II SA/Po 597/15

Dnia 23 września 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 roku sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] marca 2015 roku Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...].06.2014 r. Nr [...] Marszałek Województwa Wielkopolskiego, działając na podstawie art. 68 ust. 1 lit. b) ppkt i) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29.04.2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz art. 60 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16.09.2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, w związku z art. 21 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej: "u.ś.r.") a także art. 5 ust. 3 u.ś.r., rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.08.2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych w trybie art. 104 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku I. J. orzekł, co następuje: 1. nie przyznać na dziecko P. J. (ur. [...]1997 r.) zasiłku rodzinnego na okres od dnia 01.11.2012 r. do dnia 31.12.2012 r. oraz od dnia 01.06.2013 r. do dnia 31.10.2013 r., a także jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, 2. nie przyznać na dziecko B. J. (ur. [...].1998 r.) zasiłku rodzinnego na okres od dnia 01.11.2012 r. do dnia 31.12.2012 r. oraz od dnia 01.06.2013 r. do dnia 31.10.2013 r., a także jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...].09.2012 r. I. J. złożyła w organie właściwym Miasta K. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych na dzieci (P. J. i B. J.) na okres zasiłkowy 2012/2013. Zdaniem organu pierwszej instancji, powodem odmowy jest przekroczenie kryterium dochodowego (wynoszącego w niniejszej sprawie [...] zł na jednego członka rodziny, podczas gdy kryterium ustawowe wynosi 539 zł). I. J. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a także naruszenie art. 107 § 1 i 3 oraz art. 8 K.p.a. Decyzją z dnia [...].03.2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 5 ust. 1 i art. 8 u.ś.r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w okresie od dnia 01 listopada 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r. oraz od dnia 01 czerwca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. I. J. była w Polsce osobą aktywną zawodowo, gdyż wykonywała pracę najemną. Zamieszkiwała przy tym wraz z dziećmi na terytorium Polski. Z uwagi na powyższe, pierwszeństwo do wypłaty świadczeń rodzinnych przysługiwało ustawodawstwu polskiemu w oparciu o przepisy u.ś.r. Organ odwoławczy podniósł następnie, że łączny dochód rodziny w 2011 r. wyniósł [...] zł, co stanowi kwotę [...] miesięcznie, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie – [...] zł. W związku z tym dochód na osobę w rodzinie przekroczył ww. kryterium (tj. kwotę 539,00 zł) o [...] zł. Powyższe skutkuje brakiem możliwości przyznania zasiłku rodzinnego. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie ma przy tym możliwości skorzystania z wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 3 u.ś.r., stosownie do którego w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Z zaskarżonej decyzji wynika, że już w poprzednim okresie zasiłkowym strona postępowania nabyła uprawnienia do świadczeń rodzinnych na mocy ww. przepisu. I. J. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 11 i 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez nieustalenie w sposób jednoznaczny to jest wyczerpujące i matematyczne wyjaśnienie sposobu wyliczenia dochodu na osoby w rodzinie, - art. 107 § 1 i 3 oraz art. 8 K.p.a. poprzez lakoniczne i niezrozumiałe dla strony uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w szczególności brak wskazania w uzasadnieniu decyzji podstaw do niezastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. Mając na uwadze powyższe uchybienia skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Marszałka Województwa Wielkopolskiego z dnia [...].06.2014 r. W uzasadnieniu powyższej skargi I. J. podniosła, że organ stwierdził, iż nie zachodzą podstawy do zastosowania art. 5 ust. 3 u.ś.r. stosowanie do którego w przypadku, gdy dochód rodziny lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego, o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje albowiem w ocenie organu z zaskarżonej decyzji wynika, że już w poprzednim okresie zasiłkowym strona postępowania nabyła uprawnienia do świadczeń rodzinnych na mocy tego przepisu. Zdaniem skarżącej organ odnosząc się do decyzji ustalającej przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za poprzedni okres zasiłkowy wyprowadza z niej nieuprawnione wnioski. Przede wszystkim w tej decyzji jednoznacznie stwierdzono, że nie są spełnione warunki do otrzymania świadczeń rodzinnych. Nie ma żadnego ustalenia, że stosuje się do niego wyjątek w związku z przekroczeniem dochodu i że zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przyznaje się na podstawie art. 5 ust. 3 u.ś.r. Przepis ten w tym znaczeniu nie znalazł się także w sentencji decyzji. W ocenie skarżącej prowadzi do wniosku, iż organ w sposób stanowczy stwierdził że, skarżąca spełnia kryterium dochodowe albowiem organ ani w sentencji decyzji ani w uzasadnieniu tej decyzji nie powołuje się na dopuszczalne przekroczenie kryterium dochodowego, które jest wyjątkową, szczególną przesłanką przyznania świadczenia. Przekroczenie dochodu w okresie zasiłkowym 2012/2013, którego skarżąca nie kwestionuje, jest tym pierwszym przekroczeniem, o którym mowa w art. 5 ust. 3 u.ś.r. stąd w jej ocenie winien być zastosowany. W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu (czynności). Wychodząc z powyższych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uwzględnił skargę, gdyż stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, a więc art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. stanowi podstawę do jej uchylenia. Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28.11.2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.). Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który, zgodnie z art. 4 ust. 1 u.ś.r., ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Warunkiem uzyskania zasiłku rodzinnego jest spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego określonego w art. 5 oraz przesłanek określonych w art. 6 u.ś.r. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.ś.r., uprawnienie do zasiłku rodzinnego uzależnione jest od wysokości osiąganego w rodzinie wnioskodawcy dochodu. Zasiłek rodzinny przysługuje bowiem osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 u.ś.r., jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 539,00 zł. W sprawie poddanej sądowej kontroli dochód ten wyniósł [...] zł na jednego członka rodziny, a zatem przekroczył ustawowe kryterium o [...] zł. Należy jednak zauważyć, że w świetle art. 5 ust. 3 u.ś.r. w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje. Z powyższego wynika zatem, że ustalenia organów odnoszące się do tej istotnej dla sprawy kwestii (odpowiedź na pytanie, czy i na jakiej podstawie zasiłek rodzinny przysługiwał tej rodzinie w poprzednim okresie zasiłkowym) mają ogromną wagę. W sprawie poddanej sądowej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że ustalenia, na jakich oparto zaskarżoną decyzję, są niepełne i jako takie są wadliwe. W szczególności, organ odwoławczy podnosi, że w przedmiotowej sprawie nie ma możliwości skorzystania z wyjątku przewidzianego w art. 5 ust. 3 u.ś.r., ponieważ z zaskarżonej decyzji wynika, iż już w poprzednim okresie zasiłkowym strona postępowania nabyła uprawnienia do świadczeń rodzinnych na mocy ww. przepisu. Organ odwoławczy nie wskazuje jednak na datę wydania, ani sygnaturę orzeczenia, na które się powołuje, cytując jedynie rozważania prawne zawarte w decyzji organu pierwszej instancji. W tym kontekście na podkreślenie zasługuje fakt, że także z rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie wynika, jaka konkretnie decyzja tegoż organu powoduje niemożność zastosowania w niniejszej sprawie przepisu art. 5 ust. 3 u.ś.r. Skoro zatem organ odwoławczy nie dokonał pełnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie był on w stanie dokonać jego prawidłowej oceny. W tym kontekście należy podkreślić, że organ odwoławczy, rozpatrując odwołanie strony skarżącej, winien był ponownie rozpoznać i gruntownie zbadać wszelkie okoliczności sprawy. Dostrzeżone przez Sąd uchybienie stanowi o niewyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy, uzasadniając tym samym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z uwagi na naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. W ponownym postępowaniu rzeczą organu będzie dokonanie pełnych ustaleń stanu faktycznego i dopiero na tej podstawie wydanie decyzji – przy uwzględnieniu wskazań zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku, tj. uchylił zaskarżoną decyzję.