II SA/Po 609/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Paweł Miładowski As.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent-stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 września 2004 r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...]. kwietnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich ; uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję poprzedzającą Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. marca 2000 r. nr [...]. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ J.Stankowski /-/ P.Miładowski JFS Decyzją z dnia [...]. marca 2000 r. nr [...].Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 1997 r. Nr 142 poz. 950 ze zmianami) pozbawił uprawnień kombatanckich skarżącego Z. B., przyznanych przez Zarząd Wojewódzki Związku Bojowników o Wolność i Demokrację w P. (w skrócie ZBoWiD) decyzją z dnia [...]. listopada 1983 r. z tytułu utrwalania władzy ludowej w okresie od [...].02.1947r. do dnia [...].12.1947r. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Urzędu powołał się na załączone do materiału dowodowego akta byłego ZBoWiD-u, na podstawie których ustalono, że w okresie uznanym przez ZBoWiD za działalność kombatancką skarżący pełnił służbę w organach Milicji Obywatelskiej. Na tej podstawie Kierownik Urzędu stwierdził, że uprawnienia skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu działalności w latach 1944-1956 w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, stąd na mocy wskazanego przepisu w art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, zostaje ich pozbawiony. Kierownik Urzędu wyjaśnił ponadto, iż wskazany przepis nie obliguje go do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu, powołując się w tym zakresie na dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego. Składając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powołał się na treść swojego pisma z dnia [...].01.2000 r., które złożył w związku z wszczętym postępowaniem weryfikacyjnym i w którym wskazał oraz udokumentował swoje prawo do uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Wojsku Polskim od czerwca 1945 r. na terenie okupowanych Niemiec. Wyjaśnił ponadto, że ze służby w organach Milicji Obywatelskiej został wydalony z chwilą, gdy powyższa okoliczność wyszła na jaw ora, że właśnie z tego powodu służby w Wojsku Polskim nie ujawnił na etapie wstępowania do ZBoWiD-u. Decyzją z dnia [...]. kwietnia 2000 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy swoją pierwotną decyzję, w całości podtrzymując zawartą w niej argumentację oraz podkreślając, że uprawnienia kombatanckie skarżący uzyskał wyłącznie z tytułu walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej. Organ wyjaśnił ponadto, iż z wnioskiem o przyznanie uprawnień z innego tytułu, skarżący wystąpił po terminie określonym w art. 22 ust. 3 ww. ustawy, stąd wniosek ten i wskazane w nim okoliczności nie podlegają merytorycznemu rozpatrzeniu. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o jej uchylenie, zarzucając obrazę przepisu art. 22 ust. 3 ww. ustawy przez przyjęcie, że odwołanie skarżącego, w którym wykazuje pełnienie służby w Wojsku Polskim w okresie od [...] czerwca 1945 r. do kwietnia 1946 r., jest nowym wnioskiem o przyznanie uprawnień z tytułów określonych w art. 1-4 powołanej ustawy, w rozumieniu jej art. 22 ust. 2. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu w całości podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadną. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 3 par. 1 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega wyłącznie na ocenie ich legalności, tj. zgodności z przepisami prawa materialnego i procedury administracyjnej. Jednocześnie, w myśl art. 135 ww. ustawy sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do wszystkich aktów lub czynności wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Sąd kontroluje legalność nie tylko zaskarżonej decyzji organu II instancji, ale także m.in. poprzedzającej jej decyzji wydanej w I instancji. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wbrew twierdzeniom Kierownika Urzędu procedura weryfikacji uprawnień kombatanckich nie wyłącza możliwości wykazania i zbadania, w tym samym lub innym postępowaniu, że uprawnienia te przysługują nie tylko z tytułu "utrwalania władzy ludowej", lecz także na podstawie innego tytułu prawnego, określonego w art. 25 ust. 2 pkt 2 oraz w art. 1 ust. 2 - art. 4 wskazanej ustawy (por. uchwała SN z 03.12.2001 r. sygn. OPS 11/01 ONSA 2002/3/100 oraz wyrok SN z dnia 22.02.2001 r. sygn. III RN 77/00, OSNCP 2001/15/475). W niniejszej sprawie już w toku postępowania weryfikacyjnego skarżący podnosił i dokumentował, że w latach 1945 - 1946 służył w Wojsku Polskim stacjonującym na terenie okupowanych Niemiec. Materiał ten znajduje się w aktach sprawy. Kierownik Urzędu w uzasadnieniu pierwszej swojej decyzji uznał, iż przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy nie obliguje go do wyjaśnienia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich z innego tytułu, natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, iż podniesione przez skarżącego okoliczności, jako zgłoszone po terminie określonym w art. 22 ust. 3 tej ustawy, nie podlegają uwzględnieniu. W rezultacie zarówno w toku przeprowadzonego postępowania weryfikacyjnego, jak i na etapie ponownego rozpatrywania sprawy, organ administracji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego, w ramach którego dokonałby merytorycznej oceny przedłożonych dowodów oraz ustaliłby, czy skarżącemu przysługują uprawnienia kombatanckie z innego tytułu, aniżeli dotychczas miał przyznane. Tym samym naruszony został przepis art. 25 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy oraz przepis § 2 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 września 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach dotyczących pozbawiania i przywrócenia uprawnień kombatanckich oraz zasad przeprowadzania weryfikacji tych uprawnień (Dz.U. Nr 116 poz. 745), a nadto przepisy art. 7, 77§ 1 oraz 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którymi na organach administracji ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz słusznego interesu strony, w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, co winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji. Wskazany przez Kierownika Urzędu przepis art. 22 ust. 3 powołanej wyżej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2003 r. sygn. akt SK 4/02 uznany został za niezgodny z art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Orzeczenie to weszło w życie z dniem ogłoszenia, co nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2003 r. (Dz.U. Nr 72 poz. 658). Skoro zatem kwestionowana w skardze decyzja oparta została na przepisie ustawy, który uznany został za niezgodny z Konstytucją, zasadne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W sprawie zaistniała bowiem określona w art. 145a k.p.a. przesłanka do wznowienia postępowania w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, a w konsekwencji do uchylenia obu decyzji przez sąd administracyjny w ramach przeprowadzonej kontroli ich legalności. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97§ 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...]. marca 2000 r. nr [...]. Przeprowadzając ponownie postępowanie weryfikacyjne organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie dowodowe, w ramach którego winien merytorycznie rozpatrzyć argumenty przedstawione przez skarżącego i dać temu wyraz w uzasadnieniu przyszłej swojej decyzji. Przepisu art. 152 ww. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przy tym nie zastosowano, mając na uwadze treść przepisu art. 26 powołanej ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. O kosztach nie orzeczono, wobec braku stosownego wniosku pełnomocnika skarżącego. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ P.Miładowski JFS