II SA/Po 612/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2008 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. oddala skargę, II. przyznaje adwokatowi J. R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, kwotę [...] zł (w tym [..] zł tytułem podatku od towarów i usług). /-/ W. Batorowicz /-/ A. Łaskarzewska /-/ B. Drzazga Decyzją z dnia [..] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art.66 ust.1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz.1118 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nakazał P. D. usunięcie, w terminie do dnia 30 listopada 2007r., nieprawidłowości w budynku położonym na działce przy ul.K. w C., nr ewid. [..] poprzez zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 1,03mx1,35m, w ścianie granicznej od strony działki oznaczonej nr ewid. [..], należącej do W. i H. małż. P. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że dokonane oględziny wykazały istnienie w ścianie granicznej budynku gospodarczo-mieszkalnego położonego przy ul.K.w C., na działce oznaczonej nr ewid. [..], w granicy z działką nr ewid. [..] otworu okiennego o wymiarach 1,03mx1,35m. Powyższy budynek został wybudowany przez P. D. jako budynek warsztatowy z zapleczem socjalnym, na podstawie decyzji Naczelnika Miasta Gminy z dnia [..] nr [..]. Organ rozpoznający sprawę stwierdził, że inwestor odstąpił w sposób istotny od warunków pozwolenia na budowę wykonując w ścianie granicznej okno o wymiarach 1,80mx1,80m. Protokołem z dnia 25 września 1990r. organy architektoniczno-budowlane dokonały odbioru końcowego budynku warsztatowego, stwierdzając, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [..] oraz z dokumentacją projektową i budynek nadaje się do użytkowania. W 2003r. P. D. przebudował w/w otwór okienny, zmniejszając go do wymiaru 1,03m x 1,35m. Prace budowlane były wykonywane na podstawie decyzji Starosty z dnia [..], udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania warsztatu na mieszkanie i pomieszczenia gospodarcze i zatwierdzającej projekt budowlany, uwzględniający istniejące w ścianie granicznej okno o wymiarach 1,80mx1,80m. Decyzja z dnia [..] została usunięta z obrotu prawnego decyzją Wojewody z dnia [..], stwierdzającego jej nieważność. Zdaniem organu, znajdujący się w ścianie granicznej otwór okienny narusza przepisy techniczno-budowlane, w tym § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690), bowiem zgodnie z w/w przepisami odległość ściany budynku z otworami okiennymi od granicy działki powinna wynosić 4m.Ponadto § 272 ust. 3 rozporządzenia wymaga aby budynek usytuowany bezpośrednio przy granicy działki, posiadał ścianę oddzielenia przeciwpożarowego o klasie odporności ogniowej określonej w § 232 ust. 4 i 5, czyli co najmniej REI60, a więc bez jakichkolwiek otworów. Powyższa decyzja była przedmiotem odwołania P. D. W odwołaniu skarżący twierdził, że w chwili dopuszczenia budynku do użytkowania w dniu 25.09.1990r. budynek nie był usytuowany w granicy, bowiem nieruchomość została podzielona dopiero w 1996r. W tej sytuacji nie powinny mieć zastosowania przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [..] uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin wykonania robót budowlanych i w tym zakresie wyznaczył ten termin na 31 stycznia 2008r., utrzymując decyzję w pozostałej części w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podkreślił, że projekt budowlany, będący integralną częścią decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [..] przewidywał wykonanie budynku ze ścianą bez otworów okiennych bezpośrednio przy granicy z działką nr [..]. Przedmiotowy budynek usytuowany jest na działce nr ewid. [..], która to działka powstała w wyniku przeprowadzonego podziału geodezyjnego działki o numerze [..], co wynika z załącznika do decyzji z dnia [..] oraz z wypisu z rejestry gruntów sporządzonego według stanu z 1988r. Jak wynika z dokumentów działka nr [..] stanowi własność W. M. Zarzut skarżącego, iż działka nr [..] została wydzielona dopiero w 1996r. jest zatem nietrafny. Zdaniem organu, skarżący umieszczając w czasie budowy budynku warsztatowego w ścianie budynku od strony działki nr [..] otwór okienny, dopuścił się nie tylko samowolnej zmiany zatwierdzonego projektu budowlanego, ale również naruszył przepisy § 13 obowiązującego ówcześnie rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz.62 ze zm.), które zakazywały umieszczania otworów okiennych w ścianie budynku usytuowanego bezpośrednio przy granicy działki sąsiedniej. Także obecnie obowiązujące przepisy, a mianowicie § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zakazują sytuowania budynku ze ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi bezpośrednio przy granicy. Zachowanie powyższych warunków ma na celu spełnienie wymagań bezpieczeństwa pożarowego. Bez znaczenia, zdaniem organu drugiej instancji, pozostaje wydanie przez Starostę decyzji z dnia [..] pozwalającej skarżącemu na zmianę sposobu użytkowania warsztatu na mieszkanie i pomieszczenie gospodarcze i zatwierdzenie przy tym projektu budowlanego zawierającego zapis sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi, dotyczący okna w ścianie w granicy z działką nr [..]. Decyzja ta bowiem została wyeliminowana z obroty prawnego decyzją Wojewody z dnia [..] stwierdzającej jej nieważność wskutek naruszenia § 12 w/w rozporządzenia z dnia 12.04.2002r. Zdaniem organu, skoro inwestor zawiadomił właściwy organ o zakończeniu budowy niniejsze postępowanie nie może toczyć się na podstawie przepisów rozdziału 5 ustawy z dnia 7.7.1994r. Prawo budowlane, lecz w trybie rozdziału 6 tejże ustawy "Utrzymanie obiektów budowlanych", mających zapewnić właściwe użytkowanie oraz utrzymanie obiektów w należytym stanie technicznym. Obowiązki te ciążą na właścicieli lub zarządcy budynku. Art. 66 ust. 3 prawa budowlanego, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji, w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy z dnia 10 maja 2007r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 99, poz. 665) obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, jeżeli obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Za nieodpowiedni stan techniczny należy uznać taki stan, który narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów. Zdaniem organu odwoławczego, inwestor wykonując okno w ścianie niezgodnie z pozwoleniem na budowę naruszył przepisy techniczno-budowlane, obowiązujące zarówno w chwili wykonywania robót, jak i obecnie. Naruszenie w trakcie budowy w/w norm techniczno-budowlanych powoduje, że przedmiotowy budynek od początku był w nieodpowiednim stanie technicznym, a zatem decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z przepisami. Organ zmienił termin wykonania robót z uwagi na upływ czasu. Powyższa decyzja organu odwoławczego jest przedmiotem skargi P. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zdaniem skarżącego, decyzja prowadzi do nierównego traktowania obywateli, bowiem tego typu nieprawidłowości jest wiele na terenie gminy, a spór powstał po 1996r., kiedy to jego ojciec przekazał działki skarżącemu i jego siostrze W. M. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Uczestnicy postępowania W. i H. P. wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta polega na badaniu czy w toku rozpoznawania sprawy, organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 143 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawą rozpoznania skargi są akta sprawy, a więc stan faktyczny i prawny istniejący w dniu zaskarżonego aktu (art.133 P.p.s.a.). Zgodnie z art.145 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżący wybudował budynek warsztatowy na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [..] W trakcie budowy skarżący, wbrew zatwierdzonemu projektowi budowlanemu, wykonał otwór okienny w ścianie budynku graniczącej z działką nr ewid. [..]. Ze znajdującego się w aktach załącznika graficznego do decyzji z dnia [..] oraz z wypisu z rejestru gruntów z dnia 25 maja 1988r. wynika, że do podziału działki nr [..] na działki nr [..] i [..] doszło w 1988r., zatem nietrafny jest zarzut skarżącego, iż podział działki [..] miał miejsce w 1996r., a więc że w chwili wykonania okna, ściana budynku nie znajdowała się w granicy działki nr [..]. Wykonanie przedmiotowego okna w ścianie usytuowanej w granicy działki było, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, niezgodne z przepisami § 13 rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3.07.1980r.w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.), które obowiązywały w chwili wykonania powyższych robót budowlanych i które nie dopuszczały wykonania okien i drzwi w ścianie budynku gospodarczego usytuowanego bezpośrednio przy granicy działki. Tego stanu niezgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi nie mogło sanować ani niezakwestionowanie przez organ nadzoru budowlanego prawidłowości wykonanych robót z projektem budowlanym w protokole z dnia 25.09.1990r., ani wydanie przez Starostę decyzji z dnia [..], udzielającej pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania warsztatu na mieszkanie i pomieszczenie gospodarcze oraz zatwierdzającej projekt budowlany przewidujący okno o wymiarach 1,80mx1.80m w ścianie graniczącej z działką nr [..], która zresztą została później wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, decyzją Wojewody z dnia [..]. Zaistniały stan faktyczny był zatem niezgodny z przepisami obowiązującymi w chwili budowy i jest sprzeczny z przepisami obowiązującymi obecnie. Bowiem przepisy § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) w ogóle nie przewidują możliwości wykonania otworów okiennych w ścianie budynku położonej w granicy z sąsiednią działką. Organ odwoławczy, uznając wykonanie okna w ścianie w granicy z działka sąsiednią za niezgodne z przepisami, w celu usunięcia stwierdzonego naruszenia prawa, zastosował przepisy art. 66 ust. 3 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2006r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 20.06.2007r., po wejściu w życie ustawy z dnia 10.05.2007r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 99, poz.665). Zgodnie z zawartym tam unormowaniem, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, zastosowanie art. 66 ust. 3 prawa budowlanego nie było zasadne, ponieważ powyższe przepisy znajdują zastosowanie do przypadków kiedy nieodpowiedni stan techniczny obiektu powstał w trakcie użytkowania budynku, na co wskazuje umieszczenie ich w rozdziale 6, zatytułowanym "Utrzymanie obiektów budowlanych". Należy mieć też na uwadze, że zgodnie z treścią art. 5 prawa budowlanego, warunki jakie budowla musi spełnić na etapie projektu i budowy (art. 5 ust. 1), nie są tożsame z warunkami, jakie budynek powinien spełniać na etapie użytkowania (art. 5 ust. 2 ). Stosownie do art. 5 ust. 2 tej ustawy obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie faktycznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7. W zakresie wymagań technicznych wskazanych w art. 5 ust. 2 nie znalazły się wymagania w kwestii odpowiedniego sytuowania budynku na działce budowlanej (art. 5 ust. 1 pkt 8). Wyłączenie to jest uzasadnione, ponieważ sprawdzenie wymagań dotyczących sytuowania w sposób zapewniający późniejsze bezpieczne użytkowanie obiektu, powinno zostać dokonane na etapie projektowania i budowy budynku (por. wyrok NSA z dnia 14.11.2006r., II OSK 1333/05, lex nr 289107). Przedmiotowy budynek był w nieodpowiednim stanie technicznym, jako sprzeczny z przepisami techniczno-budowlanymi zawartymi w w/w rozporządzeniu z dnia 3.07.1980r., od chwili budowy. Zatem do takiego stanu faktycznego winny mieć zastosowanie art. 50 ust.1 pkt 4 i art. 51 ust.1 pkt 2 i ust. 7 ustawy Prawo budowlane, które nakładają na organy nadzoru budowlanego obowiązek doprowadzenia do zgodności z prawem obiektu budowlanego, wykonanego w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Organ winien w takich sytuacjach nałożyć na inwestora (właściciela lub zarządcę obiektu - art. 52 prawa budowlanego), obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, określając termin ich wykonania. Pomimo błędnego zastosowania przepisów prawa budowlanego, Sąd doszedł do przekonania, że powyższe naruszenie prawa materialnego nie miało wpływu na wynik sprawy i treść decyzji (art.145 § 1 pkt 1a P.p.s.a.). Należy bowiem mieć na uwadze, że organ stosując art. 50 ust. 1 pkt 4 i art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego musiałby, w jak wyżej ustalonym stanie faktycznym wydać, decyzję tej samej treści tj. nakazać skarżącemu zamurowania otworu okiennego w wyznaczonym terminie. W tej sytuacji, skoro stwierdzone naruszenie prawa materialnego nie miało ostatecznie wpływu na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę. Orzeczenie o przyznaniu kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej znajduje oparcie w § 18 ust. 1 pkt 1c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348). /-/ W.Batorowicz /-/ A.Łaskarzewska /-/ B.Drzazga za nieobecnego sędziego korzystającego z urlopu uzasadnienie wyroku podpisała sędzia WSA Wiesława Batorowicz MK