II SA/Po 597/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Bela po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) znak (...), II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ E. Podrazik /-/ B. Kamieńska /-/ B. Drzazga W dniu (...) Urząd Miasta (...) poinformował Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego dla (...) o wybudowaniu drewnianego hangaru o powierzchni użytkowej 80 m2, bez wymaganych prawem zezwoleń, na nieruchomości o numerze geodezyjnym (...) położnej w (...) przy ul. (...). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla (...) pismem z (...). wezwał dzierżawcę powyższej nieruchomości, P.K., do złożenia wyjaśnień co do powyższego stanu rzeczy. P.K. wyjaśnił, że jest dzierżawcą wyżej wymienionej nieruchomości, przedmiotowy obiekt budowlany, o wymiarach 10 na 8 metrów, postawił na początku 2005 r., w miejsce poprzednio istniejącego drewnianego hangaru, w którym były magazynowane naprawiane jachty i łódki. Przyznał również, że przed postawieniem obiektu budowlanego nie uzyskał pozwolenia na budowę, ani nie dokonał zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych właściwemu organowi. Przeprowadzone w dniu (...). oględziny potwierdziły istnienie drewnianego obiektu budowlanego o wymiarach 10 x 8 metrów, posadowionego na bloczkach betonowych, bez posadzki, zlokalizowanego na nieruchomości dzierżawionej przez P.K.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla (...) wszczął z urzędu w dniu (...). postępowanie w sprawie legalności budowy tymczasowego obiektu budowlanego. Równocześnie wydał on na podstawie art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ustawy Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006r. Nr 156 poz. 1118 ze zm.) postanowienie, w którym wstrzymał budowę przedmiotowego obiektu budowlanego na wyżej wskazanej nieruchomości, oraz zobowiązał inwestora, P.K., do przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia decyzji: 1. czterech egzemplarzy projektu budowlanego w/w tymczasowego obiektu budowlanego opracowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane, sprawdzonego zgodnie z art. 20 ust. 2 ustawy Prawo budowlane wraz z ważnym w dniu sporządzenia projektu zaświadczeniem potwierdzającym przynależność autora projektu do właściwej izby samorządu zawodowego, 2. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w formie określonej w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003r. w sprawie wzorów: wniosku o pozwolenie na budowę, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i decyzji o pozwoleniu na budowę (Dz. U. z 2003r. Nr 120 poz. 1127 ze zm.), 3. zaświadczenie Prezydenta Miasta (...) o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) decyzją nr (...) z dnia (...), na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazał P.K. dokonać rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego pełniącego funkcję magazynu dla żagli usytuowanego na działce nr (...), przy ul. (...) w (...). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż obiekt będący przedmiotem postępowania, chociaż wypełnia definicję tymczasowego obiektu budowlanego, określoną w art. 3 pkt 5 ustawy Prawo budowlane, wybudowano bez przewidzianego prawem pozwolenia na budowę, bowiem zgodnie z art. 28 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 12, powyższej ustawy w przypadku budowy tymczasowego obiektu budowlanego na okres dłuższy niż 120 dni konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia (...) nałożono na inwestora obowiązek przedstawienia dokumentów wymaganych do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Obowiązki nałożone postanowieniem z dnia (...) nie zostały wypełnione, stąd na mocy art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane należało nakazać rozbiórkę przedmiotowego obiektu. Od powyższej decyzji odwołał się P.K., podnosząc, że organ I instancji wszczął postępowanie na wniosek nieuprawnionego podmiotu tj. Wydziału Finansowego Urzędu Miasta (...). W toku postępowania odwoławczego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) zlecił organowi I instancji w trybie art. 136 kpa uzupełnienie dowodów i materiałów w sprawie poprzez przeprowadzenie kontroli. W czasie jej trwania P.K. wskazał, że w tym samym miejscu, w którym obecnie znajduje się budynek tymczasowy, stał od lat osiemdziesiątych XX wieku budynek do przechowywania naprawianego sprzętu, który wymagał nieustannych napraw. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) decyzją z (...) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podzielił argumentację PINB w (...) co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego jako obiektu tymczasowego, co do konieczności uzyskania pozwolenia na budowę oraz co do zaistnienia podstaw do orzeczenia rozbiórki z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że zgodnie z art. 61 kpa organ I instancji posiadał uprawnienie do wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu. Od powyższej decyzji P.K. wniósł skargę do sądu podnosząc, że w trakcie postępowania nie wzięto pod uwagę wyjaśnień, które złożył podczas przeprowadzenia postępowania uzupełniającego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie ze względu na zarzuty w niej podniesione. Podstawą rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji były przepisy art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W myśl przepisu ustępu pierwszego tegoż artykułu, właściwy organ w drodze decyzji nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przepis ten odwołuje się jednak do ustępu drugiego art. 48, w którym uregulowano dopuszczalność legalizacji obiektu budowlanego wykonanego w warunkach samowoli budowlanej. Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w ustępie 2 art. 48 wskazanej ustawy, ustanowił więc priorytet procedury legalizacyjnej nad nakazem rozbiórki. W przedmiotowej sprawie w dacie wydawania decyzji przez organy obu instancji jednym z warunków legalizacji samowoli budowlanej z art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane była zgodność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czego konsekwencją był obowiązek przedstawienia przez inwestora zaświadczenia organu gminy o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1). Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w (...) stosownie do art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożył postanowieniem z dnia (...) na skarżącego obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie wskazanych dokumentów, w tym zaświadczenia Prezydenta Miasta (...) o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej, w dniu wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzory Budowlanego w (...) wynikał obowiązek przedłożenia decyzji o warunkach zabudowy ostatecznej "w dniu wszczęcia postępowania" prowadzonego na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Niespełnienie przez skarżącego w wyznaczonym przez organ terminie nałożonych obowiązków skutkowało orzeczeniem nakazu rozbiórki w przedmiotowej sprawie. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w (...), Sąd zobligowany był uwzględnić wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt P 37/06 (Dz.U. z 2007 Nr 247, poz.1844), którym orzeczono o niezgodności przepisu art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. "b" i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W konsekwencji wymienionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego możliwe jest uzyskanie ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji zrealizowanej w ramach samowoli budowlanej w toku trwającego postępowania legalizacyjnego z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Prawidłowe wezwanie skierowane do inwestora (właściciela obiektu) w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane powinno więc dotyczyć przedstawienia – w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego – ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisu ustawy z Konstytucją ma skutek ex tunc (skutkuje z mocą wsteczną) i zgodnie z art. 145a kpa jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego. Oparcie rozstrzygnięcia decyzji o przepis, którego sprzeczność z Konstytucją następnie stwierdził Trybunał Konstytucyjny, stanowi naruszenie prawa dające podstawę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Podkreślić należy, iż dla zastosowania tego ostatniego przepisu nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 145a § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w paragrafie pierwszym tego przepisu następuje tylko na żądanie strony (wyrok NSA z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. II OSK 496/2005 wydany w analogicznej sytuacji z art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia (...) wydane zostały z naruszeniem prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wymienione wyżej decyzje należało więc uchylić. Ponownie rozpoznając sprawę organ nadzoru budowlanego powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 48 ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane, w szczególności nałożyć na skarżącego obowiązek przedłożenia ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 4 czerwca 2007 r. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 wymienionej ustawy. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. /-/ B. Drzazga /-/ B. Kamieńska /-/ E. Podrazik