II SA/Po 611/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2008r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H.W. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz - Dwornicka Skarżący H.W. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku argumentował, że przed NSA obowiązuje przymus adwokacko-radcowski i skarga kasacyjna nie może być wniesiona przez samą stronę. Ponadto wskazał, że nie zgadza się z uzasadnieniem wyroku, które narusza przepisy prawa i jest dla niego niekorzystne. Złożenie wniosku spowodowane jest również faktem, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej. Brak środków wynika natomiast z tego, iż od 1998r. prowadzi wiele postępowań administracyjnych dotyczących naruszenia prawa własności oraz od 2004r. dodatkowo w tym przedmiocie prowadzi wiele postępowań cywilnoprawnych. Prowadzenie wszystkich tych postępowań wymagało i nadal wymaga łożenia znacznych środków finansowych, np. na uzyskanie porad prawnych, wnoszenie opłat od pozwów i skarg do WSA, czy za sporządzenie opinii biegłych. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką pełnoletnich synów. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku nieruchomego wnioskodawca podał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz działkę budowlaną obciążoną kredytem hipotecznym, którego rata wynosi 110 euro. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada żadnych oszczędności, czy wartościowych ruchomości. Następnie wnioskodawca oświadczył, że rodzina utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, z czynszu z tytułu umowy najmu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie oraz z wynagrodzenia za pracę syna Pawła w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, co łączne daje kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca podał, że młodszy syn – Maciej po ukończeniu Policealnego Studium Zawodowego na kierunku informatyka i odpłatnych 6 semestrach studiów wyższych, odbył służbę wojskową i obecnie poszukuje pracy. Starszy syn pracuje na pół etatu, ze względu na orzeczony III stopień niepełnosprawności, posiada ograniczone możliwości zatrudnienia. Żona wnioskodawcy nie pracuje zawodowo – wcześniej ze względu na stan zdrowia syna, później z powodu prowadzonych postępowań. Podjęcie w tej sytuacji pracy byłoby równoznaczne z pozbawieniem prawa do wyegzekwowania należnych praw. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca złożył pismo, w którym poinformował, że wycofuje swój wniosek o przyznanie radcy prawnego. W uzasadnieniu pisma podał, że z pouczenia zawartego we wniosku nie wynika, by w ogóle wymagane było złożenie załączników w formie dokumentów potwierdzających prawdziwość podanych stwierdzeń. Zdaniem skarżącego przedmiotowy wniosek wypełnił dokładnie i szczegółowo. Nadto wskazał, że wezwanie do zebrania i przedłożenia wielu dokumentów, co wymaga bardzo dużej ilości czasu, w rzeczywistości sprowadza się do uniemożliwienia skorzystania z prawa pomocy. W związku z powyższym, ze względu na niemożność zebrania wszystkich dokumentów w celu wykonania przedmiotowego wezwania, co spowodowane jest brakiem czasu wskutek prowadzenia wielu istotnych i priorytetowych dla wnioskodawcy postępowań, wnioskodawca wycofał swój wniosek o przyznanie radcy prawnego do sporządzenia skargi kasacyjnej. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z własnym udziałem strony w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Do kosztów tych zaliczyć także należy koszty wynagrodzenia pełnomocnika, które związane są z celowym dochodzeniem praw (art. 205 §2 cytowanej ustawy). Przepisem szczególnym, o którym mowa powyżej, jest art. 243 §1 cytowanej ustawy stanowiący podstawę do przyznania prawa pomocy obejmującego prócz zwolnienia od kosztów sądowych ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W związku z tym, by skorzystać z dobrodziejstwa tego prawa, ustawa nakłada obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach (art. 252 §1 cytowanej ustawy). Tymczasem wniosek skarżącego nie sprostał wymogom tego przepisu, był bowiem niepełny i nie dostarczał szczegółowych informacji dotyczących rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej wnioskodawcy i jego rodziny, więc informacji niezbędnych do jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Nadto wniosek budził wątpliwości, gdyż wnioskodawca podał, iż czteroosobowa rodzina utrzymuje się z dochodu w łącznej kwocie zaledwie [...] zł brutto miesięcznie, z którego pokrywa wszystkie swoje potrzeby bieżącego utrzymania, koszty innych postępowań sądowych oraz jednocześnie ma zdolność kredytową, która umożliwiła mu uiszczanie rat kredytowych z tytułu długoterminowego kredytu hipotecznego w wysokości około 420 zł miesięcznie. Niewystarczające jest uzasadnienie wniosku o prawo pomocy sprowadzające się do ogólnikowego stwierdzenia, że wnioskodawca nie posiada środków na pokrycie kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej. Wniosek o prawo pomocy służy bowiem właśnie temu by wykazać, że tych środków nie posiada, gdyż uzyskiwane dochody nie wystarczają na pokrycie innych wydatków poza zaspokojeniem niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania rodziny. Argumentem uzasadniającym wniosek o prawo pomocy nie może być również podnoszona przez skarżącego okoliczność dotycząca prowadzenia wielu postępowań sądowych, gdyż fakt ich inicjowania zależy tylko od woli wnioskodawcy. Prócz tego wnioskodawca sam wskazał, że ponosił wydatki związane z tymi postępowaniami. W tych okolicznościach zgodnie z dyspozycją art. 255 powyższej ustawy wnioskodawca został osobiście zobowiązany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w celu uzupełnienia wniosku o prawo pomocy i wykazania, że realna sytuacja finansowa nie pozwala na poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem niniejszego postępowania. Wnioskodawca zobowiązany był przede wszystkich do złożenia osobistych oświadczeń wiedzy i jedynie poparcia ich dokumentami, które zasadniczo powinien posiadać, więc nie jest konieczne zwracanie się o nie do innych organów. Składając roczne zeznanie podatkowe wnioskodawca, co do zasady dysponuje jego odpisem, otrzymuje co miesiąc wyciągi z rachunków bankowych oraz faktury od usługodawcy za uiszczone opłaty za media, itp. Chybiony jest, więc argument, że zebranie wymaganych dokumentów wymaga bardzo długiego czasu. Z drugiej strony zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 cytowanej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że jego sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie ma możliwości poniesienia wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, chociażby w części, bez uszczerbku w koniecznych, a nie we wszystkich, swoich wydatkach. W związku z tym w jego interesie leży przedłożenie szczegółowego materiału zmierzającego do wykazania, iż nie jest w stanie ponieść wszystkich kosztów niniejszego postępowania. Wnioskodawca mimo wezwania, które stworzyło dodatkową możliwość uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i wykazania, że rzeczywiście zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa tego prawa, nie przedłożył żadnych uzupełniających informacji, które mogłyby jednoznacznie wskazać na wysokość środków finansowych jakimi skarżący rzeczywiście dysponuje oraz jakich transakcji tymi środkami dokonuje. Pozwoliłyby one na weryfikację złożonego oświadczenia w zakresie źródeł i wysokości uzyskiwanych dochodów, a w konsekwencji określenie realnych możliwości płatniczych skarżącego. Nie wyszczególnił też kosztów niezbędnego utrzymania rodziny, które również wskazują na zdolności finansowe strony ubiegającej się o prawo pomocy do uiszczenia kosztów niniejszego postępowania chociażby w części. Wobec braku pełnej informacji o realnej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy niemożliwe okazało się jednoznaczne określenie wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków i ostatecznie prawidłowa ocena realnych możliwości płatniczych skarżącego. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawca zasługuje na skorzystanie z dobrodziejstwa prawa pomocy chociażby w części. Podkreślić także należy, iż zgodnie z treścią art. 243 §1 cytowanej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie jedynie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Wynika z tego, że do oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej z punktu widzenia możliwości skorzystania przez wnioskodawcę z dobrodziejstwa prawa pomocy niezbędne jest istnienie wyraźnego żądania strony w tym przedmiocie. Z drugiej strony, żaden przepis ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie pozbawia strony możliwości decydowania, czy swoje żądanie podtrzymuje i popiera, czy też z niego rezygnuje. W niniejszej sprawie skarżący w odpowiedzi na wezwanie wyraźnie oświadczył, że cofa złożony przez niego wniosek o przyznanie prawa pomocy, czyli de facto domaga się zaniechania jego rozpoznania. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, jak orzeczono we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka