II SA/Po 62/09

Sebastian Michalski – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu w dniu 02 kwietnia 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej; postanawia 1. ustanowić dla H. S. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w [...]. 2. zwolnić H. S. od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis od skargi, 3. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. /-/ S. Michalski Skarżący H. S. w prawem przepisanej formie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 1994 roku utrzymuje się z renty inwalidzkiej (825,00zł brutto miesięcznie). Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z bezrobotnym bratem (od 1995 roku bez prawa do zasiłku) oraz pełnoletnim synem, który uzyskuje dochody na podstawie umowy o pracę (1.500,00zł brutto miesięcznie). Zamieszkują w lokalu o powierzchni 67m² (przedpokój, kuchnia, pokój oraz przynależne pomieszczenie strychowe). Skarżący jest obciążony spłatą kredytu (rata miesięczna 220,00zł), który zaciągnął na remont mieszkania oraz adaptację pomieszczeń strychowych na łazienkę; według załączonego harmonogramu spłaty kredytu ostatnia rata przypada do zapłaty na wrzesień 2010 roku. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada oszczędności i wartościowych przedmiotów. Oceniając zasadność zgłoszonego żądania, wskazać należy, że w dniu 09 lutego 2009r. Skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 600,00zł (k. 18 akt sądowych); końcowy termin na uiszczenie wpisu przypadał na dzień 13 lutego 2009 roku. Następnie w dniu 05 marca 2009r. H. S. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli także w zakresie uiszczonego wpisu od skargi. Wyjaśnić należy, że zwolnienie od kosztów sądowych oznacza zwolnienie od obowiązku zarówno wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków – art. 241 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z powołanego przepisu wynika, że zwolnienie od kosztów sądowych dotyczy jedynie tych opłat i wydatków, których uiszczenie jest aktualne na dzień złożenia wniosku o prawo pomocy (patrz. H. Knysiak-Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", Warszawa 2005, str. 627). Podmiot zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego powinien, w terminie otwartym na dokonanie zapłaty, uiścić należną opłatę albo, w tym terminie, pod rygorem, że wniosek nie obejmie przedmiotowej opłaty, wystąpić z żądaniem zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać również należy, że Skarżący, który uiścił koszty sądowe nie ma interesu prawnego w domaganiu się wydania orzeczenia o zwolnieniu go od uiszczonych opłat. Z chwilą uiszczenia kosztów sądowych wygasa obowiązek ich ponoszenia. Miejsce wskazanego obowiązku zajmuje prawo żądania zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). Zatem, mając na uwadze, że wniosek H. S. odnośnie wpisu od skargi dotyczy wcześniej uiszczonych kosztów sądowych, a do tego żądanie zostało zgłoszone po upływnie terminu na uiszczenie tego wpisu, należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.). Jednocześnie uwzględnić należało żądanie prawa pomocy, co do zwolnienia od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis oraz, co do ustanowienia pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Jedynym źródłem dochodu Wnioskodawcy jest świadczenie rentowe, które obciąża spłata kredytu zaciągniętego na zwykłe potrzeby życiowe (adaptacja pomieszczenia strychowego na łazienkę). Skarżący wspomaga brata, który nie posiada własnego źródła dochodu (zarejestrowany jako bezrobotny bez prawa do zasiłku). Wedle zasad doświadczenia życiowego kwota, którą dysponuje Skarżący nie przekracza miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego dla dwóch osób. Przedstawiona ocena nie może ulec zmianie także po uwzględnieniu przychodów syna Wnioskodawcy, gdyż nawet wówczas dochód brutto w przeliczeniu na jednego członka rodziny Skarżącego kształtuje się znacznie poniżej poziomu minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tych okolicznościach odmowa zwolnienia od kosztów sądowych ponad uiszczony wpis (600,00zł), a także odmowa ustanowienia pełnomocnika, mogłyby ograniczać realizację prawa do sądu ponad ustawowe funkcje kosztów postępowania. Zatem przyjmując, że Skarżący nie jest w stanie uiścić dalszych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, na podstawie art. 246 §1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ S. Michalski