II SA/Po 620/14
WyrokWSA w Poznaniu2014-12-11
Skład orzekający: Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Ewa Kręcichwost – Durchowska, Andrzej Skoczylas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy gmina ma prawo do odszkodowania za działki zajęte pod drogi, które nie zostały uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, ale są powszechnie dostępne i służą jako drogi publiczne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli działki zajęte pod drogi nie zostały uwzględnione w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a zostały wydzielone jako drogi wewnętrzne, to jeśli są one powszechnie dostępne i służą jako drogi publiczne, gmina ma prawo do odszkodowania. Nabycie gruntu przez gminę w trybie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami następuje z mocy prawa, a wpis w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny. Odmowa ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej nie przesądza o tym, komu prawo to przysługuje.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie odszkodowania za działki zajęte pod drogi, które zostały wydzielone na podstawie decyzji podziałowych. Starosta odmówił ustalenia odszkodowania, uznając, że działki te nie spełniają warunków dróg publicznych i nie przeszły z mocy prawa na własność gminy. Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na konieczność samodzielnych ustaleń faktycznych i powołując się na orzecznictwo sądów. Gmina Miejska K. zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że działki te służą głównie właścicielom konkretnych nieruchomości na podstawie ustanowionej służebności, a nie ogółowi użytkowników, co wyklucza ich status jako dróg publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Sędzia WSA Andrzej Skoczylas (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 roku sprawy ze skargi Gminy Miejskiej K. na decyzję Wojewody z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę oddala skargę
Decyzją z (...) stycznia 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) stycznia 2014 r.) Starosta K. (dalej zwany starostą albo organem I instancji) działając na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej kpa), art. 98 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. 2010 r., nr 102, poz. 651 ze zm., dalej ugn) odmówił ustalenia odszkodowania za działki nr (...), (...) i (...), położone w K. zajęte pod drogi.
W uzasadnieniu organ I instancji opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że z podaniem o ustalenie odszkodowania za działki nr (...) , (...), (...) i (...), wydzielone pod drogi z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela wystąpiło "A" z o.o. (dalej wnioskodawca). Podział ten został dokonany mocą trzech decyzji Burmistrza Miasta K. z (...) lipca 1998 r., nr (...), (...), (...), które stały się ostateczne (...) lipca 1998 r.
W ocenie organu I instancji brak jest podstaw do uznania, że działki nr (...) , (...), (...) i (...) przeszły z mocy prawa na własność gminy jako drogi publiczne. Organ oparł się w tym zakresie na opinii z zakresu drogownictwa sporządzonej przez mgr inż. T. Z. w listopadzie 2013 r.
Zdaniem starosty, ulice (...) i (...) w K. zlokalizowane na działkach nr (...) , (...) i (...) nie spełniają warunków wymaganych dla dróg publicznych określonych we właściwych przepisach. Nie mają bezpośredniego połączenia z drogą publiczną.
Przepisy ugn nie zawierają podstawy do nadania działce nieprzewidzianej w planie zagospodarowania przestrzennego pod drogę gminną, charakteru drogi gminnej. W świetle art. 98 ust. 1 ugn własność takiej nieruchomości nie przechodzi na gminę, gmina nie ma prawa wystąpić w takim przypadku o dokonanie wpisu prawa własności nieruchomości w księdze wieczystej w trybie art. 98 ust. 2 ugn, co znalazło swój wyraz w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 roku sygn. akt II CK 312/05, w którym Sąd stwierdził, że działka gruntu wydzielona pod drogę na podstawie art. 98 ust.1 ugn w pierwotnym brzmieniu przechodzi z mocy prawa na własność gminy, jeżeli przeznaczona została na urządzenie drogi publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 204, poz. 2086 ze zm.).
W przepisach prawa administracyjnego brak jest normy uzasadniającej wypłatę odszkodowania w przypadku gdy ograniczenie wykonywania prawa własności nieruchomości przeznaczonej pod drogę ma jedynie charakter faktyczny.
W odwołaniu od powyższej decyzji z (...) stycznia 2014 r. wnioskodawca (dalej zwany odwołującym) zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej ppsa), przepisów Konstytucji RP oraz protokołów nr 1 i 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Decyzją z (...) kwietnia 2014 r., nr (...) (dalej decyzja z (...) kwietnia 2014 r.) Wojewoda (dalej zwany Wojewodą albo organem II instancji) uchylił zaskarżoną decyzję z v stycznia 2014 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie Wojewoda powołując się na art. 153 ppsa zauważył, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) wyrokiem z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 33/11, uchylił decyzję Wojewody z (...) grudnia 2010 r., znak (...) oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z (...) czerwca 2014 r., znak (...) w części w jakiej dotyczą one działek oznaczonych numerami geodezyjnymi (...) , (...) oraz (...), oddalając skargę w pozostałym zakresie. Wojewoda zwrócił również uwagę na wyrok SN z 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II CK 312/05, w którym nakazano organom administracji dokonanie samodzielnych ustaleń co do przeznaczenia wydzielonych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czy na działkach tych urządzono powszechnie dostępne drogi połączone z siecią komunikacyjną dróg publicznych.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewoda zauważył, że właścicielem działek na dzień (...) lipca 1998 r. (dzień w którym decyzje podziałowe stały się ostateczne) była spółka "B" Sp. z o.o. Spółka na podstawie umowy cesji wierzytelności i przejęcia długu cedenta z (...) maja 1999 r. zawartej z "A" Sp. z o.o. przeniosła na Niego przysługujące w stosunku do miasta Kościana wierzytelności w zakresie odszkodowań z tytułu wybudowanej na os. Ogrody sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej oraz z tytułu przejętych dróg. W tym samym dniu przed notariuszem zawarta została umowa przeniesienia prawa własności m. in. nieruchomości oznaczonych następującymi numerami (...), (...) oraz (...), położonych w K., pomiędzy spółką "A" sp. z o. o. a spółką "B" Sp. z o. o. (rep. A nr (...)).
Mając na uwadze powyższe dokumenty Wojewoda stwierdził, że odwołujący był podmiotem legitymowanym do występowania w niniejszym postępowaniu z wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Pomiędzy datą wydania ostatniego zapadłego w sprawie wyroku a datą wydania niniejszej decyzji nastąpiła kolejna zmiana podmiotowa. Dnia (...) lutego 2013 r. została zawarta w formie aktu notarialnego (rep. (...)) umowa sprzedaży przedsiębiorstwa. Na mocy powyższej umowy dokonano sprzedaży przedsiębiorstwa działającego pod firmą spółka "A" Spółka z o.o. na rzecz spółki pod firmą "C" Spółka z o.o. Wyżej wymieniona zmiana została ujawniona w księdze wieczystej KW nr (...). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji powołano się na umowę przelewu wierzytelności zawartą w dniu (...) lutego 2013 r. Z uwagi na brak w aktach sprawy tego dokumentu organ II instancji nie mógł dokonać jednoznacznych ustaleń w tym zakresie, niemniej, mając na uwadze treść przywołanych wyżej przepisów nie budzi wątpliwości, że przysługująca "A" Sp. z o.o. z siedzibą w K. wierzytelność "z tytułu przejęcia dróg" przeszła na rzecz odwołującej. Z tego też względu wyżej wymieniona spółka ma przymiot strony w niniejszym postępowaniu.
Dokonując ustaleń odnośnie stanu faktycznego sprawy Wojewoda za bezsporne uznał, że w wyniku wydania decyzji podziałowych wyodrębnione zostały trzy działki o nr (...), (...) oraz (...) ze wskazaniem, że są przeznaczone pod drogi wewnętrzne. Dla oceny statusu prawnego nieruchomości wydzielonej pod drogę podstawowe znaczenie ma nie jej administracyjna kwalifikacja ale zasady jej użytkowania oraz dostępność.
W rozpoznawanej sprawie Starosta nie dokonał samodzielnych ustaleń co do charakteru działek będących przedmiotem niniejszego postępowania, tj. nie zbadał, czy teren osiedla mieszkaniowego przez który przebiegają jest osiedlem zamkniętym czy też jest terenem otwartym dla szerszego kręgu odbiorców. Nie przeprowadzono nawet oględzin nieruchomości. Na te bowiem ustalenia wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 33/11, które to wskazówki organ I instancji powinien wziąć pod uwagę. Starosta rozpatrując niniejszą sprawę oparł całe swoje rozstrzygnięcie na opinii opracowanej przez mgr inż. T. Z. - specjalistę z zakresu drogownictwa, dotyczącej możliwości zaliczenia działek położonych w K. stanowiących ulice (...) i (...) do kategorii dróg publicznych. Sama opinia jak każdy dowód w sprawie podlegała ocenie, niemniej nie mogła stanowić jedynej podstawy do ustalenia czy w spawie ziściły się przesłanki do ustalenia odszkodowania.
Wojewoda podkreślił, że wydając niniejszą decyzję miał na uwadze rozstrzygnięcie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce sygn. 22531/05, które to rozstrzygnięcie zapadło niemal w identycznym stanie faktycznym. W niniejszym bowiem postępowaniu działki powstałe w wyniku podziału nieruchomości również nie były przeznaczone w planie miejscowym pod drogi oraz były wydzielone jako drogi wewnętrzne. W orzeczeniu tym Trybunał stanął na stanowisku, że o ile sam podział nieruchomości został uznany za zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (jak to ma miejsce w niniejszym przypadku), to niedopuszczalna jest odmowa wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości przeznaczonych w wyniku tego podziału pod budowę drogi (ulicy) tylko z tego powodu, że w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dróg tych nie uwzględniono.
Skoro spełniły się wszelkie przesłanki uprawniające do ustalenia i wypłaty odszkodowania powinno zostać przeprowadzone w tym zakresie postępowanie, czego jednak organ I instancji nie dokonał. Biorąc pod uwagę fakt, że organ I instancji nie uwzględnił zaleceń wskazanych w wydanym w tej sprawie wyroku WSA z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 33/11, czym naruszył przepisy postępowania, a jednocześnie nie przeprowadził postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania w zasadniczym zakresie, zaistniała konieczność uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego jej rozpatrzenia.
Przy ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji przede wszystkim powinien uzupełnić brakującą dokumentację, pozyskać wycenę nieruchomości, a następnie dokonać oceny zgromadzonego materiału dowodowego i dać temu wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji.
Wojewoda podkreślił również, że w osnowie decyzji Starosty K. z (...) stycznia 2014 r. zawarty jest błąd w numeracji działki,, ponieważ przedmiotem postępowania była działka nr (...), a nie działka nr (...) (k. 33 akt sądowych).
W skardze do WSA z 2 czerwca 2014 r. Burmistrz Miasta K. (dalej zwany skarżącym) zaskarżył decyzję z (...) kwietnia 2014 r. w całości zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 §1, art. 80 i 97 §1 pkt 4 kpa oraz naruszenie art. 98 ust. 1-2 ugn w zw. z art. 145 §1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2014 r., poz. 121 ze zm., dalej kc) i w zw. z art. 366 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2014 r., poz. 101 ze zm., dalej kpc). Skarżący wniósł o uchylenie decyzji z 30 kwietnia 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że będące przedmiotem sporu działki o nr (...), (...), (...), są częścią nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą nr (...). Zgodnie z wpisami w dziale III księgi wieczystej, wyżej wymienione działki gruntu są obciążone prawem przechodu i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela 32 nieruchomości, czyli wszystkich działek budowlanych mających adres od ul. (...) i (...). Wpis został dokonany na podstawie umowy o ustanowieniu służebności nr rep. (...) z dnia (...) sierpnia 1999 r. przed notariuszem A. A. Wskazuje to na fakt, że ze względu na ujawnione obciążenia służą one głównie do użytku właścicieli nieruchomości mających adres od ul. (...) i (...). Oznacza to, że prawo do korzystania ze spornej drogi służy mieszkańcom osiedla mieszkaniowego na rzecz których ustanowiona jest służebność przechodu i przejazdu a nie nieograniczonemu ogółowi użytkowników. Mimo więc, że osiedle domków jednorodzinnych nie jest ogrodzone, to z prawa przechodu i przejazdu przez sporne działki korzystają tylko osoby na rzecz których ustanowiona jest służebność czyli stanowi rodzaj terenu zamkniętego.
Powyższe okoliczności, mimo że podnoszone w znajdujących się w aktach sprawy pismach skarżącego do Wojewody, organ orzekający pominął całkowitym milczeniem. Tymczasem zgodnie z art. 145 § 1 kc nie jest dopuszczalne ustanowienie drogi koniecznej ze względu na ogólne potrzeby mieszkańców, tylko na rzecz każdoczesnego właściciela konkretnie oznaczonej nieruchomości jako nieruchomości władnącej, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Prowadząc postępowanie administracyjne Wojewoda miał obowiązek dokładnie przeanalizować zebrany w sprawie materiał dowodowy, korzystając z dostępnych środków dowodowych, natomiast Wojewoda nie odniósł się do kwestii służebności dojazdu do nieruchomości ustanowionej zgodnie z art. 145 § 1 kc. Nie zajmując stanowiska wobec istnienia w obrocie prawnym służebności "drogi koniecznej", a także orzekając w oparciu o niepełny materiał dowodowy (co organ orzekający sam przyznał) naruszono art. 77 § 1 i art. 80 kpa związku z art. 7 kpa.
Podniesione naruszenia są tym bardziej doniosłe, że organ orzekający nie wziął pod uwagę prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia (...) marca 2010 r. oddalającego wniosek Gminy Miejskiej K. o ujawnienie w księdze wieczystej prawa skarżącej Gminy do działek gruntu nr (...), (...), (...). Postanowienie to ma walor powagi rzeczy osądzonej zgodnie z art. 366 kpc z uwagi na przedmiot rozstrzygnięcia i tożsamość stron.
Wojewoda całkowicie pominął ponadto podnoszoną przez Gminę Miejską K. okoliczność, że wnioskodawca nadal ma możliwość korzystania i pobierania pożytków z nieruchomości, której jest właścicielem, albowiem na nieruchomości tej ustanowiono służebność gruntową, co znajduje potwierdzenie w zapisach księgi wieczystej, a nadto dnia (...) maja 2012 r. wnioskodawca wystąpił z pozwem wzajemnym o zapłatę do Gminy Miejskiej K. wynagrodzenia za bezumowne korzystanie ze stanowiących własność wnioskodawcy sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej z przyłączami na osiedlu mieszkaniowym (...) I w (...), a także o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ze stanowiących własność wnioskodawcy działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne na osiedlach mieszkaniowych (...) i (...) przez Gminę Miejską K., jako posiadacza zależnego tych sieci w złej wierze. W uzasadnieniu do pozwu z dnia (...) maja 2012 r. wnioskodawca jednoznacznie wskazał, że Jego zarząd po analizie wyroku SN z dnia 8 grudnia 2005 r. uzyskał w wyniku sądowego rozstrzygnięcia pewność, że działki gruntu, na których znajdują się ul. (...) i (...), a wiec działki również (...), (...), (...) będące przedmiotem niniejszego postępowania stanowią własność "A".
W tej sytuacji kres wątpliwości w kwestii przejścia na własność skarżącej Gminy zajętych pod drogę nieruchomości położyć powinno rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97§ 1 pkt 4 kpa. Organy prowadzące postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie miały obowiązek zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd. Organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, powinien wystąpić równocześnie do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwać stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, tym bardziej, że strona "A" Sp. z o.o. wystąpiła wcześniej do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie własności działki (...) przeciwko Gminie Miejskiej K. i powództwo to zostało prawomocnie oddalone wyrokiem Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2005 r.. Prawomocny wyrok, w którym odmówiono ustalenia własności działki (...) jako własność Gminy Miejskiej K. jest jednak wiążący jedynie w odniesieniu do tej działki. Natomiast związanie powyższym wyrokiem nie występuje w odniesieniu do działek będących przedmiotem niniejszego postępowania o nr (...), (...), (...). Wobec powyższego zasadnym jest rozstrzygnięcie wątpliwości dotyczących przejścia tych działek na własność skarżącej Gminy w drodze zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa i obligatoryjne zwieszenie postępowania, czego organy prowadzące postępowanie nie uczyniły naruszając tym samym normę prawną z cytowanego artykułu (k. 4-11 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z (...) czerwca 2014 r., nr (...), Wojewoda wniósł o jej oddalenie (k. 99 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż rolą sądu administracyjnego jest kontrola działalności administracji publicznej w oparciu o kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Pod pojęciem owej kontroli należy rozumieć porównywanie czynności organu administracji rządowej lub samorządowej, czy też innego podmiotu, wykonującego zadania z zakresu administracji publicznej, z wzorcem jaki ustanawiają obowiązujące normy prawne. Sąd administracyjny, w ramach postępowania wywołanego skargą, kontroluje prawidłowość zastosowanej przez organ administracji publicznej podstawy rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Podstawą rozstrzygnięcia organu administracji jest zaś całokształt przepisów prawa zastosowanych przez niego w celu wydania rozstrzygnięcia na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowią zatem przepisy prawa materialnego, regulacje proceduralne, a także przepisy ustrojowe. Kompetencja kontrolna sądu administracyjnego sprowadza się więc do oceny legalności działania organu administracji w zakresie oceny zgodności działania z prawem materialnym, dochowania wymaganej prawem procedury i respektowania reguł określonych w przepisach ustrojowych. Zastrzec przy tym należy, iż w odniesieniu do ustaleń faktycznych sąd administracyjny nie ma kompetencji do dokonywania ustaleń stanu faktycznego będącego tłem sprawy administracyjnej. Zadanie to należy wyłącznie do organu administracji publicznej. Do sądu administracyjnego należy zatem jedynie ocena legalności procesu ustalania stanu faktycznego przez organ administracji z punktu widzenia wymagań proceduralnych, nie zaś jego samodzielne ustalanie.
Podkreślenia też wymaga, że sąd administracyjny, rozpoznając skargę na akt (np. postanowienie) organu administracji publicznej, wskazaną kontrolę sprawuje i rozstrzyga w granicach danej sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej "ppsa"). Zakres kontroli sądu administracyjnego wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem.
Stosując tak określone kryteria kontroli Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowym była decyzja Wojewody z (...) kwietnia 2014 r. na mocy której uchylona została decyzja Starosty z (...) stycznia 2014 r., a sprawa ustalenia odszkodowania za działki nr (...), (...) i (...) została przekazana temu organowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że organ II instancji wskazał na błąd w osnowie decyzji Starosty K. z (...) stycznia 2014 r. dotyczący numeracji działki,, ponieważ przedmiotem postępowania była działka nr (...), a nie działka nr (...) (k. 33 akt sądowych).
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał na uwadze, że prawomocnym wyrokiem z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 33/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję Wojewody z dnia (...) grudnia 2010 r., nr (...) zapadłą w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę oraz decyzję Starosty z dnia (...) czerwca 2010 r. znak (...) w części w jakiej dotyczą one działek oznaczonych numerami geodezyjnymi: (...), (...) oraz (...). Natomiast wyrokiem z 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1442/11, NSA oddalił skargę od powyższego wyroku sądu I instancji z 12 kwietnia 2011 r. Wydając decyzję z (...) kwietnia 2014 r. Wojewoda działając zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2012 r., poz. 270 ze zm.) oparł podjęte rozstrzygnięcie na dokonanej przez Sąd ocenie prawnej i wiążących wskazaniach co do dalszego postępowania.
W uzasadnieniu wyroku z 12 kwietnia 2011 r. WSA wskazał, że nabycie gruntu przez gminę w trybie art. 98 ust. 1 ugn następuje z mocy prawa, a wpis w księdze wieczystej ma wyłącznie charakter deklaratoryjny. Nie przesądza on o powstaniu prawa własności, tym bardziej odmowa ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej nie przesądza o tym, komu to prawo przysługuje. Organy administracji nie mogły więc zaniechać samodzielnego ustalenia, czy doszło do przejścia prawa własności spornych działek na Gminę K. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2005 r. sygn. akt II CK 312/05, wiązał organy administracji jedynie w zakresie działki nr (...). Stąd też wobec przesądzenia prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego, że własność tej działki nie przeszła na Gminę, brak było podstaw do orzekania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za tę działkę. W tym zakresie wniesiona skarga została na podstawie art. 151 ppsa oddalona. Natomiast w zakresie pozostałych działek objętych postępowaniem, dla ustalenia, czy w świetle art. 98 ugn w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji podziałowych, powstał obowiązek wypłaty odszkodowania za nieruchomości wydzielone według decyzji podziałowej pod "drogę wewnętrzną" niezbędne było dokonanie ustaleń faktycznych dotyczących powszechności dostępu do nich i możliwości korzystania z drogi przez każdego. Zaniechanie podjęcia powyższych ustaleń stanowiło naruszenie art. 98 ugn, a więc naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, jak i naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, a więc naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy.
Wydając decyzję z (...) kwietnia 2014 r. Wojewoda trafnie uznał, że Starosta nie dokonał prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, nie przeprowadzając oględzin nieruchomości oraz nie ustalając czy teren osiedla mieszkaniowego przez który przebiegają działki ma charakter zamknięty czy też jest on otwarty dla szerszego kręgu osób. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Wojewody, że opinia opracowana przez mgr inż. T. Z., specjalistę z zakresu drogownictwa, nie mogła stanowić jedynej podstawy do ustalenia czy w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do ustalenia odszkodowania. Zdaniem Sądu prawidłowe jest również ustalenie Wojewody, że z uwagi na zasady użytkowania działek nr (...), (...) i (...), ich ogólną dostępność i funkcję którą spełniają, działki te są drogami publicznymi.
Ustaleniu temu nie przeczy w żaden sposób obciążenie wymienionych działek prawem przechodu i przejazdu na rzecz każdoczesnego właściciela 32 nieruchomości, czyli wszystkich działek budowlanych mających adres od ul. (...) i (...). Istniejący otwarty dostęp do dróg wewnętrznych powoduje bowiem, że służą one nie tylko mieszkańcom domów wybudowanych przez dewelopera, lecz również ogółowi użytkowników dróg. Z kolei jak przyjął to sąd I instancji w uzasadnieniu prawomocnego wyroku z 12 kwietnia 2011 r., okoliczność, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 22 marca 2010 r. odmówił ujawnienia w księdze wieczystej Gminy K. jako właściciela działek objętych postępowaniem, nie ma znaczenia prejudycjalnego w postępowaniu administracyjnym o ustalenie odszkodowania za wydzielone pod drogi działki.
W sprawie nie zaistniała ponadto potrzeba wystąpienia z zagadnieniem wstępnym w trybie art. 97 §1 pkt 4 kpa, polegającym na rozstrzygnięciu wątpliwości dotyczących przejścia działek nr (...), (...) i (...) na własność Gminy, skoro WSA w uzasadnieniu wyroku z 12 kwietnia 2011 r. uznał, że przejście na własność Gminy wskazanych działek w trybie art. 98 ugn następuje z mocy prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło