II SA/Po 612/25
WyrokWSA w Poznaniu2026-01-21
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Paweł Daniel, Robert Talaga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory wolnostanowiskowej może zostać wydana z zastosowaniem art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyłączającego wymóg tzw. dobrego sąsiedztwa, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie, pomimo zarzutów dotyczących podziału inwestycji na etapy i potencjalnych uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości mieszkalnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ponieważ powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora (31,4438 ha) znacząco przekraczała średnią powierzchnię gospodarstwa w gminie (7 ha). Wyłączenie wymogu tzw. dobrego sąsiedztwa jest uzasadnione w takich przypadkach, a zarzuty dotyczące podziału inwestycji na etapy i potencjalnych uciążliwości nie mogły podważyć legalności decyzji o warunkach zabudowy, gdyż kwestie te są badane na dalszych etapach procesu inwestycyjnego lub należą do właściwości innych organów.Stan faktyczny
Skarżący M. B. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów dotyczących planowania przestrzennego, ochrony środowiska oraz procedury administracyjnej, w tym błędne zastosowanie art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz podział inwestycji na etapy w celu uniknięcia oceny oddziaływania na środowisko. Wskazywał również na bliskość zabudowy mieszkalnej i potencjalne uciążliwości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Paweł Daniel (sprawozdawca) Sędzia WSA Robert Talaga Protokolant specjalista Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2025 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy oddala skargę.
Decyzją z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr [...] Burmistrz [...] (dalej jako: "Burmistrz" lub "organ pierwszej instancji") ustalił na rzecz S. J. (dalej jako: "inwestor") warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego – obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego, przewidzianej do realizacji na działkach nr [...] i [...], położonych w G., arkusz mapy 1, obręb G., gmina [...].
Pismem z dnia 2 maja 2025 r. odwołanie od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako: "Kolegium" lub "organ odwoławczy") wniósł M. B. (dalej jako: "odwołujący"), będący właścicielem sąsiedniej nieruchomości.
Rozstrzygnięciu Burmistrza zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania tj.:
- art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1130 z późn. zm.; dalej jako: "u.p.z.p.") poprzez jego błędne niezastosowanie przy ocenie podstaw do zastosowania w sprawie przepisu art. 61 ust. 4 u.p.z.p.;
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p., poprzez jego błędne zastosowanie w okolicznościach, w których nie wystąpiły przesłanki określone tym przepisem;
- art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji bez wyznaczenia i bez dokonania koniecznej oceny terenu analizowanego pod względem tzw. dobrego sąsiedztwa;
- § 2 ust. 1 pkt 51 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) poprzez niezastosowanie tego przepisu i błędne przyjęcie, że objęta zaskarżaną decyzją inwestycja w postaci obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą oraz wykonany pierwszy zbiornik na gnojowicę (warunki zabudowy ustalone decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r.) i drugi zbiornik na gnojowicę (warunki zabudowy ustalone decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.) nie stanowią jednego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, co w konsekwencji doprowadziło do niedochowania wymogów prawnych związanych z oceną oddziaływania rzeczywistego przedsięwzięcia, które jest faktycznie większe niż oceniana osobno w zaskarżanej decyzji inwestycja będąca jedynie częścią rzeczywistego przedsięwzięcia;
- art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. 2024 r. poz. 1112 z późn. zm.; dalej jako: "u.u.i.ś.") poprzez błędne przyjęcie, że podlegająca ocenie środowiskowej jest jedynie część (obora wraz z infrastrukturą objęta zaskarżoną decyzją) rzeczywistego przedsięwzięcia, które faktycznie polega ponadto na budowie dwóch zbiorników na gnojowicę (jeden już zrealizowany na podstawie decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r. i drugi objęty decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.) i jest szerszym przedsięwzięciem powiązanym technologicznie i funkcjonalnie co powoduje nieprzydatność w postępowaniu o wydanie warunków zabudowy, decyzji nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 5 lutego 2025 r. oraz bezskuteczność zawartego w niej postanowienia stwierdzającego "brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pod nazwą budowa budynku inwentarskiego – obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą";
- art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś. poprzez wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu bez przeprowadzenia obowiązkowej i uprzedniej oceny oddziaływania na środowisko rzeczywiście realizowanego i planowanego przez wnioskodawcę przedsięwzięcia (w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś.), które jest przedsięwzięciem mogącym zawsze znacząco oddziaływać na środowisko ze względu na swoją skalę oraz możliwość chowu lub hodowli w ramach rzeczywistego przedsięwzięcia bydła w ilościach ponad 210 DJP;
- art. 7, 77, 80 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej jako: "K.p.a.") poprzez:
a) błędne ustalenie faktyczne polegające na uznaniu, iż przedsięwzięcie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 13 u.u.i.ś., podlegające ocenie oddziaływania na środowisko stanowi przedmiotowa obora wolnostanowiskowa, a nie stanowi integralnej części tego przedsięwzięcia pierwszy zbiornik na gnojowicę (zrealizowany na podstawie decyzji Burmistrza [...] nr [...] z dnia 6 czerwca 2024 r.) i drugi zbiornik na gnojowicę (objęty decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r.);
b) pominięcie lub nie poczynienie stosownych ustaleń, iż w odległości ok. 44 m od granicy działek objętych planowanymi inwestycjami (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) zaczyna się teren ścisłej zabudowy mieszkalnej (domy jednorodzinne) i nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń w zakresie wpływu rzeczywistego przedsięwzięcia (obora wolnostanowiskowa wraz infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na ludzi oraz zwierzęta domowe, a w szczególności co do: uciążliwości dla mieszkańców, wpływu na ich zdrowie, immisji gazów powstających przy hodowli bydła, wpływu powstającej i przechowywanej na nieruchomości gnojowicy na możliwość zgodnego z przeznaczeniem użytkowania nieruchomości przeznaczonych na stały pobyt ludzi i zwierząt domowych w tym z uwagi na rozprzestrzenianie się odoru pochodzącego od odchodów bydła;
c) przyjęcie błędnego ustalenia, poczynionego bez przeprowadzenia dowodu, że łącznie w oborze, a tym samym na terenie gospodarstwa utrzymywane będzie tylko 145,7 DJP bydła, w sytuacji gdy wykonany już jeden zbiornik na gnojowicę oraz planowany kolejny wraz z oborą, przeznaczone mogą być na ponad 210 DJP bydła;
d) oparcie rozstrzygnięcia o nieodpowiadającą stanowi faktycznemu przedsięwzięcia decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 5 lutego 2025 r. oraz na analizie oddziaływania na środowisko, które sporządzono w oparciu o błędne założenia, szczególności że w planowanej oborze i tym samym gospodarstwie utrzymywane będą zwierzęta w ilości do 145,7 DJP, to jest 131 krów i 98 cieląt, w sytuacji gdy brak w uzasadnieniu decyzji wskazania dowodu, na podstawie którego przyjęto takie ustalenia (konieczne wyliczenia odnoszące się do powierzchni obory oraz pojemności obu zbiorników na gnojowicę), a w rzeczywistości planowane przedsięwzięcie (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) przeznaczone może być dla ponad 210 DJP bydła,
e) niepoczynienie koniecznych ustaleń i oceny rzeczywistego przedsięwzięcia co do jego skali i charakteru w odniesieniu do oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w sytuacji gdy wykonany już jeden zbiornik na gnojowicę oraz obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą mogą być przeznaczone dla ponad 210 DJP bydła;
f) niepoczynienie koniecznych ustaleń i pominięcie w ocenie wpływu planowanej inwestycji (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na stosunki wodne, iż już pierwszy etap tego jednego przedsięwzięcia wnioskodawcy, polegający na budowie pierwszego zbiornika na gnojowice na działce nr [...], doprowadził do zaburzenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach, w tym do stałego zalewania i trwałego pozostawania wód opadowych na powierzchni sąsiedniej działki nr [...] należącej do skarżącego;
g) niepoczynienie koniecznych ustaleń w zakresie odnoszącym się do tzw. dobrego sąsiedztwa i błędne ustalenie, że przedsięwzięcie realizowane jest w otoczeniu obszarów użytkowanych rolniczo, gdy faktycznie do zwartej zabudowy mieszkaniowej (budownictwo jednorodzinne) od granicy nieruchomości objętych przedsięwzięciem jest ok. 44 m, a zatem najbliższe otoczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] stanowi głównie zabudowa mieszkaniowa z elementami zabudowy gospodarczej, w tym rolniczej.
Decyzją z dnia 4 czerwca 2025 r., nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z treścią art. 61 ust. 4 u.p.z.p., ustępu 1 pkt 1 tego artykułu nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie. Warunkiem jego zastosowania jest więc jednoznaczne ustalenie, że planując określoną inwestycję, inwestor czyni to w ramach budowy lub rozbudowy istniejącej zabudowy zagrodowej oraz, że zabudowa ta, związana jest z prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym, którego powierzchnia przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie. Przez zabudowę zagrodową rozumie się z kolei taką sytuację, gdy obejmuje ona budynki o charakterze mieszkalnym, gospodarczo-produkcyjnym i inwentarskim, które łącznie stanowią bazę i zaplecze do prowadzenia gospodarstwa rolnego, przy czym obszar zagrodowy może składać się z jednej lub kilku działek ewidencyjnych stanowiących wydzielone części jednego gospodarstwa rolnego. O zabudowie zagrodowej można zatem mówić, kiedy obejmuje ona budynek mieszkalny, bez którego nie mogą funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem inne budowle rolnicze. Natomiast związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy rozumieć funkcjonalnie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego w ocenie Kolegium wynika jasno, że powierzchnia gospodarstwa rolnego inwestora, związana z planowaną inwestycją wynosi 31,4438 ha, zaś średnia wielkość powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie [...] wynosi 7 ha, co potwierdza notatka Urzędu Miejskiego w [...]. Planowana inwestycja będzie funkcjonalnie powiązana z prowadzonym przez inwestora gospodarstwem rolnym. To z kolei umożliwiło Burmistrzowi skorzystanie z odstępstwa przewidzianego w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Planowana inwestycja spełnia pozostałe warunki, wskazane w art. 61 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy.
Odnosząc się z kolei do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że kwestie odnoszące się do pogorszenia warunków życia, zwiększenia hałasu i zanieczyszczeń, natężenia ruchu, a także zmiany stosunków wodnych, nie mogą być badane na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy, a będą one przedmiotem rozważań organów na dalszym etapie procesu inwestycyjnego, tj. wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę. Kolegium stwierdziło także, że planowana inwestycja stanowi przedsięwzięcie mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko. Inwestor otrzymał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, która stała się ostateczna. Wskazane w odwołaniu zarzuty o niewłaściwym ustaleniu stanu faktycznego niniejszej sprawy (kwestia ilości bydła) nie mogą być podnoszone w postępowaniu o warunki zabudowy. Odwołujący był stroną postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań i mógł wnieść odwołanie wskazując na występujące jego zdaniem nieprawidłowości, czego nie uczynił.
Pismem z dnia 7 lipca 2025 r. M. B., reprezentowany przez r. G. (dalej jako: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wyżej opisaną decyzję Kolegium. Rozstrzygnięciu temu zarzucono:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy, to jest naruszenie przepisów: art. 6, art. 7, art. 77 § 1 i § 4 i art. 80 w zw. z art. 140 K.p.a. polegające na:
- błędnej ocenie stanu faktycznego sprawy poprzez nieuwzględnienie, pomimo jednoczesnego prowadzenia dwóch postępowań odwoławczych od decyzji Burmistrza [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji na działkach nr [...] i [...] w G. gm. [...] i pomimo stosownych zarzutów zawartych przez Skarżącego w obu odwołaniach, że przedmiotem inwestycji na tych działkach nie są osobno szczelny zamknięty zbiornik na gnojowicę oraz obora wielostanowiskowa, ale faktycznie jest to jedna inwestycja gdyż obiekty te są powiązane ze sobą funkcjonalnie i poprzez prawne wymogi techniczne dla budynków rolniczych, co doprowadziło do błędnej kwalifikacji prawnej inwestycji i pominięcia licznych wymogów prawnych w zakresie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko;
- niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, w tym faktycznej skali i zakresu inwestycji na działkach nr [...] i [...] w G. i w następstwie tego naruszenia przepisów postępowania poczynienie błędnej oceny, iż powoływane w odwołaniu od decyzji organu administracji pierwszej instancji zarzuty odnoszące się do oceny oddziaływania inwestycji na środowisko nie mają w sprawie zastosowania, co doprowadziło de facto do pominięcia w rozważaniach organu odwoławczego tych zarzutów i w istocie nierozpoznania istoty odwołania;
- pominięcie lub nie poczynienie stosownych ustaleń, iż w odległości ok. 44 m od granicy działek objętych planowanymi inwestycjami (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) zaczyna się teren ścisłej zabudowy mieszkalnej (domy jednorodzinne) i nieprzeprowadzenie jakichkolwiek ustaleń w zakresie wpływu rzeczywistego przedsięwzięcia (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na ludzi oraz zwierzęta domowe, a w szczególności co do: uciążliwości dla mieszkańców, wpływu na ich zdrowie, immisji gazów powstających przy hodowli bydła, wpływu powstającej i przechowywanej na nieruchomości gnojowicy na możliwość zgodnego z przeznaczeniem użytkowania nieruchomości przeznaczonych na stały pobyt ludzi i zwierząt domowych w tym z uwagi na rozprzestrzenianie się odoru pochodzącego od odchodów bydła;
- niepoczynienie koniecznych ustaleń i pominięcie w ocenie wpływu planowanej inwestycji (obora wolnostanowiskowa wraz z infrastrukturą oraz dwa zbiorniki na gnojowicę) na stosunki wodne, iż już pierwszy etap tego jednego przedsięwzięcia wnioskodawcy, polegający na budowie pierwszego zbiornika na gnojowice (decyzja nr [...] Burmistrza [...] z 6 czerwca 2024 r.) na działce nr [...], doprowadził do zaburzenia stosunków wodnych na sąsiednich nieruchomościach, w tym do stałego zalewania i trwałego pozostawania wód opadowych na powierzchni sąsiedniej działki nr [...] należącej do skarżącego;
- oparciu rozstrzygnięcia o nieodpowiadającą stanowi faktycznemu przedsięwzięcia decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 5 lutego 2025 r., znak: [...] oraz na analizie oddziaływania na środowisko, które sporządzono w oparciu o błędne założenia, w szczególności że planowane przedsięwzięcie nie obejmuje ponadto dwóch szczelnych zamkniętych zbiorników na gnojowicę, a zatem skala i zakres tego przedsięwzięcia są inne niż objęte oceną oddziaływania na środowisko zawartą w decyzji nr [...];
- niepoczynienie koniecznych ustaleń w zakresie odnoszącym się do tzw. dobrego sąsiedztwa i błędne ustalenie, że przedsięwzięcie realizowane jest w otoczeniu obszarów użytkowanych rolniczo, gdy faktycznie do zwartej zabudowy mieszkaniowej (budownictwo jednorodzinne) od granicy nieruchomości objętych przedsięwzięciem jest ok. 44 m, a zatem najbliższe otoczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] stanowi głównie zabudowa mieszkaniowa z elementami zabudowy gospodarczej w tym rolniczej.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
- art. 61 ust. 4 u.p.z.p. poprzez błędną jego wykładnie polegającą na zastosowaniu, przy ocenie zgodności z prawem zaskarżanej decyzji oraz ocenie spełnienia przez planowaną inwestycję warunków do wyłączenia określonego w tym przepisie, pojęcia gospodarstwa rolnego zdefiniowanego w art. 553 k.c., zamiast dokonania subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do tej normy prawnej z uwzględnieniem jej faktycznej treści odnoszącej się do "zabudowy zagrodowej" przez co, w konsekwencji, organ odwoławczy prowadził postępowanie nie w przedmiocie objętym odwołaniem;
- art. 72 u.u.i.ś. w zw. z § 3 ust. 1 pkt 104 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) poprzez nieuzasadnione niezastosowanie tych przepisów prawa i pominięcie przy ocenie zgodności z prawem zaskarżanej decyzji czy przed wydaniem zaskarżanej decyzji organ pierwszej instancji nie był zobowiązany wydać decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tej inwestycji;
- art. 1 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p oraz § 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 lipca 2024 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1116) w zw. z § 13 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 stycznia 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2023 r. poz. 297) poprzez pominięcie przy ocenie określenia udziału powierzchni biologicznej czynnej okoliczności, iż: "Budowle rolnicze uciążliwe dla otoczenia, w szczególności z uwagi na zapylenie, zapachy lub wydzielanie się substancji toksycznych, powinny być odizolowane od przyległych terenów pasem zieleni złożonym z roślinności średnio i wysokopiennej i ustalenie tej powierzchni na minimalnym poziomie 30%, co do którego nie przeprowadzono analizy czy pozwala spełnić powyższe wymogi odizolowania szczelnego zamkniętego zbiornika na gnojowicę od działek sąsiednich.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako: "P.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 czerwca 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 15 kwietnia 2025 r., ustalającą warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku inwentarskiego – obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą w ramach istniejącego gospodarstwa rolnego.
Analizując zgromadzony materiał dowodowy oraz treść zaskarżonych rozstrzygnięć, Sąd doszedł do przekonania, że organy obu instancji prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego, w szczególności ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z poszanowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.
Kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie, determinującym kierunek rozstrzygnięcia, była ocena dopuszczalności zastosowania przez organy administracji art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Zgodnie z tym przepisem, przepisów ust. 1 pkt 1 (wymóg tzw. dobrego sąsiedztwa) nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w przypadku, gdy powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie.
Skarżący zarzucił organom naruszenie tego przepisu poprzez błędne uznanie, że planowana inwestycja mieści się w pojęciu zabudowy zagrodowej oraz niezasadne odstąpienie od analizy funkcji zabudowy na działkach sąsiednich. Zarzut ten jest chybiony.
Z ustaleń faktycznych organów, które Sąd w pełni podziela, wynika bezspornie, że inwestor S. J. prowadzi gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni 31,4438 ha. Jednocześnie, na podstawie danych uzyskanych z Urzędu Miejskiego w [...], ustalono, że średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego w gminie [...] wynosi 7 ha. Relacja ta (ponad 31 ha wobec średniej 7 ha) w sposób oczywisty wypełnia przesłankę powierzchniową, o której mowa w art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Drugim elementem koniecznym do zastosowania tego przepisu jest zakwalifikowanie planowanej inwestycji jako "zabudowy zagrodowej". Jakkolwiek ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie definiuje wprost tego pojęcia, orzecznictwo sądów administracyjnych oraz przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, ze zm.), wskazują, że przez zabudowę zagrodową należy rozumieć budynki mieszkalne, gospodarcze i inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych. Istotą zabudowy zagrodowej jest powiązanie funkcjonalne budynków z prowadzonym gospodarstwem rolnym.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, inwestycja polegająca na budowie obory wolnostanowiskowej jest przykładem obiektu inwentarskiego, niezbędnego do funkcjonowania gospodarstwa rolnego o profilu hodowlanym. Organ odwoławczy słusznie wskazał, że zabudowa ta będzie funkcjonalnie powiązana z gospodarstwem inwestora. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez skarżącego odległość od zabudowy mieszkaniowej (ok. 44 m) w kontekście definicji samej zabudowy zagrodowej. Fakt, że w sąsiedztwie znajduje się zabudowa jednorodzinna, nie pozbawia inwestora prawa do rozwoju gospodarstwa rolnego na własnym gruncie, zwłaszcza w sytuacji, gdy ustawodawca w art. 61 ust. 4 u.p.z.p. celowo wyłączył obowiązek badania kontynuacji funkcji, aby umożliwić rozwój większych gospodarstw rolnych, które ze swej natury mogą generować uciążliwości odmienne od zabudowy mieszkaniowej.
Mając powyższe na uwadze, organy prawidłowo odstąpiły od wyznaczania obszaru analizowanego w celu badania zasady dobrego sąsiedztwa i nie naruszyły art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p., gdyż przepis ten nie miał w sprawie zastosowania.
Najobszerniejsza grupa zarzutów skargi dotyczy rzekomego naruszenia przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie oraz rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Skarżący podnosi, że inwestycja została sztucznie podzielona, poprzez rozdzielenie budowy obory od budowy zbiorników na gnojowicę, co miało na celu uniknięcie pełnej procedury oceny oddziaływania na środowisko.
Zarzuty te nie mogą odnieść skutku w postępowaniu dotyczącym warunków zabudowy w świetle ustalonego stanu faktycznego.
Po pierwsze, w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja Burmistrza [...] nr [...] z dnia 5 lutego 2025 r. o środowiskowych uwarunkowaniach, w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pod nazwą "budowa budynku inwentarskiego – obory wolnostanowiskowej wraz z infrastrukturą". Decyzja o warunkach zabudowy jest związana ustaleniami decyzji środowiskowej (art. 86 u.u.i.ś.). Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy nie jest uprawniony do weryfikacji prawidłowości procedury wydania ostatecznej decyzji środowiskowej ani do kwestionowania przyjętego w niej zakresu przedsięwzięcia.
Po drugie, skarżący był stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i mógł w tamtym postępowaniu podnosić zarzuty dotyczące rzekomego zaniżenia skali inwestycji czy podziału przedsięwzięcia. Jak słusznie zauważyło Kolegium, skarżący nie wniósł odwołania od decyzji środowiskowej, która stała się ostateczna. Próba podważenia ustaleń środowiskowych na etapie ustalania warunków zabudowy jest nieskuteczna.
Po trzecie, zarzut, jakoby rzeczywista obsada bydła miała przekraczać 210 DJP (co kwalifikowałoby inwestycję jako mogącą zawsze znacząco oddziaływać na środowisko), opiera się na hipotezach skarżącego, a nie na dowodach. Organy przyjęły, zgodnie z wnioskiem inwestora i treścią decyzji środowiskowej, obsadę na poziomie 145,7 DJP. Organ wydający decyzję o warunkach zabudowy jest związany parametrami wskazanymi we wniosku inwestora. To inwestor określa, co chce wybudować. Jeżeli w przyszłości, na etapie użytkowania obiektu, faktyczna obsada przekroczy deklarowane wartości, właściwe organy ochrony środowiska i nadzoru budowlanego będą uprawnione do podjęcia stosownych działań interwencyjnych. Jednak na etapie WZ organ nie może zakładać, że inwestor zrealizuje inwestycję niezgodnie z wnioskiem i wydaną decyzją środowiskową.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego zbiorników na gnojowicę, należy wskazać, że infrastruktura towarzysząca (w tym zbiorniki) jest częścią zamierzenia inwestycyjnego objętego oceną w ramach decyzji środowiskowej z 5 lutego 2025 r. Fakt realizacji jednego ze zbiorników na podstawie wcześniejszej decyzji nie dowodzi wadliwości obecnego postępowania, lecz wskazuje na etapowanie inwestycji, co jest dopuszczalne, o ile łączne oddziaływanie zostało ocenione – co w niniejszej sprawie nastąpiło poprzez wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, która uwzględniała cały zespół obiektów w ramach gospodarstwa.
Dlatego też zarzuty naruszenia art. 59 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., art. 72 u.u.i.ś. oraz przepisów rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko są bezzasadne. W obrocie prawnym istnieje wiążąca decyzja środowiskowa, a organ nie miał podstaw prawnych, by żądać ponownej oceny oddziaływania na środowisko.
Skarżący podnosi szereg argumentów dotyczących uciążliwości inwestycji: odoru, immisji gazów, zalewania działek wodami opadowymi oraz bliskości zabudowy mieszkaniowej (44 m).
Sąd wyjaśnia, że decyzja o warunkach zabudowy jest wstępnym etapem procesu inwestycyjnego. Jej celem jest ustalenie, czy na danym terenie dopuszczalna jest realizacja wnioskowanego rodzaju zabudowy w świetle przepisów o planowaniu przestrzennym. Decyzja ta nie rozstrzyga o technicznych aspektach budowy, szczelności zbiorników, systemach wentylacji czy szczegółowych rozwiązaniach w zakresie odprowadzania wód opadowych. Te kwestie są przedmiotem weryfikacji na etapie pozwolenia na budowę, gdzie bada się zgodność projektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, w tym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze.
Zarzut naruszenia § 13 ww. rozporządzenia (dotyczący pasa zieleni izolacyjnej) oraz § 9 rozporządzenia w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy (powierzchnia biologicznie czynna) nie zasługuje na uwzględnienie na tym etapie w sposób skutkujący uchyleniem decyzji. Decyzja o warunkach zabudowy określa wskaźniki kształtowania zabudowy, w tym udział powierzchni biologicznie czynnej. Weryfikacja, czy zaprojektowany pas zieleni skutecznie izoluje uciążliwe budowle, następuje przy zatwierdzaniu projektu zagospodarowania działki (etap pozwolenia na budowę). Organ ustalił parametry urbanistyczne zgodnie z przepisami, a kwestia "uciążliwości" w rozumieniu subiektywnym skarżącego nie może blokować wydania decyzji, jeżeli inwestycja jest zgodna z prawem.
Sąd podkreśla, że każda inwestycja, a zwłaszcza związana z produkcją rolną, generuje określone oddziaływanie na otoczenie. Jednakże sam fakt sąsiedztwa z zabudową mieszkaniową nie wyklucza możliwości realizacji inwestycji rolniczej na terenach wiejskich, zwłaszcza gdy inwestor korzysta z ustawowego przywileju dla dużych gospodarstw rolnych (art. 61 ust. 4 u.p.z.p.). Podnoszone przez skarżącego kwestie zalewania działki nr [...] są przedmiotem odrębnych postępowań z zakresu stosunków wodnych (Prawo wodne) lub prawa cywilnego (art. 144 K.c. – immisje) i nie mogą stanowić przesłanki odmowy ustalenia warunków zabudowy, o ile planowana inwestycja mieści się w normach planistycznych.
Analizując zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 7, 77, 80 i 107 K.p.a.), Sąd nie dopatrzył się uchybień mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji zebrały materiał dowodowy wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Dokonano precyzyjnych ustaleń w zakresie: 1) wielkości gospodarstwa rolnego inwestora; 2) średniej wielkości gospodarstwa w gminie; 3) funkcji planowanego obiektu; 4) istnienia ostatecznej decyzji środowiskowej.
Zarzuty skarżącego dotyczące "błędnej oceny stanu faktycznego" stanowią w istocie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów i wynikają z odmiennej oceny prawnej skutków tych ustaleń przez skarżącego. Fakt, że skarżący nie zgadza się z interpretacją, iż obora i zbiorniki stanowią jedno przedsięwzięcie objęte już wydaną decyzją środowiskową, nie oznacza, że organy nie wyjaśniły stanu faktycznego. Przeciwnie – organy ustaliły istnienie decyzji środowiskowej i prawidłowo uznały jej wiążący charakter.
Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia odrębnego postępowania dotyczącego drugiego zbiornika na gnojowicę, należy wskazać, że organy oceniały wniosek inwestora w kształcie złożonym w niniejszej sprawie. Ewentualne inne postępowania toczące się z wniosku inwestora pozostają bez wpływu na ocenę, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 61 ust. 1-5 u.p.z.p., z uwzględnieniem wyjątku z ust. 4.
Podsumowując dotychczasowe rozważania Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Inwestor wykazał spełnienie przesłanek do zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. (powierzchnia gospodarstwa przekraczająca średnią gminną), co zwalniało organ z obowiązku badania kontynuacji funkcji zabudowy (zasady dobrego sąsiedztwa). Wymogi formalne, w tym dostęp do drogi publicznej, uzbrojenie terenu oraz zgodność z przepisami odrębnymi (w tym z decyzją środowiskową), zostały spełnione.
Zarzuty skargi, koncentrujące się na potencjalnych uciążliwościach i kwestionowaniu ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie mogły podważyć legalności decyzji o warunkach zabudowy. Obawy skarżącego o pogorszenie warunków życia i spadek wartości nieruchomości nie znajdują oparcia w przepisach prawa, które na terenach rolnych przyznają priorytet prowadzeniu działalności rolniczej, w tym hodowlanej, o ile zachowane są normy prawne – co w niniejszej sprawie zostało potwierdzone.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji, oddalając skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło