II SA/Po 615/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka /spr./ Sędzia NSA Grażyna Radzicka Asesor sąd. Karol Pawlicki Protokolant Sekr.sąd. Katarzyna Bela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi M.W. s. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2002 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; o d d a l a s k a r g ę /-/ K.Pawlicki /-/ J.Szaniecka /-/ G.Radzicka Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2000, Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał M. W., właścicielowi altany wybudowanej na Pracowniczych Ogrodach Działkowych przy ul. [...] w P., działka nr [...], częściową jej rozbiórkę w celu doprowadzenia do stanu określonego przepisami prawa, wskazując w uzasadnieniu, że wysokość altany nie może przekraczać 4 m. przy dach płaskim i 5 m. przy dachu stromym, co wynika z treści art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. W., domagając się umorzenia postępowania, albowiem Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nie stwierdził samowoli budowlanej, a jedynie uznał, że altana ma "dach płaski dwuspadowy". Zarzut ten, w ocenie M. W. jest niezasadny, gdyż dokonał zwiększenia spadu dachu w uzgodnieniu z członkiem Zarządu Pracowniczych Ogrodów Działkowych. Ponadto, jako inwestor odpowiada za stan techniczny altany i ponosi z tego tytułu konsekwencje natury ekonomicznej. Odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego wniósł także Zarząd Pracowniczych Ogrodów Działkowych, domagając się wydania nakazu rozbiórki altany. Jej powierzchnia przekracza bowiem normę budowlaną oraz "stwarza zagrożenie po byłym pożarze". Decyzją dnia [...] października 2001 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach powołanej decyzji miedzy innymi wskazano na konieczność ustalenia wielkości altany, kątu nachylenia połaci dachowej, a także potrzebę zbadania stanu technicznego stropu. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nakazał M. W. częściową rozbiórkę altany, tj. dachu i stropu nad parterem przedmiotowego obiektu oraz przedstawienie projektu robót koniecznych do zakończenia budowy w terminie 90 dni. W uzasadnieniu decyzji organ nadzoru budowlanego przedstawił następujące ustalenia i wnioski. W wyniku przeprowadzania czynności kontrolnych na terenie Pracowniczych Ogrodów Działkowych, przy ul. [...] w P. stwierdzono, że na działce nr [...] wybudowano altanę o płaskim dachu i o powierzchni zabudowy 25 m2 i wysokości 5 m. Wobec czego, przekroczono powierzchnię zabudowy i wysokość obiektu, o której stanowi art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo Budowlane. Stwierdzono również, że altana jest obiektem dwukondygnacyjnym, posiadającym strop i dach o konstrukcji drewnianej. Grubość ścian obu kondygnacji wynosi 12 cm. Z uwagi na to, że ściany są obciążone stopem, mają charakter ścian konstrukcyjnych, nośnych. Taka grubość narusza wymagania stawiane ścianom nośnym, które określone są w polskiej Normie PN – 87/B-03002. Minimalna grubość ścian dla tego typu konstrukcji wynosi bowiem 19 cm. Ponadto, obliczenia statyczne stropu wskazują na brak wymaganej wytrzymałości elementów konstrukcyjnych i przekroczenie dopuszczalnych ugięć. Z uwagi na powyższe oraz na niewystarczającą, jak ustalono, wytrzymałość obliczeniową konstrukcji dachowej nakaz rozbiórki stropu i dachu był uzasadniony, albowiem stan konstrukcji uznany został za sprzeczny z Prawem Budowlanym oraz § 44 i z § 203 Rozporządzenia Ministra Gospodarki przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 1999, Nr 15, poz. 140 ze zm. ). M. W. wniósł odwołanie od powyższej decyzji domagając się umorzenia postępowania i zalegalizowania budowanej altany. W uzasadnieniu powołując się na "list otwarty" Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców, podniósł, że budowa altan na terenie ogrodów działkowych nie wymaga pozwolenia na budowę, a właściwym do rozstrzygania wszelkich sporów jest sąd powszechny. Stwierdził też, że z uwagi na ograniczone stosowanie Prawa budowlanego w tym zakresie nie ma obowiązku "przestrzegania niektórych przepisów, a w szczególności obowiązujących Polskich Norm". M. W. wyjaśnił również, że rozbudowuje altanę od 1996 r. Posiada ona dach dwuspadowy, a grubość ścian wynosi - 12 cm. Dokonywał już zmian w konstrukcji dachowej, zwiększając kąt nachylenia, planuje jednak dalsze jego wzmocnienia. Decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzje w części dotyczącej nałożenia obowiązku przedstawienia projektu robót koniecznych do zakończenia budowy altany oraz umorzył postępowanie w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach powołanej decyzji przytoczono stan faktyczny ustalony przez organ pierwszej instancji i w tym zakresie nie stwierdzono żadnych uchybień. Organ drugiej instancji ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu nie podzielił poglądu skarżącego jakoby do obiektów budowanych na terenie Pracowniczych Ogrodów Działkowych nie stosuje się przepisów Prawa Budowlanego. Przeczy temu regulamin uchwalony przez Krajową Radę Polskiego Związku Działkowców z 19 lutego 1998 r. Zgodnie z § 3 tego regulaminu zasady zakładania, prowadzenia i utrzymywania pracowniczych ogrodów działkowych reguluje m. in. ustawa z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Ponadto, altany zaliczyć należy do kategorii budynków, które zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 Prawa Budowlanego należy projektować, budować, użytkować i utrzymywać zgodnie z przepisami, w tym techniczno - budowlanymi, obowiązującymi Polskimi Normami oraz z zasadami wiedzy technicznej. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa altana nie spełnia wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji, gdyż została wybudowana w sposób odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał również, że w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji błędnie przytoczono art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego gdyż niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa Budowlanego. Ponadto, nałożony obowiązek przedstawienia projektu budowlanego nie znajduje uzasadnienia w treści normy art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organ I instancji będzie mógł natomiast żądać informacji o planowanych robotach niezbędnych do zakończenia budowy na podstawie art. 81 c Prawa Budowlanego i dlatego, w tym zakresie należało uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie. M. W. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Domagając się jej uchylenia, zarzucił, że wydana została niezgodnie z obowiązującymi przepisami. W uzasadnieniu podniósł, że Inspektor Nadzoru Budowlanego nie miał prawa ingerować w sprawę budowy altany na terenie Pracowniczych Ogrodów Działkowych, gdyż nie wymaga ona pozwolenia na budowę i nie stanowi samowoli budowlanej. W tej kwestii obowiązuje jedynie Regulamin Prac Ogrodu Działkowego. Skarżący stwierdził też, że altana nie przekracza rozmiarów, tam określonych. Przyznając, że konstrukcja dachowa jest zbyt słaba, potwierdził konieczność jej wzmocnienia. Jednakże dodał, że w jego własnym interesie jest prowadzenie budowy w taki sposób by wykluczyć ryzyko katastrofy budowlanej. Skarżący podniósł ponadto, że budowa altany nie została zakończona i w związku z tym nakaz rozbiórki, nie poparty obliczeniami technicznymi, był niezasadny. W takiej sytuacji należało nakazać wzmocnić konstrukcję. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie przyczyn wywiedzionych w zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, że na budowę altany o wysokości powyżej 4 m i o płaskim dachu konieczne jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Postulowane przez skarżącego wzmocnienie konstrukcji dachowej i stropu nie usunie zagrożenia katastrofą budowlaną z uwagi na niewłaściwą grubość ścian nośnych, dlatego też i w tym zakresie jego twierdzenia uznać należy za błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie bezsporne jest, że skarżący na terenie Pracowniczych Ogrodów Działkowych przy ul. [...] w P., wybudował - w stanie niewykończonym - murowaną, dwukondygnacyjną altanę, o powierzchni 25 m2 i wysokości 5 metrów. Taki obiekt jest niewątpliwie obiektem budowlanym w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawa Budowlanego (Dz.U z 2000 r., Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Budowa altan zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy jest wyłączona spod obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a także zgłoszenia (art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane) jedynie w sytuacji spełnienia określonych ustawowo przesłanek. Mianowicie, nie wymaga uzyskania pozwolenia budowa altan na działkach w pracowniczych ogrodach działkowych o powierzchni zabudowy do 25 m2 w miastach i 35 m2 poza granicami miast oraz wysokości 5 metrów przy dachach stromych i 4 metrów przy dachach płaskich (art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa budowlanego). Tymczasem, jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy administracji przedmiotowa altana przekracza wysokość określoną w powołanym przepisie, tj. 4 metry. Dach altany nie jest bowiem dachem stromym tj. dachem o nachyleniu co najmniej 40 stopni (por k. 32 akt administracyjnych), co jednoznacznie wynika z dokumentacji fotograficznej jak i z protokołu z wizji lokalnej z dnia [...] listopada 2001 r. podpisanego bez zastrzeżeń przez skarżącego (por. k. 43 akt). W owym protokole stwierdzono "lekkie" ugięcie połaci dachowej, co koresponduje z treścią odwołania skarżącego, z dnia [...] stycznia 2002 r., w którym podał, że "dach jest nieznacznie ugięty zgodnie z moją wolą". Należy też dodać, że skarżący na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym dnia 04 czerwca 2004 r. przyznał, że altana ma dach płaski. Wobec tego, że altana nie posiada dachu stromego, a jej wysokość wynosi 5 metrów, w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy Prawo Budowlane, zwalniający inwestora od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wznosząc altanę o wysokości przekraczającej normę określoną w powołanym przepisie bez wymaganego prawem pozwolenia (art. 28 Prawa budowlanego) skarżący dopuścił się samowoli budowlanej, o której mowa w art. 48 Prawa budowlanego. Stosownie do tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Zaskarżone rozstrzygnięcie oparte zostało na innej podstawie materialnoprawnej, a mianowicie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 4 powołanej ustawy. Organy obu instancji przyjęły, że już wykonane roboty budowlane, jako naruszające wymagania dotyczące bezpieczeństwa konstrukcji obiektu podlegają w określonym zakresie nakazowi rozbiórki, a to wobec braku możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. Wymaga w tym miejscu przypomnienia, że z niepodważonych skutecznie przez skarżącego ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, że przedmiotowy, dwukondygnacyjny obiekt budowlany posiada ściany obciążone stropem (konstrukcyjne) o grubości niespełniających wymagań określonych w Polskich Normach (12 cm grubości wobec wymaganych 19 cm), a sama altana ma niewystarczającą wytrzymałość obliczeniową konstrukcji dachowej. W przedstawionych wyżej okolicznościach należało przyjąć, że jakkolwiek w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, to rozstrzygnięcie sprawy na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 Prawa budowlanego nie miało ostatecznie wpływu na treść zaskarżonych decyzji. W istocie też owa decyzja jest korzystna dla skarżącego bowiem nakaz rozbiórki dotyczy jedynie tych elementów obiektu, które zagrażają bezpieczeństwu ludzi oraz mienia. Odnosząc się do dalszych zarzutów należy wyjaśnić skarżącemu, że również w stosunku do altan spełniających wymogi określone w art. 29 ust. 1 pkt 6 Prawa Budowlanego dopuszczalna i niezbędna jest ingerencja organów nadzoru budowlanego, np. na podstawie w art. 50, art. 51 oraz w art. 66 powołanej ustawy. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie przyjmuje się, że obiekty nie wymagające pozwolenia na budowę ani zgłoszenia nie są wyłączone spod nadzoru budowlanego (tak: uchwała NSA z 21.06.1999 r. sygn. OPS 4/99, ONSA 1999, nr 4, poz. 118). Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, że obiekty realizowane na terenie pracowniczych ogrodów działkowych, niezwolnione od obowiązku uzyskania pozwolenia, podlegają wszelkim rygorom przewidzianym w prawie budowlanym, w tym także nakazowi rozbiórki. (tak: wyrok NSA z 6.10.2000 r. sygn. IV SA 363/98 Wspólnota 11.11. 2000 r.). Błędne zatem są twierdzenia skarżącego, że w zakresie budowy altan obowiązuje jedynie Regulamin Prac Ogrodu Działkowego i że, to "jak buduje altanę to jego sprawa". Nie ulega też wątpliwości, że usprawiedliwieniem samowoli budowlanej nie może być powoływanie się na konsultacje dotyczące wymogów technicznych konstrukcji dachowej z sobą sprawującą funkcje członka Zarządu Pracowniczych Ogrodów Działkowych. Z przyczyn wyżej podanych należało przyjąć, że zaskarżona decyzja, pomimo powołania niewłaściwej podstawy materialnoprawnej w ostatecznym wyniku odpowiada prawu. Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97§ 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. /-/ K.Pawlicki /-/ J.Szaniecka /-/ G.Radzicka Brak podpisu Sędziego spowodowany jest jego nieobecnością /-/ J.Szaniecka MK