II SA/Po 632/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. I. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. I. i J. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2015r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżąca Z. I. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł ostatecznie wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – powyższej opłaty kancelaryjnej. We wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu podała jedynie, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Utrzymują się z emerytur w wysokości [...] zł i [...] zł. Skarżąca podała, że ponoszą koszty mieszkania [...] zł, opłaty za media [...] zł, koszty leczenia [...] zł i koszty utrzymania budynku [...] zł, co łącznie daje [...] zł miesięcznie. Nadto skarżąca podała, że we współwłasności małżeńskiej posiada 40-letni dom o powierzchni [...] m² w P. do generalnego remontu. Z uwagi na fakt, że wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu był niepełny, co do sytuacji finansowej i rodzinnej, zwłaszcza w sytuacji gdy skarżący uiścili wpis od skargi w kwocie 500 zł, została wezwana, w oparciu o przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., dalej "p.p.s.a.") do osobistego uzupełniania wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Wezwanie skierowane do skarżącej, osobiście odebrał jej mąż w dniu 11 kwietnia 2016r. Wezwanie pozostało bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Zobowiązano skarżącą przede wszystkim do podania wszystkich źródeł dochodów stałych, jak i dorywczych obojga skarżących oraz osób z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z wysokością uzyskiwanego dochodu oraz do poparcia twierdzeń dokumentami (PIT). Wezwano do podania, czy prowadzona jest działalność gospodarcza, jeżeli tak, to jakie były łączne przychody i koszty tej działalności oraz do poparcia tych twierdzeń odpowiednimi dokumentami (zeznania podatkowe za 2014r. i 2015r., jeżeli było już złożone). Ustalenie wszystkich aktualnych rzeczywistych przychodów, kosztów jego uzyskania i w konsekwencji dochodów skarżącej oraz pozostałych domowników, w sposób istotny rzutuje na ich możliwości finansowe w zakresie przyznania prawa pomocy. Nadto wezwano do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych skarżącej za okres ostatnich 6 miesięcy wraz z informacją o zaciągniętych kredytach i pożyczkach oraz o zajęciach komorniczych. Wyciągi z tych rachunków przedstawiają, bowiem wprost skalę środków jakimi wnioskodawczyni realnie rozporządza. Wymagane jest również podanie spisu kosztów koniecznego bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny, co również pozwala na ustalenie jakimi środkami finansowymi rzeczywiście dysponuje. Przepis art. 246 §1 p.p.s.a. wskazuje przesłanki, na podstawie których następuje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej (a taką osobą w niniejszej sprawie jest skarżąca). W zakresie częściowym następuje ono, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a). Podzielić należy stanowisko ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. To z kolei oznacza, że wnioskodawczyni powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje, zaś uznanie, czy nastąpiło to w sposób dostateczny zostaje ocenione w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy. Dlatego instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim osobom, które nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem. A zatem przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawców dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanej regulacji. Wnioskodawczyni winna, więc wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że zdobycie środków niezbędnych do uczestniczenia w postępowaniu sądowym, jest obiektywnie niemożliwe. Konieczne jest również wskazanie, że strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej wnioskodawczyni. W związku z tym, że przedstawione na formularzu dane okazały się niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano ją do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżącą, zawarte w treści formularza o prawo pomocy, nie sprostało obowiązkowi wskazanemu w treści przepisu art. 252 §1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym wnioskodawczyni. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał, bowiem pełnej informacji dotyczącej braku zdolności do poniesienia kosztów sądowych w części. Pomimo wezwania w trybie przepisu art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie złożyła żadnych dodatkowych oświadczeń, co do stanu finansowego, a także nie przedłożyła żadnych dokumentów źródłowych, które umożliwiłyby ocenę, czy sytuacja finansowa uzasadnia twierdzenie, że nie stać jej na uiszczenie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Zauważyć należy, że skarżący na wezwanie uiścili wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Skarżąca nadto w trzech pozycjach wskazała na koszty związane z utrzymaniem mieszkania (koszty ponoszone na mieszkanie, opłaty za media, koszty utrzymania budynku), co łącznie obciąża dochody w kwocie [...] zł miesięcznie. Rzeczywiste koszty utrzymania mieszkania wymagały zatem wyjaśnienia i sprecyzowania. Wobec powyższego opierając się o treść formularza przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Brak jej współpracy, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skutkować musi odmową przyznania tego prawa. Uniemożliwia, bowiem wolną od wątpliwości ocenę sytuacji materialnej skarżącej. Wobec powyższego niemożliwe okazało się ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja finansowa i majątkowa skarżącej i jej rodziny, a od tego zależało ewentualne przyznanie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. post. NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06; post. NSA z dnia 27 października 2011r., sygn. akt I GZ 170/11, www.cebois.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, należało wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oddalić. Nadto zauważyć należy, że przedmioty wniosek jest kolejnym wnioskiem o prawo pomocy złożonym w niniejszej sprawie, poprzedni także został oddalony z tych samych powodów. Skarżąca zatem wiedziała o skutkach braku odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia formularza o prawo pomocy. Nieudzielając odpowiedzi winna była liczyć się z negatywnym rozstrzygnięciem wniosku o częściowe zwolnienie od kosztów sadowych. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska