II SA/Po 600/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie dodatku mieszkaniowego; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska /-/ A. Łaskarzewska Decyzją z dnia (...) lipca 2010r. Nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia (...) czerwca 2010r. Nr (...) w przedmiocie przyznania dodatku mieszkaniowego Z. B. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że mieszkanie zajmowane przez wnioskodawcę ma 38,84 m2 powierzchni użytkowej w tym łączna powierzchnia pokoi i kuchni wynosi 38,84 m2. Organ I instancji na podstawie załączonej przez wnioskodawcę deklaracji dochodów z lutego, marca i kwietnia przyjął, że dochody osiągnięte przez wnioskodawcę, będącego jedynym członkiem gospodarstwa domowego wynosiły (...) zł co daje średnią miesięczną (...) zł. Opłaty miesięczne poniesione w maju 2010r. po uwzględnieniu korekty wynikającej z art. 6 ust 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71 z 2001 poz. 734) wyniosły (...) zł, a w związku z brakiem wyposażenia w instalację doprowadzającą energię cieplną do celów ogrzewania, w instalację ciepłej wody i gazu przewodowego, kwota (...) zł. została zwiększona o sumę (...) zł (ryczałt + CO + CW + GAZ ) do wysokości (...) zł. Dodatek mieszkaniowy obliczono w wysokości (...) zł. jako różnicę miedzy kwotą (...) zł, a kwotą (...) zł odpowiadającą 20 % przeciętnej wysokości dochodów gospodarstwa domowego. Ostatecznie organ I instancji przyznał wnioskodawcy dodatek mieszkaniowy za okres (...) czerwca do (...) listopada 2010r. w wysokości (...) zł. Odnosząc się do zarzutów odwołania sprowadzających się do tego, że zdaniem wnioskodawcy przyjęty dla dokonania wyliczenia dodatku mieszkaniowego dochód wnioskodawcy (kwota (...) zł miesięcznie), został zawyżony poprzez doliczenie wypłaconego w marcu 2010r. deputatu węglowego i rozliczenie go pro rata w okresie 3 miesięcy zamiast 12 miesięcy, organ odwoławczy wskazał, że w myśl przepisu art. 3 ust. 3 ustawy za dochód uważa się wszelkie przychody po odliczeniu kosztów ich uzyskania oraz po odliczeniu składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenia chorobowe, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych chyba, że zostały już zaliczone do kosztów uzyskania przychodu. Do dochodu nie wlicza się enumeratywnie wymienionych w tym przepisie dodatków, zasiłków, zapomóg i świadczeń. Deputat węglowy nie mieści się w tym katalogu, określenie zaś dochodu jako "wszelkich przychodów" oznacza, że zaliczane są do niego wszystkie przysporzenia majątkowe (poza wyjątkami wskazanymi w ustawie) uzyskane faktycznie w okresie przyjmowanym do wyliczenia średniego dochodu realnego. Bez znaczenia pozostaje przy tym, za jaki okres czasowy ubiegającemu się o dodatek mieszkaniowy przysługiwały przychody faktycznie uzyskane (tj. wypłacone) w okresie 3 miesięcy poprzedzających wniosek. Zasadnie zatem organ I instancji wliczył do średniego dochodu jednoosobowego gospodarstwa domowego skarżącego środki finansowe uzyskane przez niego faktycznie w okresie od (...) lutego do (...) kwietnia 2010r. w tym wypłacony mu deputat węglowy. Co do wysokości wydatków przyjmowanych dla celów obliczania dodatku mieszkaniowego, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy jeżeli osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy zamieszkuje w lokalu mieszkalnym lub w domu nie wchodzącym w skład mieszkaniowego zasobu gminy do wydatków przyjmowanych dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego zalicza się wydatki, które w wypadku najmu lokalu mieszkalnego byłyby pokrywane w ramach czynszu, lecz wyłącznie do wysokości czynszu obowiązującego dla danego lokalu, gdyby lokal ten wchodził w skład zasobu mieszkaniowego gminy. Z tego powodu za podstawę obliczeń przyjęto "stawki miejskie" nie "zaś rynkowe" co kwestionował skarżący. Organ odwoławczy wskazał równocześnie, że akta sprawy przekazane przez organ I instancji zawierają jedynie tabelę obrazującą końcowe wielkości, które musiały powstać na skutek wcześniejszych wyliczeń. Samych wyliczeń jednak nie przedstawiono, poza tym w podjętym rozstrzygnięciu odniesiono się do wysokości czynszu stosowanego w lokalach gminy O. brak jest jednak w aktach sprawy informacji na temat wysokości tego czynszu. Pomimo jednak tych uchybień, w ocenie organu II instancji Prezydent Miasta O. zasadniczo w sposób prawidłowy dokonał ustalenia stanu faktycznego i prawnego. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wniósł ubiegający się o przyznanie dodatku mieszkaniowego Z. B., podtrzymując zarzuty podane w odwołaniu, w szczególności w zakresie nieprawidłowego wyliczenia wysokości dochodów dla celów ustalenia należnego dodatku mieszkaniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę uznać należy za uzasadnioną. Organ odwoławczy wydając decyzję o której mowa w art. 138 § 1 ust. 1 Kpa czyli utrzymując zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy, jest obowiązany ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją, przy czym ocena ta nie może być jedynie formalna w znaczeniu przyjętym dla kasacyjnego modelu orzekania lecz powinna być poprzedzona o ile jest to konieczne dla sprawdzenia zasadności i poprawności decyzji, przeprowadzeniem starannego postępowania wyjaśniającego (por. Komentarz do Kpa M. Jaśkowiak, A. Wróbel Wolters Kluwer wydanie III str. 666). Wyniki tego postępowania powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 Kpa. Prawidłowe określenie wysokości przysługującego wnioskodawcy dodatku mieszkaniowego wymagało nie tylko wskazania właściwej podstawy prawnej (w tym przypadku zastosowanych przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych), ale również przedstawienia w decyzji sposobu wyliczenia należnego dodatku mieszkaniowego dokonanego na podstawie tych przepisów i to w sposób, który byłby zrozumiały i czytelny dla strony. Takiego wyliczenia wogóle zabrakło w decyzji organu I instancji, utrzymanej w mocy przez instancję odwoławczą. Równocześnie organ II instancji bazując na znajdującej się w aktach sprawy tabeli "Dodatek mieszkaniowy - obliczenia" w swojej decyzji przedstawił sposób wyliczenia dodatku mieszkaniowego, dokonany przez organ I instancji przyznał jednakże, że dysponował jedynie końcowymi wielkościami, samych bowiem obliczeń organowi odwoławczemu nie przedstawiono, nie wskazano również podstawy ustalenia wysokości czynszu stosowanego w lokalach gminy Ostrów Wlkp. - której to czynsz przyjmuje się zgodnie z art. 6 ust. 6 pkt 1 ustawy jako podstawę do obliczenia dodatku mieszkaniowego. W aktach administracyjnych brak jest przy tym - zarówno na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego jak i w postępowaniu przed II instancją, powiadomienia strony w trybie art. 10 Kpa, iż może zapoznać się z aktami sprawy i wypowiedzieć się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. W rezultacie stronie nie wyjaśniono w sposób należyty, jak obliczono wysokość należnego jej dodatku mieszkaniowego, nie umożliwiono jej też zapoznania się chociażby z częściowymi wyliczeniami znajdującymi się w aktach sprawy, skolei zaś istniejące braki w uzasadnieniu oraz materiale dowodowym (chociażby wspomniany brak informacji o wysokości stosowanego w lokalach Gminy O. czynszu, niepełne obliczenia) powodują, że zaskarżona decyzja nie tylko nie była czytelna i przekonywująca dla strony, ale również uchlała się spod kontroli Sądu administracyjnego. Przechodząc do zarzutu skarżącego, co do nie prawidłowego rozliczenia deputatu węglowego wypłaconego w marcu 2010r., należy wskazać, że wysokość dodatku mieszkaniowego obliczana na podstawie art. 6 ustawy zależna jest od wysokości dochodu gospodarstwa domowego. Jeżeli średni miesięczny dochód o którym mowa w art. 3 ust. 1 jest równy lub wyższy od 150 % kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 20 % dochodu gospodarstwa domowego w gospodarstwie jednoosobowym (art. 6 ust. 2 pkt. 1 ustawy). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszym przypadku, gdyż dla obliczenia przysługującego skarżącemu dodatku przyjęto różnicę między wydatkami obliczonymi na podstawie art. 3 ust. 3-6 ustawy, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą 20 % dochodów gospodarstwa domowego (art. 6 ust. 2 pkt 1) zamiast 15 % dochodu (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy). Zastosowanie wyższego 20% odliczenia było konsekwencją przyjęcia, że zostały przekroczone wskaźniki o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy, jak należy przypuszczać w związku z przyjęciem, iż deputat węglowy wypłacony w marcu 2010r. stanowi przychód, który zwiększa dochód jedynie w 3 miesiącach obliczeniowych, przyjętych dla wyliczenia dodatku mieszkaniowego nie zaś proporcjonalnie w okresie 12 miesięcy. Bez ustalenia jednakże wysokości tego deputatu oraz jego charakteru i podstawy jego wypłaty takie założenie uznać należy za przedwczesne. Nie ulega bowiem wątpliwości, na co wskazywał słusznie organ, że deputat węglowy w świetle art. 3 ust. 3 ustawy stanowi przychód, który ma wpływ na wysokość średniego miesięcznego dochodu, nie przesądza to jednak, że cały ten przychód winien zwiększać dochód jedynie z trzech miesięcy obliczeniowych, w czasie których został wypłacony. Przy założeniu, że jest to świadczenie wypłacane jednorazowo, lecz przysługujące za cały rok kalendarzowy, sytuacja wnioskodawcy i wysokość należnego dodatku mieszkaniowego uzależniona byłaby od daty złożenia wniosku, nie zaś faktycznie uzyskanych dochodów w okresie obliczeniowym, co nie zawsze musi być tożsame z uzyskanymi w tym czasie przychodami. Bez przesądzenia jaki charakter ma wypłacony skarżącemu deputat węglowy za przedwczesne należy uznać ustalenie, że cały uzyskany z tego tytułu przychód zwiększa dochód skarżącego jedynie z 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku. Reasumując powyższe rozważania Sąd wskazuje, iż w niniejszym przypadku doszło do naruszenia art. 7, art. 10, art. 107 oraz art. 138 Kpa, a ponadto art. 3 ust. 1 i 3 oraz art. 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 stycznia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę organ II instancji winien uwzględnić zawarte w niniejszym uzasadnieniu rozważania, wyjaśnić również jaka była wysokość czynszu stosowanego w spornym okresie w lokalach Gminy O. oraz jaka była wysokość oraz jaki miał charakter deputat węglowy wypłacany skarżącemu w marcu 2010r. /-/T. Świstak /-/ M. Kwiecińska /-/A. Łaskarzewska