II SA/Po 611/25
WyrokWSA w Poznaniu2026-01-21
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Paweł Daniel, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy dla budowy szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego może zostać wydana bez analizy tzw. "dobrego sąsiedztwa", jeśli gospodarstwo rolne przekracza średnią powierzchnię w gminie?Ratio decidendi
Decyzja o warunkach zabudowy dla budowy zbiornika na gnojowicę w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego może zostać wydana bez analizy tzw. "dobrego sąsiedztwa", jeśli gospodarstwo rolne przekracza średnią powierzchnię w gminie, zgodnie z art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Pojęcie zabudowy zagrodowej należy rozumieć funkcjonalnie, a kwestie uciążliwości i technicznych aspektów inwestycji podlegają badaniu na etapie pozwolenia na budowę.Stan faktyczny
Skarżący M. B. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza ustalającą warunki zabudowy dla budowy szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, ochrony środowiska oraz procedury administracyjnej, w tym błędne niezastosowanie zasady dobrego sąsiedztwa i brak oceny oddziaływania na środowisko dla całego przedsięwzięcia (zbiornik i obora). Organy administracji i sąd uznały, że gospodarstwo rolne inwestora przekracza średnią powierzchnię w gminie, co pozwala na odstąpienie od analizy dobrego sąsiedztwa, a kwestie środowiskowe i techniczne będą badane na dalszych etapach postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr [...] Burmistrz [...] (dalej jako: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji") ustalił na rzecz S. J. (dalej jako: "inwestor") warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego, przewidzianej do realizacji na działce nr [...], położonej w G., arkusz mapy 1, obręb G., gmina [...].
Pismem z dnia 2 maja 2025 r. odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") wniósł M. B. (dalej jako: "odwołujący"), będący właścicielem sąsiedniej nieruchomości.
Rozstrzygnięciu Burmistrza zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj.:
- art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.z.p.") poprzez jego błędne niezastosowanie przy ocenie podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 61 ust. 4 u.p.z.p.;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie w okolicznościach, w których nie wystąpiły przesłanki określone tym przepisem;
- art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji bez wyznaczenia i bez dokonania koniecznej oceny terenu analizowanego pod względem tzw. dobrego sąsiedztwa;
- § 2 ust. 1 pkt 51 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) poprzez niezastosowanie tego przepisu i błędne przyjęcie, że objęta zaskarżaną decyzją inwestycja w postaci zbiornika na gnojowicę oraz inwestycje w postaci obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą (warunki zabudowy ustalone decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.) i już wykonany pierwszy zbiornik na gnojowicę (warunki zabudowy ustalone decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r.) nie stanowią jednego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, co w konsekwencji doprowadziło do niedochowania wymogów prawnych związanych z oceną oddziaływania rzeczywistego przedsięwzięcia, które jest faktycznie większe niż oceniana osobno w zaskarżanej decyzji inwestycja będąca jedynie częścią rzeczywistego przedsięwzięcia;
- art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.; dalej jako: "u.u.i.ś.") poprzez błędne przyjęcie, że inwestycja w postaci przedmiotowego zbiornika na gnojowicę stanowi samodzielne przedsięwzięcie i pominięcie, że rzeczywiste przedsięwzięcie, które jest realizowane przez wnioskodawcę faktycznie polega ponadto na budowie zbiornika na gnojowicę (zrealizowanego na podstawie decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r.) oraz obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą (objętej decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.), jest szerszym przedsięwzięciem powiązanym technologicznie i funkcjonalnie, co powoduje konieczność dokonania oceny oddziaływania całego tego przedsięwzięcia na środowisko;
- art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu bez przeprowadzenia obowiązkowej i uprzedniej oceny oddziaływania na środowisko rzeczywiście realizowanego i planowanego przez wnioskodawcę przedsięwzięcia (w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś.), które jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko ze względu na swoją skalę oraz możliwość chowu lub hodowli w ramach rzeczywistego przedsięwzięcia bydła w ilościach ponad 210 DJP;
- art. 7, 77, 80 i 107 53 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "K.p.a.") poprzez:
a) błędne ustalenie faktyczne polegające na uznaniu, iż przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś., podlegające ocenie oddziaływania na środowisko stanowi przedmiotowy zbiornik na gnojowicę, a nie stanowi integralnej części tego przedsięwzięcia, pierwszy zbiornik na gnojowicę (zrealizowany na podstawie decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r.) i obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą (objęta decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.);
b) pominięcie lub nie poczynienie stosownych ustaleń, iż w odległości ok. 44 m od granicy działek objętych planowanymi inwestycjami (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) zaczyna się teren ścisłej zabudowy mieszkalnej (domy jednorodzinne) i nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń w zakresie wpływu rzeczywistego przedsięwzięcia (obora wolnostanowiskowa wraz infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na ludzi oraz zwierzęta domowe, a w szczególności co do: uciążliwości dla mieszkańców, wpływu na ich zdrowie, immisji gazów powstających przy hodowli bydła, wpływu powstającej i przechowywanej na nieruchomości gnojowicy na możliwość zgodnego z przeznaczeniem użytkowania nieruchomości przeznaczonych na stały pobyt ludzi i zwierząt domowych w tym z uwagi na rozprzestrzenianie się odoru pochodzącego od odchodów bydła;
c) niepoczynienie koniecznych ustaleń i oceny rzeczywistego przedsięwzięcia co do jego skali i charakteru w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w sytuacji gdy wykonany już jeden zbiornik na gnojowicę oraz obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą mogą być przeznaczone dla ponad 210 DJP bydła;
d) niepoczynienie koniecznych ustaleń i pominięcie w ocenie wpływu planowanej inwestycji (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na stosunki wodne, iż już pierwszy etap tego jednego przedsięwzięcia wnioskodawcy, polegający na budowie pierwszego zbiornika na gnojowice na działce nr [...], doprowadził do zaburzenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach, w tym do stałego zalewania i trwałego pozostawania wód opadowych na powierzchni sąsiedniej działki nr [...] należącej do skarżącego;
d) niepoczynienie koniecznych ustaleń w zakresie odnoszącym się do tzw. dobrego sąsiedztwa i błędne ustalenie, że przedsięwzięcie realizowane jest w otoczeniu obszarów użytkowanych rolniczo, gdy faktycznie do zwartej zabudowy mieszkaniowej (budownictwo jednorodzinne) od granicy nieruchomości objętych przedsięwzięciem jest ok. 44 m, a zatem najbliższe otoczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] stanowi głównie zabudowa mieszkaniowa z elementami zabudowy gospodarczej, w tym rolniczej.
Decyzją z dnia 3 czerwca 2025 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 61 ust. 4 u.p.z.p., ustępu 1 pkt 1 tego artykułu nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Warunkiem jego zastosowania jest więc jednoznaczne ustalenie, że planując określoną inwestycję, inwestor czyni to w ramach budowy lub rozbudowy istniejącej zabudowy zagrodowej oraz, że zabudowa ta, związana jest z prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie. Przez zabudowę zagrodową rozumie się z kolei taką sytuację, gdy obejmuje ona budynki o charakterze mieszkalnym, gospodarczo-produkcyjnym i inwentarskim, które łącznie stanowią bazę i zaplecze do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym obszar zagrodowy może składać się z jednej lub kilku działek ewidencyjnych stanowiących wydzielone części jednego gospodarstwa rolnego. O zabudowie zagrodowej można zatem mówić, kiedy obejmuje ona budynek mieszkalny, bez którego nie mogą funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem inne budowle rolnicze. Natomiast związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, w ocenie Kolegium, że powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora, związana z planowaną inwestycją wynosi 31,4438 ha, zaś średnia wielkość powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie [...] wynosi 7 ha, co potwierdza notatka Urzędu Miejskiego w [...]. Planowana inwestycja będzie funkcjonalnie powiązana z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym. To z kolei umożliwiło Burmistrzowi skorzystanie z odstępstwa przewidzianego w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Planowana inwestycja spełnia pozostałe warunki, wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że kwestie odnoszące się do pogorszenia warunków życia, zwiększenia hałasu i zanieczyszczeń, natężenia ruchu, a także zmiany stosunków wodnych, nie mogą być badane na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a będą one przedmiotem rozważań organów na dalszym etapie procesu inwestycyjnego, tj. wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Kolegium stwierdziło także, że w jego ocenie planowana inwestycja nie stanowi przedsięwzięcia mogącego (potencjalnie) znacząco oddziaływać na środowisko. Przedmiotem tego postępowania jest budowa zbiornika na gnojowicę, która nie jest tożsama z budową obory wolnostanowiskowej, o której wspomina odwołujący.
Pismem z dnia 7 lipca 2025 r. M. B., reprezentowany przez r. G. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium. Rozstrzygnięciu temu zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, to jest naruszenie przepisów: art. 6., art. 7, art. 77 § 1 i § 4 i art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. polegające na:
- błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy poprzez nieuwzględnienie, pomimo jednoczesnego prowadzenia dwóch postępowań odwoławczych od decyzji Burmistrza [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji na działkach nr [...] i [...] w G. gm. [...] i pomimo stosownych zarzutów zawartych przez Skarżącego w obu odwołaniach, że przedmiotem inwestycji na tych działkach nie są osobno szczelny zamknięty zbiornik na gnojowicę oraz obora wielostanowiskowa, ale faktycznie jest to jedna inwestycja gdyż obiekty te są powiązane ze sobą funkcjonalnie i poprzez prawne wymogi techniczne dla budynków rolniczych, co doprowadziło do błędnej kwalifikacji prawnej inwestycji i pominięcia licznych wymogów prawnych w zakresie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko;
- niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w tym faktycznej skali i zakresu inwestycji na działkach nr [...] i [...] w G. i w następstwie tego naruszenia przepisów postępowania poczynienie błędnej oceny, iż powoływane w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji zarzuty odnoszące się do oceny oddziaływania inwestycji na środowisko nie mają w sprawie zastosowania, co doprowadziło de facto do pominięcia w rozważaniach organu odwoławczego tych zarzutów i w istocie nierozpoznania istoty odwołania;
- pominięcie lub nie poczynienie stosownych ustaleń, iż w odległości ok. 44 m od granicy działek objętych planowanymi inwestycjami (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) zaczyna się teren ścisłej zabudowy mieszkalnej (domy jednorodzinne) i nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń w zakresie wpływu rzeczywistego przedsięwzięcia (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na ludzi oraz zwierzęta domowe, a w szczególności co do: uciążliwości dla mieszkańców, wpływu na ich zdrowie, immisji gazów powstających przy hodowli bydła, wpływu powstającej i przechowywanej na nieruchomości gnojowicy na możliwość zgodnego z przeznaczeniem użytkowania nieruchomości przeznaczonych na stały pobyt ludzi i zwierząt domowych w tym z uwagi na rozprzestrzenianie się odoru pochodzącego od odchodów bydła;
- niepoczynienie koniecznych ustaleń i pominięcie w ocenie wpływu planowanej inwestycji (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na stosunki wodne, iż już pierwszy etap tego jednego przedsięwzięcia wnioskodawcy, polegający na budowie pierwszego zbiornika na gnojowice (decyzja nr [...] Burmistrza [...] z 6 czerwca 2024 r.) na działce nr [...], doprowadził do zaburzenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach, w tym do stałego zalewania i trwałego pozostawania wód opadowych na powierzchni sąsiedniej działki nr [...] należącej do skarżącego;
- niepoczynienie koniecznych ustaleń w zakresie odnoszącym się do tzw. dobrego sąsiedztwa i błędne ustalenie, że przedsięwzięcie realizowane jest w otoczeniu obszarów użytkowanych rolniczo, gdy faktycznie do zwartej zabudowy mieszkaniowej (budownictwo jednorodzinne) od granicy nieruchomości objętych przedsięwzięciem jest ok. 44 m, a zatem najbliższe otoczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] stanowi głównie zabudowa mieszkaniowa z elementami zabudowy gospodarczej w tym rolniczej, gdyż w następstwie tych naruszeń dokonano błędnej oceny wpływu całej inwestycji na środowisko i nie przeprowadzono wymaganego w tym zakresie postępowania.
2. Naruszenie przepisów praw materialnego, to jest:
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną jego wykładnie polegającą na zastosowaniu, przy ocenie zgodności z prawem zaskarżanej decyzji oraz ocenie spełnienia przez planowaną inwestycję warunków do wyłączenia określonego w tym przepisie, pojęcia gospodarstwa rolnego zdefiniowanego w art. 553 k.c., zamiast dokonania subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do tej normy prawnej z uwzględnieniem jej faktycznej treści odnoszącej się do "zabudowy zagrodowej" przez co, w konsekwencji, organ odwoławczy prowadził postępowanie nie w przedmiocie objętym odwołaniem;
- art. 72 u.u.i.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) poprzez nieuzasadnione niezastosowanie tych przepisów prawa i pominięcie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżanej decyzji czy przed wydaniem zaskarżanej decyzji organ pierwszej instancji nie był zobowiązany wydać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tej inwestycji;
- art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p oraz § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1116) w zw. z § 13 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2023 r. poz. 297) poprzez pominięcie przy ocenie określenia udziału powierzchni biologicznej czynnej okoliczności, iż: "Budowle rolnicze uciążliwe dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy lub wydzielanie się substancji toksycznych, powinny być odizolowane od przyległych terenów pasem zieleni złożonym z roślinności średnio i wysokopiennej i ustalenie tej powierzchni na minimalnym poziomie 30%, co do którego nie przeprowadzono analizy czy pozwala spełnić powyższe wymogi odizolowania szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę od działek sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 czerwca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r., ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i dokonały właściwej wykładni przepisów prawa materialnego, w szczególności ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p.").
Fundamentalnym zagadnieniem spornym w niniejszej sprawie była ocena, czy planowana inwestycja – zbiornik na gnojowicę – spełnia warunki określone w art. 61 ust. 4 u.p.z.p., a więc może być zwolniona z obowiązku spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa (kontynuacji funkcji), o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.
Zgodnie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p., przepisów ust. 1 pkt 1 nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Celem tej regulacji jest umożliwienie rozwoju dużych gospodarstw rolnych, które ze względu na swoją specyfikę i skalę produkcji nie zawsze mogą znaleźć odniesienie w bezpośrednim sąsiedztwie (które często stanowi zabudowa mieszkaniowa lub zagrodowa o mniejszej skali). W niniejszej sprawie organy bezspornie ustaliły, że: powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora, z którym funkcjonalnie związana jest planowana inwestycja, wynosi 31,4438 ha.; średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie [...] wynosi 7 ha.
Wobec powyższego, przesłanka powierzchniowa została spełniona. Skarżący w istocie nie kwestionuje tych wyliczeń, lecz podważa kwalifikację zbiornika jako elementu "zabudowy zagrodowej" w kontekście braku powiązań z budynkiem mieszkalnym na tej samej działce oraz podnosi kwestię bliskości zabudowy mieszkaniowej sąsiadów.
Sąd podziela stanowisko organów, że pojęcie zabudowy zagrodowej należy rozumieć funkcjonalnie. Obejmuje ona zespół budynków i budowli (w tym infrastruktury technicznej rolniczej) składających się na gospodarstwo rolne. Zbiornik na gnojowicę jest obiektem ściśle i nierozerwalnie związanym z produkcją zwierzęcą. Nie może funkcjonować samodzielnie w oderwaniu od inwentarza, a jednocześnie nowoczesna hodowla nie może funkcjonować bez odpowiedniego zaplecza do magazynowania nawozów naturalnych. Fakt, że zbiornik realizowany jest na działce nr [...], która stanowi część większego kompleksu gospodarstwa inwestora, nie pozbawia tej inwestycji przymiotu zabudowy zagrodowej. Wymóg istnienia budynku mieszkalnego w ramach zabudowy zagrodowej dotyczy całego gospodarstwa ("siedliska"), a nie każdej poszczególnej działki ewidencyjnej wchodzącej w jego skład
W konsekwencji, organy prawidłowo odstąpiły od wyznaczania obszaru analizowanego w celu weryfikacji cech zabudowy na działkach sąsiednich pod kątem kontynuacji funkcji. Zarzuty naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. oraz art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. są zatem bezzasadne, gdyż w reżimie prawnym art. 61 ust. 4 u.p.z.p. badanie "dobrego sąsiedztwa" jest prawnie zbędne.
Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie (u.u.i.ś.) poprzez zaniechanie przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla "całości" przedsięwzięcia (obejmującego oborę i dwa zbiorniki) oraz sztuczne dzielenie inwestycji (tzw. salami slicing). Odnosząc się do tego zarzutu, należy wskazać na specyfikę postępowania o warunki zabudowy. Decyzja ta określa jedynie dopuszczalność zagospodarowania terenu. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy jest związany kwalifikacją przedsięwzięcia dokonaną w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie szczelny zbiornik na gnojowicę. Samodzielna budowa zbiornika na gnojowicę, jako obiektu budowlanego, nie jest wymieniona wprost w ww. rozporządzeniu jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, o ile nie towarzyszy jej zwiększenie obsady inwentarza ponad progi ustawowe w ramach tego samego wniosku.
Skarżący słusznie zauważa, że zbiornik jest funkcjonalnie powiązany z oborą. Jednakże, jak wynika z akt sprawy (i co jest faktem znanym Sądowi z urzędu ze sprawy powiązanej II SA/Po 612/25), dla budowy obory (wraz z infrastrukturą) procedowana była odrębna decyzja o warunkach zabudowy, a kwestie środowiskowe dla głównego elementu produkcyjnego (inwentarza) były przedmiotem analizy organów środowiskowych. Jeśli dla głównego przedsięwzięcia (obory) stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko (lub wydano stosowną decyzję środowiskową obejmującą infrastrukturę), to budowa zbiornika, będącego elementem technicznym tejże obory, nie generuje nowego, nieprzewidzianego oddziaływania, a jedynie służy zabezpieczeniu sanitarnemu prowadzonej hodowli.
Organ planistyczny (Burmistrz) nie ma kompetencji do domniemywania, że inwestor w przyszłości przekroczy deklarowaną obsadę zwierząt (ponad 210 DJP). Decyzja o warunkach zabudowy opiera się na wniosku. Skoro wniosek dotyczy zbiornika, a wniosek równoległy dotyczy obory o określonej obsadzie (poniżej progu "zawsze znaczącego oddziaływania"), to organ nie ma podstaw prawnych do zawieszenia postępowania czy odmowy wydania decyzji w oparciu o przypuszczenia strony skarżącej.
W ocenie Sądu, zarzuty naruszenia art. 72 u.u.i.ś. oraz art. 59 u.u.i.ś. są chybione. Budowa zbiornika jest elementem procesu inwestycyjnego, który w całości (wraz z oborą) został poddany weryfikacji środowiskowej na odpowiednim etapie. Wydanie odrębnej decyzji o warunkach zabydowy dla zbiornika (technicznie wyodrębnionego obiektu) nie stanowi obejścia prawa, o ile łączne parametry gospodarstwa nie przekraczają progów środowiskowych, co w niniejszej sprawie nie zostało skutecznie wykazane przez skarżącego dowodami, a jedynie jego twierdzeniami.
Skarżący akcentuje bliskie sąsiedztwo zabudowy mieszkaniowej (ok. 44 m) oraz obawy związane z odorem i zalewaniem działki.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest jednak pogląd, że decyzja o warunkach zabudowy nie rozstrzyga o technicznych szczegółach inwestycji, które mają zapobiegać uciążliwościom. Kwestie takie jak: szczelność zbiornika, systemy odprowadzania wód opadowych, izolacja zapachowa (w tym pasy zieleni), należą do materii prawa budowlanego i są badane na etapie pozwolenia na budowę. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy ustala jedynie, czy na danym terenie dopuszczalne jest posadowienie takiego obiektu. Na terenach rolnych, a z takim mamy do czynienia, lokalizacja urządzeń rolniczych (w tym zbiorników na nawozy naturalne) jest co do zasady dopuszczalna i pożądana dla prawidłowej gospodarki rolnej.
Fakt istnienia zabudowy mieszkaniowej w odległości 44 metrów nie stanowi automatycznej przeszkody prawnej dla lokalizacji zbiornika, o ile zostaną zachowane przepisy techniczno-budowlane (np. odległości określone w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze). Weryfikacja tych odległości następuje jednak przy zatwierdzaniu projektu zagospodarowania terenu (pozwolenie na budowę), a nie na etapie warunków zabudowy. Decyzja o warunkach zabudowy nie zatwierdza konkretnego usytuowania "co do centymetra", lecz wyznacza nieprzekraczalne linie zabudowy i wskaźniki urbanistyczne planowanej inwestycji.
Zarzut naruszenia § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych poprzez brak nakazu wykonania pasa zieleni izolacyjnej jest na tym etapie przedwczesny. Decyzja o warunkach zabudowy może określać procent powierzchni biologicznie czynnej (co uczyniła), natomiast konkretny sposób zagospodarowania tej powierzchni (np. nasadzenia izolacyjne) będzie przedmiotem projektu budowlanego.
Odnosząc się do kwestii zalewania działki sąsiedniej, Sąd wskazuje, że naruszenie stosunków wodnych jest przedmiotem odrębnych regulacji (Prawo wodne) i ewentualnych roszczeń cywilnoprawnych. Decyzja o warunkach zabudowy nie sankcjonuje zalewania sąsiadów; przeciwnie – każde pozwolenie na budowę wymaga zaprojektowania odprowadzenia wód w sposób nienaruszający interesów osób trzecich. Obawa, że inwestor wykona to źle, nie może blokować wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy zapewniły stronom czynny udział w postępowaniu, wyjaśniły stan faktyczny w zakresie niezbędnym do zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (powierzchnia gospodarstwa), odniosły się do zarzutów odwołania.
Zarzut "niewyjaśnienia wszystkich okoliczności" sprowadza się w istocie do polemiki skarżącego z oceną prawną, że inwestycja nie wymaga decyzji środowiskowej o szerszym zakresie. Jest to jednak zarzut merytoryczny (dotyczący prawa materialnego), a nie procesowy błąd w ustaleniach faktów. Fakt istnienia gospodarstwa i jego wielkości jest bezsporny.
Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Inwestycja mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p., a inwestor spełnia kryterium obszarowe pozwalające na odstąpienie od badania zasady dobrego sąsiedztwa. Obawy skarżącego dotyczące uciążliwości (odór, woda) oraz technicznych aspektów zabezpieczenia środowiska (szczelność, zieleń) podlegają ochronie prawnej na dalszym etapie procesu inwestycyjnego – w postępowaniu o pozwolenie na budowę, gdzie badana będzie zgodność projektu z przepisami techniczno-budowlanymi. Na obecnym etapie brak jest podstaw prawnych do odmowy ustalenia warunków zabudowy dla urządzenia rolniczego na terenie rolnym należącym do dużego gospodarstwa rolnego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, oddalając skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło