędne. Ustalenie początku biegu terminu do wniesienia skargi wymaga oparcia się na aktach administracyjnych, w szczególności dowodach doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż skoro Sąd I instancji nie dysponował aktami administracyjnymi sprawy, nie miał podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została doręczona "najpóźniej z końcem października 2023 r." Uznanie więc, że skarga została złożona z przekroczeniem ustawowego terminu miało charakter dowolny i przedwczesny. W pierwszej kolejności WSA powinien pozyskać akta administracyjne i dopiero na ich podstawie ustalić datę skutecznego doręczenia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji pozyska kompletne akta administracyjne, w których znajduje się zaskarżona decyzja oraz dowody jej doręczenia stronom postępowania. Na tej podstawie dokona oceny zachowania terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 października 2023 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań i w zależności od tej oceny podejmie dalsze czynności procesowe. Na marginesie odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących braku udziału następców prawnych w postępowaniu administracyjnym oraz braku zawieszenia przez organ postępowania Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż na obecnym etapie brak jest możliwości ich jednoznacznej oceny, skoro Sąd I instancji nie dysponował aktami sprawy. Brak akt administracyjnych uniemożliwia bowiem weryfikację przebiegu postępowania administracyjnego, ustalenie kręgu stron postępowania oraz ocenę czy zachodziły podstawy do udziału następców prawnych w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie z twierdzeń samej skarżącej wynika, iż śmierć jej ojca będącego stroną postępowania administracyjnego, a którego jest spadkobierczynią nastąpiła w dniu [...] a zatem już po wydaniu decyzji z 12 października 2023 r., co nie pozostaje bez wpływu na ocenę okoliczności niniejszej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż Sąd wykonując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 20 maja 2026 r., sygn. akt III OZ 196/26 pozyskał akta administracyjne sprawy, a przede wszystkim zaskarżoną decyzję oraz dowody jej doręczenia. Ponadto Sąd pozyskał postanowienie Sądu Rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku po E. K.. W tym miejscu wskazać należy, iż w wyżej wskazanym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do twierdzeń skarżącej dotyczących braku udziału następców prawnych w postępowaniu administracyjnym oraz braku zawieszenia przez organ postępowania, wskazał, iż na obecnym etapie brak jest możliwości ich jednoznacznej oceny, skoro Sąd I instancji nie dysponował aktami sprawy. Brak akt administracyjnych uniemożliwia bowiem weryfikację przebiegu postępowania administracyjnego, ustalenie kręgu stron postępowania oraz ocenę czy zachodziły podstawy do udziału następców prawnych w postępowaniu administracyjnym. Jednocześnie z twierdzeń samej skarżącej wynika, iż śmierć jej ojca będącego stroną postępowania administracyjnego, a którego jest spadkobierczynią nastąpiła w dniu [...] a zatem już po wydaniu decyzji z 12 października 2023 r., co nie pozostaje bez wpływu na ocenę okoliczności niniejszej sprawy. Z tych też względów Sąd w pierwszej kolejności dokonał oceny interesu prawnego Skarżącej. Należy pamiętać, iż niedopuszczalność skargi będzie miała miejsce zarówno z przyczyn przedmiotowych jak i podmiotowych. Przyczyny podmiotowe obejmują sytuacje wniesienia skargi przez podmiot, który nie jest legitymowany do jej wniesienia. Postępowanie sądowoadministracyjne, jako postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, może być prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, a oczywisty brak legitymacji skargowej jest podstawą do odrzucenia skargi. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, stosownie do § 2 art. 50, uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Analiza treści unormowania art. 50 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że o statusie strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym decyduje posiadanie interesu prawnego. Ze skargą może więc wystąpić co do zasady podmiot, który wykaże związek między określonym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Wnosząc niniejszą skargę Skarżąca wskazała, iż jest następcą prawnym E. K. jako właściciela działki [...] i współwłaściciela działki [...] Z nadesłanych akt administracyjnych sprawy wynika, iż E. K. przez organ był traktowany jako strona postępowania i jemu doręczono zaskarżona decyzję z dnia z dnia 12 października 2023 r., nr [...] (zob. zwrotne potwierdzenie odbioru k. 82 akt sądowych). Należy pamiętać, iż nabywca spadku na gruncie art. 30 § 4 k.p.a. staje się następcą procesowym poprzedniej strony postępowania, a tym samym, w ujęciu procesowym uzyskuje interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Przepis art. 30 § 4 k.p.a. stanowi, iż w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Przepis ten pozwala na kontynuowanie i zakończenie wszczętego postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy na skutek sprzedaży lub dziedziczenia następuje zmiana podmiotu stosunku materialno-prawnego. Następstwo procesowe uregulowane powyższym przepisem jest konsekwencją następstwa prawnego w prawie materialnym i polega na wstąpieniu do postępowania innego podmiotu na miejsce podmiotu, który dotychczas był jego stroną. Oznacza zatem, że poprzednik ustępuje z postępowania, a następca wstępuje w jego sytuację procesową, tak jakby od początku był stroną postępowania. Ważne jest, aby zdarzenia prawne rodzące następstwo procesowe, tak succesio mortis causa, jak i succesio inter vivos, nastąpiły w toku postępowania, a zatem w określonym przedziale czasowym, pomiędzy rozpoczęciem, a zakończeniem konkretnego postępowania administracyjnego (patrz: wyrok NSA z dnia 22 lutego 2000 r., sygn. akt I SA 310/99, Lex nr 55755). Ponadto wskazać należy, iż jak wynika z nadesłanego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt [...] E. K. zmarł w dniu [...] Skarżąca nabyła cały spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Tym samym uznać należy, iż na dzień wydawania decyzji tj. 12 października 2023 r. Skarżąca nie była stroną postępowania, gdyż otwarcie spadku nastąpiło z chwilą śmierci E. K. tj. [...] Do momentu śmierci to E. K. był stroną postępowania i to jemu doręczano rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem skoro Skarżąca nabyła prawa do spadku już po zakończeniu postępowania to nie można uznać, iż ma ona interes prawny w zaskarżeniu decyzji z dnia 12 października 2023 r., którą skutecznie doręczono jej poprzednikowi prawnemu. Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 232 § 2 P.p.s.a.