II SA/Po 599/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. G. i R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...], ustalił obowiązek uiszczenia przez Gminę [...] opłaty w wysokości [...] zł za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych klasy IIIa o pow. 0,1513 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, stanowiących część działki nr [...], ark. mapy 1, obręb [...], gm. [...]. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 października 2022 r., nr [...], działając na podstawie art. art. 104, art. 157 § 1 w zw. z art. 17 pkt 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "K.p.a."), a także art. 5 ust. 1 i ust. 28 ust. 1 ustawy z dnia 3 lutego 1995 roku o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm.; dalej: "u.o.g.l."), stwierdziło nieważność tej decyzji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że Gmina [...] nabyła działkę nr [...] w czerwcu 2016 r. od poprzednich właścicieli, tj. R. G. i K. G., bowiem działka nr [...] funkcjonowała już jako droga i miała charakter ogólnodostępny. Decyzja z dnia 26 listopada 2020 r. została wydana na podstawie art. 28 ust. 1 u.o.g.l., w myśl którego w razie stwierdzenia, że grunty zostały wyłączone z produkcji niezgodnie z przepisami niniejszej ustawy, sprawcy wyłączenia ustala się opłatę w wysokości dwukrotnej należności. Wobec tego adresatem decyzji sankcyjnej jest sprawca wyłączenia, a nie aktualny właściciel gruntu. Starosta [...] w uzasadnieniu decyzji z dnia 26 listopada 2020 r. nie podjął natomiast jakiejkolwiek próby ustalenia sprawcy wyłączenia gruntu z produkcji rolniczej. Starosta poprzestał na ustaleniu, że działka nr [...] pełni funkcję drogi dojazdowej od ulicy publicznej, tj. ul. [...] do budynków mieszkalnych zlokalizowanych na działkach przylegających do działki nr [...]. Tymczasem działka ta musiała funkcjonować już jako droga w czasie, gdy Wójt Gminy [...] podejmował decyzję o ustaleniu warunków zabudowy dla działek przylegających do działki drogowej nr [...], a następnie wydawał pozwolenia na budowę. Nie można było ustalić warunków zabudowy i wydać pozwolenia na budowę, jeśli działka nie miała dostępu do drogi publicznej, choćby pośredniego za pomocą drogi dojazdowej urządzonej na działce nr [...]. Starosta [...], jako organ administracji architektoniczno-budowlanej, miał dostęp do wymienionych decyzji i przy zachowaniu należytej staranności ich treść mogła zostać uwzględniona przy wydawaniu decyzji z dnia 26 listopada 2020 r. Starosta [...] sam wydał w szczególności decyzję z dnia 21 lutego 2011 r., nr [...], o udzieleniu pozwolenia na budowę sieci wodociągowej na działce drogowej nr [...] oraz decyzję z dnia 6 listopada 2018 r., nr [...], o udzieleniu zezwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej na działce drogowej nr [...]. Inwestorami infrastruktury technicznej (wodociąg, kanalizacja) w pasie działki drogowej nr [...] byli K. G. i R. G.. Zdaniem Kolegium Starosta [...] w swojej decyzji z dnia 26 listopada 2020 r. nałożył na Gminę [...] obowiązek finansowy dotykający jej budżetu, co rodzi skutki społeczne nie do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Starosta [...] rażąco naruszył przepis art. 28 ust. 1 u.o.g.l., gdyż obciążył opłatą podwyższoną Gminę [...] bez ustalenia, czy jest ona sprawcą wyłączenia działki nr [...] z produkcji rolniczej. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. ma charakter kwalifikowany. Tak też należy ocenić decyzję Starosty [...], w której wbrew interesowi społecznemu nie nałożono obowiązku na sprawcę wyłączenia, lecz adresatem obowiązku uczyniono właściciela nieruchomości. Pismem z dnia 29 sierpnia 2023 r. K. G. i R. G. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022 r., nr [...] W uzasadnieniu wnioskodawcy wyjaśnili, że o wydaniu decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r. dowiedzieli się z treści uzasadnienia decyzji Starosty [...] z dnia 27 lipca 2023 r., nr [...], którą nałożono na wnioskodawców obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości [...] zł za niezgodne z przepisami wyłączenie z produkcji 0,1513 ha gruntów rolnych klasy IIIa, stanowiących część działki nr [...], obręb ewidencyjny [...], gmina [...]. Decyzja została im doręczona w dniu 1 sierpnia 2023 r. Dalej wnioskodawcy wskazali, że wbrew stanowisku Kolegium przysługuje im status strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 listopada 2020 r., albowiem stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek, co wynika z art. 28 K.p.a. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności legitymację ma nie tylko strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności, lecz także każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku albo którego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Nie może natomiast budzić wątpliwości, że taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Po stwierdzeniu przez Kolegium nieważności decyzji Starosty z dnia 26 listopada 2020 r. nakładającej obowiązek uiszczenia opłaty na Gminę [...], Starosta wydał bowiem decyzję nakładającą ten obowiązek na wnioskodawców. Co przy tym istotne, zdaniem wnioskodawców nawet gdyby nie przysługiwał im status strony w tym postępowaniu, czemu wyraźne zaprzeczają, to organ winien był o tym poinformować wnioskodawców. Kolegium miało obowiązek doręczyć wnioskodawcom wydaną w sprawie decyzję oraz wyjaśnić przyczyny pozbawienia ich statusu strony w postępowaniu administracyjnym, a także, zgodnie z wymaganiami art. 9 K.p.a., pouczyć ich o możliwości złożenia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz na podstawie art. 104 K.p.a., odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...], z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że jako przesłankę wznowienia wnioskodawcy wskazali art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Jak przy tym wnika z uzasadnienia wniosku, o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia K. i R. G. dowiedzieli się z treści uzasadnienia decyzji Starosty [...] z dnia 27 lipca 2023 r., która została im doręczona w dniu 1 sierpnia 2023 r. Skoro przy tym wniosek o wznowienie postępowania wpłynął do organu w dniu 30 sierpnia 2023 r., termin określony w art. 148 § 1 K.p.a. został zachowany. Z uwagi na fakt, że przesłanki wznowienia postępowania zostały spełnione, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r. Kolegium wznowiło postępowanie. Przechodząc do meritum Kolegium wskazało, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W każdym postępowaniu organ administracji ma obowiązek samodzielnie ustalić, kto jest stroną tego postępowania, a więc kto ma interes prawny, by uczestniczyć w postępowaniu. Kolegium wskazało, iż skutki prawne decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r. dotyczyły wyłącznie interesów Gminy [...]. Tymczasem przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. W żadnej mierze nie można natomiast twierdzić, aby stwierdzenie nieważności decyzji nakładającej obowiązek opłaty za nielegalne wyłącznie gruntu spod produkcji rolnej na Gminę [...] rodziło skutek poniesienia tej opłaty przez wnioskodawców. W tym zakresie toczyło się następnie kolejne postępowanie administracyjne, o sygn. akt [...], w którym stroną byli wnioskodawcy. Wobec powyższego, to w tym kolejnym postępowaniu wnioskodawcy mieli prawo do podniesienia wszelkiej argumentacji, która miałaby na celu uniknięcie przez nich obowiązku poniesienia opłaty za nielegalne wyłącznie gruntu spod produkcji rolnej. W skardze z dnia 2 lipca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. G. i R. G. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 28 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 149 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu skarżący podnieśli w pierwszej kolejności, że sentencja decyzji z dnia 29 kwietnia 2025 r. została sformułowana w sposób nieprawidłowy. Postępowanie, którego dotyczy wniosek o wznowienie, zostało bowiem zakończone decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022 r., znak [...] Wskazanie w sentencji decyzji o stwierdzeniu nieważności innej decyzji, niż się zamierzało, nie może być natomiast przedmiotem sprostowania w trybie art. 113 § 1 K.p.a. Już więc tylko z tej przyczyny zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona. Następnie skarżący podkreślili, że za uznaniem ich za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 26 listopada 2020 r. przemawia ich interes prawny. Wyeliminowanie z obrotu decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r. było bowiem warunkiem sine qua non nałożenia na skarżących obowiązku uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 28 ust. 1 u.o.g.r.l. Tym samym oczywiste winno pozostawać, że o ile decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022 r., znak [...], bezpośrednio dotyczy interesu Gminy [...], to w sposób pośredni dotyczy interesów i obowiązków prawnych skarżących. Tym samym skarżący powinni byli mieć możliwość zajęcia stanowiska co do istoty sprawy o stwierdzenie nieważności. W żadnym innym postępowaniu skarżący nie mają i nie mieli możliwości wypowiedzieć się w kwestii wykładni i zastosowania art. 156 K.p.a., albowiem kwestia ta nie mieści się w zakresie postępowania w przedmiocie ustalenia obowiązku poniesienia opłaty za niezgodne z przepisami ustawy wyłączenie gruntów spod produkcji rolnej. Końcowo skarżący wskazali, że w przypadku oparcia wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. okoliczność, czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, powinna być badana przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu organ odnosząc się do błędu w sentencji zaskarżonej decyzji wskazał, że doszło do popełnienia oczywistej omyłki pisarskiej. W uzasadnieniu decyzji kilkukrotnie wskazano prawidłowo numer i datę wydania decyzji Kolegium kończącej postępowanie, którego wznowienia domagali się skarżący. Prawidłowo została sformułowana także sentencja postanowienia wznawiającego postępowanie z dnia 2 kwietnia 2025 r. Nie budzi przy tym wątpliwości, że wskazany w sentencji zaskarżonej decyzji numer i data dotyczyły nie decyzji SKO, a decyzji wydanej przez Starostę [...]. Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł i wywiódł jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 kwietnia 2025 r., nr [...], o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia 3 października 2022 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...] Odnosząc się na wstępie do błędnego oznaczenia w sentencji zaskarżonej decyzji daty i numeru ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazać należy, że jest to oczywista omyłka, która nie powoduje konieczności wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Wbrew stanowisku strony skarżącej omyłka ta może zostać sprostowana w oparciu o art. 113 § 1 K.p.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Na gruncie tego przepisu w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że oczywistość błędu pisarskiego, rachunkowego, czy innej omyłki, winna wynikać albo z natury błędu albo z samego porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z wnioskiem, czy innymi niespornymi okolicznościami, czy dokumentami. Podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. Sprostowanie oczywistej omyłki możliwe jest wówczas, gdy dla wykazania, że określony zapis decyzji jest błędny, nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 153/24 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie ulega żadnych wątpliwości, że w zaskarżonej decyzji Kolegium odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji własnej z dnia z dnia 3 października 2022 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...], o ustaleniu obowiązku uiszczenia przez Gminę [...] opłaty w wysokości [...] zł za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych klasy IIIa o pow. 0,1513 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, stanowiących część działki nr [...], ark. mapy 1, obręb [...], gm. [...]. Wynika to zarówno z treści zaskarżonej decyzji, jak i pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W rozpoznawanej sprawie wniosek wszczynający postępowanie dotyczy wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022 r., nr [...] (k. nienumerowana akt [...]). W wyniku jego złożenia postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2025 r., nr [...], Kolegium wznowiło postępowanie administracyjne "z wniosku państwa K. G. i R. G. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 03 października 2022 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...]" (k. nienumerowana akt [...]). Także w rubrum zaskarżonej decyzji Kolegium wyraźnie wskazało, że rozpoznaje sprawę z wniosku K. G. i R. G. "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia 03 października 2022 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r. nr [...]" (k. nienumerowana akt [...]). W treści zaskarżonej decyzji (w jej uzasadnieniu) także wskazano prawidłową datę i numer decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r. i której decyzji dotyczy wniosek o wznowienie postępowania. Zdaniem Sądu nie ma więc wątpliwości, że zaskarżoną decyzją Kolegium odmówiło uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 3 października 2022 r., nr [...], a znajdująca się w sentencji omyłka jest oczywista – wskazano bowiem datę i numer decyzji Starosty [...], której nieważność stwierdzono, zamiast datę i numer decyzji Kolegium, która tę nieważność stwierdziła. Nie sposób przy tym uznać, aby ewentualne sprostowanie tej omyłki prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia. Orzeczenie to nie służyłoby bowiem prostowaniu błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Dalej, wbrew stanowisku strony skarżącej Kolegium prawidłowo w pierwszej kolejności wydało postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie dopiero badało posiadanie przez skarżących interesu prawnego do bycia stroną postępowania nieważnościowego. Postępowanie administracyjne po wpłynięciu podania o wznowienie postępowania jest bowiem podzielone na dwie fazy. We wstępnej fazie postępowania, obejmującej badanie dopuszczalności wznowienia postępowania, organ bada wyłącznie, czy podanie o wznowienie opiera się na którejś z ustawowych przyczyn wznowienia określonych w art. 145 - 145b K.p.a., czy osoba wnosząca podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (badanie kwestii oczywistego braku interesu prawnego), a także czy został zachowany termin do wniesienia podania określony w art. 148 § 1 i 2, art. 145a § 2, art. 145aa § 2 i art. 145b § 2 K.p.a. Tylko gdy z twierdzeń zawartych w podaniu o wznowienie wynika, że brak jest ustawowej przyczyny wznowienia lub gdy oczywiste jest, że osoba wnosząca podanie nie ma przymiotu strony albo termin do złożenia podania nie został zachowany, organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 K.p.a.). W przeciwnym przypadku organ musi wznowić postępowanie w drodze postanowienia (art. 149 § 1 K.p.a.) i przeprowadzić je co do przyczyn wznowienia oraz wyjaśnić i ocenić czy podmiot wnoszący podanie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, a także przeprowadzić postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 K.p.a.). W przypadku wskazania w podaniu o wznowienie jako podstawy wznowienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., badanie, czy podmiot występujący z podaniem ma przymiot strony, winno nastąpić łącznie z badaniem zaistnienia określonej w wyżej wymienionym przepisie przesłanki, zgodnie z regułami prawa procesowego, a więc w toku wznowionego postępowania. Jedynie w sytuacji, kiedy zachodzi oczywistość, że dany podmiot nie mógł być stroną zakończonego postępowania administracyjnego (np. powołuje się nie na własny interes prawny) organ uprawniony jest do odmowy wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 2 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1143/23). Teza, że w przypadku podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. kwestia, czy wnoszący o wznowienie postępowania jest stroną w sprawie powinna być rozstrzygana już po wydaniu postanowienia w przedmiocie wznowienia, została sformułowana już w dawniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przed jego reformą (por. np. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1999 r., sygn. akt IV SA 2397/98 oraz wyrok NSA z dnia 27 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2390/99;). Dominuje ona również w najnowszym orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1135/21) oraz jest prezentowana w piśmiennictwie (por. K. Sobieralski w: System prawa administracyjnego procesowego. Weryfikacja rozstrzygnięć w postępowaniu administracyjnym ogólnym, Tom II część 5, red. B. Adamiak, Warszawa 2019, s. 431 i 542). Skoro w rozpoznawanej sprawie strona we wniosku wszczynającym postępowania powołała okoliczność wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., a sam wniosek został złożony w terminie, Kolegium prawidłowo wydało postanowienie o wznowieniu postępowania. Przechodząc natomiast do kwestii prawidłowości rozstrzygnięcia, a więc odmowy uchylenia ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 października 2022 r., nr [...], wskazać należy, że w tym zakresie Sąd podziela w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Jak słusznie wskazało Kolegium, stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Krąg stron w postępowaniu nadzwyczajnym musi być bowiem badany w oparciu o art. 28 K.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wprawdzie pojęcie interes prawny nie jest dookreślone ustawowo, jednak interes prawny jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym określany jako interes osobisty, konkretny i aktualny, prawnie chroniony, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Istnieje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa administracyjnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnoprawnym. Interes prawny winien mieć oparcie w przepisach prawa materialnego, choć wskazuje się także na przepisy procesowe lub ustrojowe (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2431/22). Nie ma więc jednoznacznych i uniwersalnych zasad w zakresie posiadania przymiotu strony i interesu prawnego na tle art. 28 K.p.a., które można by zastosować automatycznie w każdej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Dlatego też w każdej sprawie kwestie te należy rozważyć indywidualnie, odpowiadając na pytanie, jakiego interesu prawnego, czy też jedynie interesu faktycznego, mogłyby dotyczyć skutki ewentualnego stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 28 października 2024 r., sygn. akt I OSK 1130/23). Zdaniem Sądu organ prawidłowo ocenił, że skarżącym nie przysługiwał status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 26 listopada 2020 r., nr [...] Decyzją tą ustalono bowiem obowiązek uiszczenia przez Gminę [...] opłaty w wysokości [...] zł za wyłączenie z produkcji rolnej gruntów rolnych klasy IIIa o pow. 0,1513 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, stanowiących część działki nr [...], ark. Mapy 1, obręb [...], gm. [...]. Stwierdzenie nieważności tej decyzji nie oznaczało jednoczesnego nałożenia na skarżących obowiązku uiszczenia tej opłaty. Otworzyło jedynie drogę do ponownego wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie niezgodnego z przepisami wyłączenia z produkcji rolniczej gruntów rolnych klasy lIIa pod drogę, na terenie części działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny [...] (ark. mapy 1), gmina [...] i ustalenia kto był sprawcą tego wyłączenia. To w tym postępowaniu, w którym skarżący byli stroną, skarżący mogli skutecznie bronić swoich interesów i wywodzić, że to nie oni są sprawcami i to nie na nich powinna zostać nałożona opłata. Nie mieli natomiast interesu prawnego aby w postępowaniu nieważnościowym wywodzić, że nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności, skoro decyzja w ogóle nie dotyczyła ich praw lub obowiązków. W sprawie nie występował bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy interesem prawnym skarżących, a wynikiem postępowania nieważnościowego. Ubocznie wskazać przy tym można, że skarżący w pełni skorzystali z przysługujących im praw w postępowaniu [...] zakończonym decyzją nakładającą na nich obowiązek uiszczenia opłaty za niezgodne z przepisami wyłączenie gruntów z produkcji rolnej, najpierw wnosząc odwołanie, a następnie skargę do tut. Sądu. W wyniku jej rozpoznania Sąd wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Po 243/25 uchylił decyzje obu instancji i umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na przekroczenie przez organy terminu do wszczęcia postępowania w sprawie. Reasumując, zdaniem Sądu zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie należało w pełni zaaprobować stanowisko organu, że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, o jakiej stanowi art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W konsekwencji organ działając w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. był zobowiązany odmówić uchylenia decyzji z dnia 3 października 2022 r., nr [...] W związku z tym wszystkie zarzuty zawarte w skardze należało uznać za bezzasadne. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), oddalił skargę.