II SA/Po 6/22

Dnia 7 lipca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2022 roku sprawy ze skargi G. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 26 października 2021 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta [...] (dalej jako Prezydent lub PMP) decyzją z dnia 19 sierpnia 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735, dalej k.p.a.) ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2020r poz. 1875 ze zm., dalej u.p.s.) po rozpatrzeniu sprawy: G. M. (dalej też jako strona lub skarżąca) umorzył postępowanie w części w sprawie przyznania pomocy finansowej na opłacenie zaległych faktur za prąd w kwocie [...]zł z wniosku z dnia 21 lipca 2021 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 21 lipca 2021 r. skarżąca złożyła wniosek o udzielenie pomocy. Zgodnie z art. 15o ust. 1 ustawy z dnia 02 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVlD-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych istnieje możliwość przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego na podstawie rozmowy telefonicznej. W związku z powyższym w dniu 28 lipca 2021 r. została przeprowadzona rozmowa telefoniczna mająca na celu zaktualizowanie sytuacji życiowej i materialnej skarżącej. Podczas rozmowy skarżąca doprecyzowała swój wniosek o pomoc na miesiąc sierpień 2021 r. i zgłosiła m.in. potrzebę pomocy finansowej na opłacenie [...] zaległych faktur za prąd w łącznej wysokości [...] zł. Poszczególne kwoty opiewały na kwotę: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Jak ustalono na podstawie analizy akt administracyjnych wnioskiem z dnia 06 kwietnia 2020r., złożonym drogą e-mail skarżąca zwróciła się z prośbą o udzielenie pomocy m.in. na opłacenie rachunku za energię elektryczną w wys. [...] zł. Decyzją z dnia 04 maja 2020 r. nr [...] Organ odmówił pomocy finansowej na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł, wynikającej z faktury wystawionej przez Enea. Od w/w decyzji w dniu 15 maja 2020 strona złożyła odwołanie do SKO [...], które uchyliło zaskarżoną decyzję. Prezydent po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił przyznania pomocy w w/w formie decyzją z dnia 30 września 2020 r. Następnie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w wyniku czego akta sprawy zostały przekazane w dniu 09 lutego 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Kolejny wniosek o pomoc finansową na opłacenie rachunku za energię elektryczną skarżąca złożyła w dniu 02 grudnia 2020 r. Decyzją MOPR z dnia 13 stycznia 2021 r. nr MOPR- [...] Organ odmówił skarżącej pomocy finansowej na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł. Na potwierdzenie wniosku o przyznanie pomocy strona załączyła fakturę na kwotę [...]zł. Od w/w decyzji w dniu 03 lutego 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie do SKO [...], które utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskami z dnia 18 stycznia 2021r. oraz 26 stycznia 2021r. G. M. z kolei zwróciła się o przyznanie pomocy m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł. Decyzją MOPR z dnia 16 lutego 2021r. nr [...] tut. Organ odmówił G. M. pomocy finansowej na opłacenie faktury za prąd w wys. [...] zł. Od w/w decyzji w dniu 04 marca 2021 r. złożyła odwołanie do SKO [...], które utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w wyniku czego akta sprawy zostały przekazane w dniu 21 czerwca 2021 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto wnioskiem z dnia 23 marca 2021 r. skarżąca wystąpiła o przyznanie pomocy m.in. na opłacenie rachunku za prąd w wys. [...] zł. Decyzją MOPR z dnia 19 kwietnia 2021r. nr [...] Organ odmówił skarżącej pomocy finansowej na opłacenie ww. faktury za prąd w wys. [...] zł. Od w/w decyzji w dniu 11 maja 2021 r. skarżąca złożyła odwołanie do SKO [...], które zawiadomiło Prezydenta, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem terminu. Wnioskami z dnia 18 marca 2021r. skarżąca zwróciła się o przyznanie pomocy na opłacenie zaległych rachunków za prąd w łącznej wys. [...] zł. Decyzją MOPR z dnia 14 kwietnia 2021r. nr [...] Organ umorzył postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej na opłacenie faktur za prąd w łącznej wys. [...] zł w całości. Od w/w decyzji w dniu 23 kwietnia 2021 skarżąca złożyła odwołanie do SKO [...], które utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Podczas rozmowy telefonicznej przeprowadzonej dnia 28 lipca 2021 r. ustalono, że sytuacja materialno - bytowa nie uległa zmianie tj. w dalszym ciągu strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z emerytury z ZUS oraz choruje przewlekle. Nie zaszła więc żadna zmiana skutkująca możliwością zajęcia innego stanowiska w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie tożsamej z uprzednio rozpatrzonymi wnioskami pomocy oraz braku zmiany sytuacji organ umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Odmawiając przyznania pomocy finansowej na opłacenie rachunków za prąd we wskazanych postępowaniach Prezydent nie znalazł okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem świadczenia we wskazanych przez nią wysokościach. Gdyby obecnie Organ rozpatrywał merytorycznie sprawę nie zmieniłby argumentacji zawartej w decyzji. Ponowne rozpatrywanie tej samej potrzeby w obecnym postępowaniu prowadziłoby do obejścia przepisów o kontroli instancyjnej wydanych decyzji. Nie jest bowiem możliwe prowadzenie równolegle kilku postępowań w tej samej sprawie, tj. wówczas gdy zachodzi tożsamość wniosku o przyznanie pomocy, a więc i tożsamość sprawy administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd o oczywistej bezprzedmiotowości postępowania prowadzonego w oparciu o wniosek tożsamy z uprzednio rozpoznanym. Zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie wypływa z tzw. powagi rzeczy rozstrzygniętej decyzją administracyjną. Zakaz ten wzmacnia art. 156 § 1 k.p.a. stanowiąc, że organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Postępowanie odwoławcze od powyższych decyzji może zakończyć się uchyleniem zaskarżonej decyzji, a wtedy decyzja merytoryczna wydana w obecnym postępowaniu musiałaby zostać unieważniona, w przeciwnym bowiem razie obowiązywałyby 2 lub więcej decyzji w zakresie przyznania pomocy na opłacenie tych samych potrzeb. Powyższe zaś prowadzi do wniosku, że postępowanie należało umorzyć. G. M. odwołała się od ww. decyzji, wskazując, że wnosi o udzielenie pomocy we wnioskowanym zakresie. Podała, że wniosek z 21 lipca 2021 r. jest nową sprawą i nową potrzebą ekonomiczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 października 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570 t.j.), art. 105 § 1 oraz art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. Motywując rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że wymienione przez organ I instancji decyzje rozstrzygające pojedyncze wnioski o przyznanie pomocy na opłacenie faktur za prąd (których suma składa się na kwotę żądaną niniejszym postępowaniu) są już prawomocne. Stosownie zaś do przepisu art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 kpa., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a zatem nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa. Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszania obowiązującej zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W związku z powyższym Kolegium uznało, że wniosek skarżącej z dnia 21 lipca 2021 r. o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległych faktur za zużycie energii elektrycznej dotyczy spraw uprzednio rozpoznanych, które odnoszą się tej samej materii. Występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny, co powodowało konieczność umorzenia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G. M. podała, że jest niezadowolona z decyzji, ponieważ prądu organy nie opłacają już od 2020 r. i nie biorą pod uwagę jej trudnej sytuacji materialnej i niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i nie jest obarczona wadami uzasadniającymi jej uchylenie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...], którą umorzono postępowanie o przyznanie pomocy finansowej na opłatę rachunków za prąd w łącznej wysokości [...] zł. Poszczególne kwoty opiewały na kwotę: [...] zł, [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Organy obu instancji doszły do przekonania, że wniosek ten dotyczy faktur za prąd, co do których zapadły już prawomocne decyzje. Sąd tę ocenę podziela. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Określenie "postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe" obejmuje się m.in. sytuację funkcjonowania w obrocie prawnym orzeczenia rozstrzygającego w sposób ostateczny daną sprawę. Kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy wydane orzeczenie kończące sprawę jest wadliwe. Niedopuszczalne jest bowiem ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej innym orzeczeniem ostatecznym, bowiem prowadziłoby to do naruszenia obowiązującej również w postępowaniu administracyjnym zasady res iudicata. Innymi słowy, zawarta w uprzednio wydanym rozstrzygnięciu norma indywidualna oraz skonkretyzowany w niej w sposób autorytatywny stosunek administracyjnoprawny determinują zakres stanu rzeczy osądzonej. Dopóki norma taka pozostaje w obrocie prawnym, stan rzeczy osądzonej będzie stanowił przeszkodę do ingerencji w wynikające z niej uprawnienia i obowiązki. Stan taki będzie zachodził, gdy wystąpi tożsamość adresatów normy indywidualnej, dyspozycji normy indywidualnej oraz jej przedmiotu (określonej rzeczy). Stwierdzenie takiego stanu obliguje organ do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Umorzenie postępowania nie jest przy tym zależne ani od woli organu administracji, ani tym bardziej pozostawione do uznania organu - organ ten jest zobowiązany do umorzenia postępowania w przypadku stwierdzenia jego bezprzedmiotowości. Decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku, jak słusznie wskazał organ, byłaby bowiem obarczona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.. Decyzja ostateczna oznacza zatem rozstrzygnięcie sprawy w sposób definitywny. Dopiero gdyby nastąpiła eliminacja z obrotu prawnego w trybie prawem przewidzianym ostatecznego rozstrzygnięcia, wówczas otworzyłaby się możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący oraz bardzo szczegółowy przedstawiły stan faktyczny sprawy, spełniając wymogi ustawowe w tym zakresie wynikające z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zaskarżona decyzja spełnia także wymogi wynikające z art. 107 § 3 k.p.a. Należy podkreślić, że organy szczegółowo przedstawiły chronologię wydanych dotychczas decyzji administracyjnych w związku z wnioskami skarżącej o pomoc finansową na opłacenie rachunków za prąd. Skarżąca wnioskiem z 21 lipca 2021 r. zwróciła się o udzielenie pomocy finansowej w łącznej wysokości [...] zł. Słusznie organ stwierdził, że co do każdej z kwot [...]zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł, które łącznie dają kwotę [...]zł, wydane zostały już prawomocne decyzje, co opisane zostało w części sprawozdawczej niniejszego uzasadnienia. Mając to na uwadze organy doszły do słusznego przekonania, że postępowanie zainicjowane wnioskiem G. M. z dnia 21 lipca 2021 r. podlegało umorzeniu. Skoro organ ustalił, że sytuacja skarżącej nie uległa zmianie, co wynika z aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą w dniu 28 lipca 2021 r., to obowiązkiem Prezydenta było umorzenie postępowania administracyjnego po ustaleniu, że sprawa została wcześniej załatwiona decyzją merytoryczną przez organ pierwszej instancji względnie organ drugiej instancji. Jak już wyżej wskazano, stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zasadna była wiec podjęta przez Prezydenta Miasta [...] decyzja o umorzeniu ze względu na bezprzedmiotowość tego postępowania w ujęciu przedmiotowym, a Kolegium słusznie orzekło o utrzymaniu jej w mocy. W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd oddalił skargę, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2022 r., poz.329).