II SA/Po 613/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 03 sierpnia 2015r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący K. K. i J. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W formularzu PPF uzasadniali, że znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Utrzymują się z niewysokich emerytur, które wystarczają jedynie na pokrycie bieżących wydatków i uniemożliwiają gromadzenia dodatkowych oszczędności. Nie posiadają dodatkowych środków finansowych. Podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe. Utrzymują się z emerytur w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. W części wniosku dotyczącej posiadanego majątku podali, że posiadają mieszkanie o powierzchni [...] m² w B., nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Nadto oświadczyli, że posiadają oszczędności w kwocie [...] zł. Przepis art. 246 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a."), wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie są skarżący). W zakresie całkowitym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strona ponosi samodzielnie koszty postępowania związane z jej udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z 21 grudnia 2006r., sygn. akt II FS 741/06). Należy, więc podkreślić, że ciężar wykazania występowania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie składającej w tym przedmiocie wniosek. To z kolei oznacza, że wnioskodawcy powinni poczynić wszelkie kroki mające na celu uzasadnienie okoliczności, na które się powołują, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawcy powinni, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Skarżący oświadczyli, że wspólnie prowadzą swoje gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytur, które wystarczają im na bieżące wydatki i pokrycie kosztów utrzymania. Nadto zadeklarowali, że dysponują oszczędnościami wielokrotnie przekraczającymi wymagane koszty sądowe oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że koszty sądowe stanowią należności publiczno-prawne i powinny być zapłacone w pierwszej kolejności, zaraz po uiszczeniu koniecznych wydatków koniecznego utrzymania skarżących. Skoro skarżący dysponują wolnymi środkami, to przyjąć należy, że zapłacili wszystkie koszty swojego koniecznego utrzymania. Zasadą jest, że skoro wnioskodawcy dysponują oszczędnościami, brak podstaw do obciążenia Skarbu Państwa kosztami zainicjowanego przez nich postępowania sądowego. Zaznaczyć przy tym należy, że poniesienie kosztów sądowych będzie rozłożone w czasie. Nadto należy zauważyć, że skarżący są współwłaścicielami mieszkania oraz nieruchomości rolnej. Z istoty prawa pomocy wynika, że co do zasady z jego dobrodziejstwa nie mogą korzystać osoby dysponujące majątkiem nieruchomym, gdyż stanowi on źródło dochodów z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym uzyskiwania dopłat do gruntów, a także uzyskiwania czynszu z tytułu dzierżawienia gruntów. Można również sprzedać posiadane udziały w nieruchomości i otrzymać z tego tytułu dodatkowe dochody. W takim stanie rzeczy, brak podstaw uzasadniających stwierdzenie, że sytuacja finansowa wnioskodawców nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania w całości, co musiało skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska