II SA/Po 597/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2008r. sprawy ze skargi C. N. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego; oddala skargę /-/ W.Batorowicz /-/ M.Kwiecińska /-/ A.Łaskarzewska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] (znak [...]) nałożył na K. K. obowiązek przedłożenia wyszczególnionych w decyzji dokumentów w celu doprowadzenia budynku gospodarczego – [...], usytuowanego na działce położonej w [...] przy ul. [...] – do stanu zgodnego z prawem. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] (znak [...]) uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ nadzoru budowlanego I instancji decyzją z dnia [...] (znak [...]) nakazał M. M. i B. S. rozbiórkę przedmiotowego budynku [...]. Organ nadzoru II instancji decyzją z dnia [...] (znak [...]) uchylił przedmiotową decyzję w całości i ponownie przekazał sprawę organowi I instancji do rozpatrzenia. Organ nadzoru budowlanego I instancji decyzją z dnia [...] (znak [...]), zmienioną decyzją z dnia [...] (znak [...]), nakazał M. M. i B. S. wykonanie szeregu czynności polegających między innymi na zabezpieczeniu konstrukcji dachu budynku [...] przed zawaleniem. Następnie decyzją z dnia [...] (znak [...]) udzielił Wyżej Wymienionym pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku [...]. Organ nadzoru II instancji decyzją z dnia [...] (znak [...]) uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] zwracając uwagę na fakt, że właścicielami nieruchomości, na której posadowiony jest przedmiotowy [...], zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] Wydział I Cywilny z dnia [...], sygn. akt [...], byli K. K., M. M. i B. S. jako spadkobiercy zmarłego L. L. Dnia [...] 2006r. K. K. zmarła, a organ I instancji nie podjął czynności celem wyjaśnienia kto nabył spadek po tej osobie, jednocześnie w sprawie brak dokumentów potwierdzających nabycie spadku przez M. M., B. S. Postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) organ I instancji ustaliwszy, iż nie zostały uregulowane sprawy spadkowe po zmarłej K. K. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy budynku [...], zlokalizowanego w [...] przy ul. [...]. Zdaniem organu do chwili rozstrzygnięcia brak było tytułu prawnego M. M. i B. S. do spadku po zmarłej K. K., na podstawie którego osoby te weszłyby w prawa i obowiązki właściciela. Uniemożliwia to organowi nadzoru budowlanego wydanie bez naruszenia prawa decyzji kończącej sprawę, co tym samym czyni niemożliwym dalsze prowadzenie postępowania w sprawie, zmierzającego do doprowadzenia samowolnie wybudowanego budynku [...] do stanu zgodnego z prawem. Organ stwierdził, iż uzasadnione jest zawieszenie postępowania do czasu rozpatrzenie przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, jakim jest ustalenie właścicieli posesji w [...] przy ul. [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł C. N. zarzucając organowi I instancji, iż nie działa na jego korzyść, a sprawa jest przeciągana. Odwołujący zauważył, iż K. K. nie była właścicielką posesji i M. M. oraz B. S. nie mogą prawnie użytkować przedmiotowego [...]. Zmarły L. K. wniósł sporny budynek w czasie, gdy był kawalerem i nie uregulował tego prawnie. Organ II instancji postanowieniem z dnia [...] (znak [...]) wydanym na podstawie art. 123 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej podstawy prawnej i w tym zakresie przywołał art. 123 § 1 i 2 oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego powołanej wyżej ustawy, a w pozostałej części zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 97 § 1 pkt 4 tej ustawy i stwierdził, iż w niniejszej sprawie cechę zagadnienia wstępnego należy przypisać kwestiom związanym z własnością działki, na której został zrealizowany samowolnie budynek [...], bowiem dopiero po rozpatrzeniu tego zagadnienia przez sąd, tj. do zakończenia prawomocnym orzeczeniem sprawy dotyczącej własności działki, możliwe będzie ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, iż gdy ustaną przyczyny zawieszenia postępowania administracyjnego organ I instancji podejmie to postępowanie z urzędu lub na żądanie strony (art. 97 § 2). Ponadto organ w odpowiedzi na treść zażalenia wyjaśnił, iż w tym postępowaniu odwoławczym organ II instancji rozstrzyga jedynie o prawidłowości zawieszenia postępowania. Od postanowienia organu II instancji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu złożył C. N., który podniósł, iż w sprawie, która toczy się od przeszło 5 lat, było "dużo nieprawidłowości i fałszowania, ponieważ raz była rozbiórka przymusowa, a raz jakaś przebudowa". Skarżący stwierdził, iż nikt nie zważał na jego interes, gdyż uważa, że "bez pozwolenia ten [...] nie powinien tam stać". Ponadto zwrócił uwagę na to, że "po śmierci pani K., nie wiadomo kto jest właścicielem", a "te panie nie mają własności prawnej, lecz korzystają z [...]". Skarżący domagał się załatwienia sprawy zgodnie z prawem, z korzyścią dla niego i spowodowanie rozbiórki [...]. Skarżący wniósł także o przeprowadzenie wizji lokalnej na terenie, na którym stoi przedmiotowy [...] i podkreślił, iż przedmiotowy [...] nie spełnia warunków technicznych i przeciwpożarowych, jak i stoi zbyt blisko jego domu i granicy jego działki. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał uprzednio zajęte w sprawie stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca aktualnie umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Zgodnie z tą zasadą sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, czy też zawartą w skardze argumentacją. Zobowiązany jest natomiast do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Granice rozpoznania skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżących. W pierwszej kolejności trzeba zauważyć, iż niniejsza sprawa dotyczyła prawidłowości postanowień organów nadzoru budowlanego w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie samowolnej budowy budynku [...]. W związku z tym zarzuty dotyczące merytorycznych rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego w przedmiocie stwierdzonej samowoli budowlanej nie mogły być przez Sąd rozpatrzone, bowiem zaskarżone postanowienie nie rozstrzyga merytorycznie (co do istoty) sprawy samowoli budowlanej, w tym nie orzeka o jej legalizacji. Jednym z podstawowych obowiązków organu administracji jest ustalenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postępowania. Uzyskanie takiego statusu nie jest uzależnione od uznania organu (art. 28 kpa), który zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej powinien określić strony postępowania i zapewnić im czynny udział w postępowaniu (art. 10, art. 79 i art. 81 kpa), doręczać pisma (art. 40 kpa), w tym w razie potrzeby wezwania (art. 50 kpa), a co do zasady zawsze wydane decyzje (art. 109 § 1 kpa) i zaskarżalne postanowienia (art. 125 § 1 i 3 kpa). Nade wszystko jednak ustalenie strony ma podstawowe znaczenie dla prawidłowego załatwienia sprawy – w niniejszej sprawie skierowanie władczych rozstrzygnięć administracyjnych do podmiotów zobowiązanych do usunięcia skutków samowoli budowlanej (doprowadzenia samowolnie wybudowanego budynku do stanu zgodnego z prawem). Dodać należy, iż okoliczność, że strona bez własnej nie brała udziału w postępowaniu jest podstawą do wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją (art. 145 § 1 pkt 4 kpa); z tej też przyczyny sąd administracyjny byłby obowiązany do uchylenia decyzji lub postanowienia wydanych z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b). Tymczasem w niniejszej sprawie jedna ze stron zmarła. Zgodzić należało się zatem z organami obu instancji, ze ustalenie spadkobierców K. K., dotychczasowej strony postępowania administracyjnego stanowi przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania. Bezspornym pozostawało, że do chwili wydania postanowienia przez organy obu instancji nie zostały uregulowane sprawy spadkowe po zmarłej K. K. Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego stwierdzające nabycie spadku pozwoli określić krąg wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości i w ten sposób ustalić wszystkie strony tego postępowania, co niezbędne jest do zakończenia sprawy. Organ administracji nie ma kompetencji do władczego rozstrzygnięcia, kto jest spadkobiercą K. K. Wobec powyższego w sytuacji, w której Sąd nie doszukał się naruszenia przez ograny obydwu instancji naruszenia prawa prowadzącego od wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. /-/ Aleksandra Łaskarzewska /-/ Maria Kwiecińska /-/ Wiesława Batorowicz