II SA/Po 620/07

Katarzyna Witkowicz-Dwornicka – Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2008r. wniosków o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A.F. i R.F. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżący A.F. i R.F. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że są małżeństwem, w którym obowiązuje wspólność majątkowa. Wspólnie pracują prowadząc działalność rolniczą w działach specjalnych, której przedmiotem jest uprawa grzybów (boczniaków) na powierzchni [...] m². Wnioskodawcy argumentowali, że mają na utrzymaniu trójkę dzieci: pełnoletnią córkę specjalnej troski, pełnoletniego uczącego się syna, który nie pracuje oraz małoletnią córkę – uczennicę pierwszej klasy gimnazjum. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy podali, że mają jedynie dom mieszkalny o powierzchni [...] m². Z wartościowych ruchomości skarżący wskazali samochód osobowy marki [...] wyprodukowany w 1997r. Wnioskodawcy oświadczyli, że rodzina utrzymuje się z następujących dochodów: [...] zł miesięcznie z tytułu najmu pomieszczeń, [...] zł miesięcznie z działalności rolniczej z działów specjalnych oraz [...] zł miesięcznie z tytułu renty socjalnej i zasiłku pielęgnacyjnego córki, co łącznie daje kwotę [...] zł brutto miesięcznie. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawców było niepełne i nie przedstawiało rzeczywistej sytuacji finansowej zostali wezwani do jego uzupełnienia i poparcia podanych informacji dokumentami źródłowymi. W odpowiedzi wnioskodawcy oświadczyli, że miesięczny dochód z tytułu najmu pomieszczeń warsztatowych wynosi [...] zł miesięcznie, córka [...] otrzymuje rentę socjalną w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny co łącznie daje kwotę [...] zł miesięcznie. Wnioskodawcy sprecyzowali, że mają działkę o powierzchni [...] m², na której znajduje się dom o powierzchni [...] m² oraz warsztat o powierzchni [...] m². Ponownie oświadczyli, że działalność rolniczą w działach specjalnych prowadzą wspólnie na powierzchni [...] m², nie zatrudniają żadnych pracowników. Dochód z tej działalności jest nierówny – po opłaceniu ubezpieczenia i składki zdrowotnej osiągają kwotę [...]zł – [...]zł miesięcznie. Wobec powyższego ich ogólny dochód miesięczny wynosi około [...] zł. Wnioskodawcy podali, że młodsza córka uczęszcza do I klasy gimnazjum, zaś syn uczy się w trybie zaocznym do Technikum Uzupełniającego w [...]. Wnioskodawcy podali wysokość miesięcznych bieżących kosztów utrzymania - 120 zł za telefon, 50 zł za wodę, 110 zł za prąd, 200 zł za ogrzewanie, 200 zł za paliwo. Nie podali by mieli jakieś zaległości płatnicze. Z przedłożonych zeznań podatkowych wnioskodawców wynika, że w 2006r. R.F. uzyskał dochód w wysokości [...] zł z tytułu najmu, a skarżąca uzyskała dochód w wysokości [...] zł z produkcji w działach specjalnych i [...] zł z najmu, co łącznie daje kwotę [...] zł (miesięcznie około [...] zł). Córka [...] uzyskała w 2006r. dochód w wysokości [...] zł ([...] zł miesięcznie), prócz tego otrzymuje miesięcznie [...] zł z tytułu świadczenia opiekuńczego z ZUS. Z przedłożonych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że dysponują dwoma rachunkami bankowymi, na których na koniec stycznia 2008r. saldo było dodatnie. Na rachunek skarżącej w dniu 31 października 2007r. wpłynęła kwota [...] zł. Rachunek bankowy nie jest obciążony zajęciami komorniczymi, nie korzystają z kredytu w koncie. Wnioskodawcy przedłożyli kserokopię decyzji w sprawie wymiaru zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej, z której wynika, że dochód z upraw, chowu o hodowli ustalono na kwotę [...] zł. Wnioskodawcy przedłożyli także kserokopię umowy najmu pomieszczeń warsztatowych, z której wynika, że uzyskują z tego tytułu czynsz w wysokości [...] zł miesięcznie. Załączyli również kserokopię rachunku za prąd na kwotę 232,18 zł za okres dwóch miesięcy. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że na wnioskodawcach spoczywa ciężar wykazania, że ich sytuacja majątkowa i finansowa jest na tyle trudna, iż nie mają możliwości poniesienia jakichkolwiek wydatków związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego. Instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter szczególny i skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby, które znajdują się w rzeczywiście trudnej sytuacji finansowej i to wykażą. Przyznanie dobrodziejstwa prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie nie tyle utrudnione, co niemożliwe (postanowienia NSA z dnia 6 października 2004r. GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.). Przedstawiona przez skarżących sytuacja finansowa i majątkowa nie jest wiarygodna. Mimo dodatkowego wezwania do uzupełniania wniosku o prawo pomocy nie wyjaśnili kwestii wysokości uzyskiwanych dochodów. Nie ustosunkowali się bowiem do najistotniejszego w tym zakresie i jasno sprecyzowanego, punktu dotyczącego podania wartości przychodu brutto ze sprzedaży oraz wysokości ponoszonych kosztów z tej działalności. Podanie bowiem tych wartości oddaje rzeczywiste dochody jakie uzyskują wnioskodawcy z prowadzonej działalności. Pozwoliłoby to także zweryfikować oświadczenie wnioskodawców, że osiągają z prowadzonej działalności około [...]-[...] zł dochodu miesięcznie. Przedłożone zaświadczenie z urzędu skarbowego odnosi się natomiast do szacunkowego dochodu dla celów pobrania zaliczek na podatek dochodowy. Z samego już oświadczenia wnioskodawców wynika, że wskazana przez nich kwota [...]-[...] zł miesięcznie daje [...]-[...] zł rocznie, co nie pokrywa się z kwotę [...] zł podaną w decyzji Urzędu. Wnioskodawcy mimo złożonego oświadczenia o wysokości dochodu wraz z kopią decyzji nie wykazali rzeczywistej wysokości dochodów jakie uzyskują z prowadzonej działalności rolniczej. Z drugiej strony wskazać należy, że nawet ponoszona strata z działalności prowadzonej na własny rachunek nie jest wystarczającą przesłanką dla przyjęcia, że wnioskodawcy mogą skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy. Decydujące znaczenia ma bowiem rozmiar prowadzonego przedsięwzięcia, czyli przychody i koszty jakie ono generuje. Na marginesie wskazać należy, że wnioskodawcy w formularzu podają dochody brutto, podczas gdy po wezwaniu do uzupełnienia oświadczenia podane wartości okazują się być dochodami netto. Z kopii zaznania podatkowego PIT za 2006r. wynika, że skarżąca również uzyskiwała dochody z tytułu najmu w łącznej wysokości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie do podania wszystkich uzyskiwanych dochodów stałych, jak i dorywczych nie ustosunkowała się do tej kwestii. Wobec powyższego złożone przez wnioskodawców oświadczenia majątkowe uniemożliwiają ustalenie rzeczywistej ich kondycji finansowej, a także pozbawiają możliwości zweryfikowania udzielonych informacji. W konsekwencji nie można ocenić ich sytuacji finansowej i majątkowej, a następnie jednoznacznie ustalić, że wnioskodawcy zasługują na skorzystanie z prawa pomocy chociażby w części, co skutkować musiało oddaleniem wniosku w oparciu o przepis art. 246 §1 pkt 1 powyższej Ustawy. W takim stanie rzeczy na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka