II SA/Po 636/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] grudnia 2019 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...], znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w [...], decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nr [...], odmówił D. C. (dalej: skarżącemu) udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że skarżący, wnioskiem z dnia [...] lutego 2019 r., zwrócił się o podanie ilości korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał w kwietniu 2017 r. w imieniu osadzonych osób i ilości korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał we własnych sprawach w kwietniu 2017 r. Ponadto, skarżący prosił o udzielnie informacji, w jaki sposób zostały ustalone informacje o które wnioskowano. W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z żądaniem udostępnienia informacji publicznej przetworzonej gdyż spośród ogółu korespondencji odnotowywanej w dziennikach korespondencji należy wybrać wyłącznie korespondencję urzędową wychodzącą w imieniu osadzonych oraz wysyłaną w sprawach tutejszej jednostki penitencjarnej. Wymaga to przeanalizowania każdej zapisanej we wnioskowanym okresie w dziennikach korespondencji pozycji i odpowiedniego jej zakwalifikowania, wytworzenia nowych zestawień i dokonania obliczeń. Biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że przygotowanie tak obszernej informacji wymagałoby od pracowników organu znacznego nakładu pracy oraz podjęcia dodatkowego działania intelektualnego. W związku z powyższym w dniu [...] marca 2019 r. wezwano skarżącego do wskazania szczególnie istotnego interesu publicznego, który przemawiałby za przygotowaniem i udzieleniem żądanej informacji. W odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia [...] marca 2019 r. skarżący stwierdził, że w jego ocenie żądana informacja publiczna stanowi informację prostą. Organ wskazał, że po dokonaniu analizy całokształtu postępowania stwierdzono, że wnioskowana informacja stanowi bezsprzecznie informację publiczną przetworzoną, zatem w myśl przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, uzyskanie ww. możliwe jest w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie uzasadnione ze względu na interes publiczny a takiego interesu skarżący nie wykazał. Skarżący, pismem z dnia [...] maja 2019 r., wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, decyzją z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, organ wskazał, że stanowisko organu I instancji jest słuszne i w pełni uzasadnione. Zgodnie z ugruntowanym już stanowiskiem sądów administracyjnych, suma informacji prostych może być traktowana jako informacja przetworzona, jeżeli powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem organu, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała - warunkiem jej wytworzenia byłoby więc przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych - wiązałoby się bowiem z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na tok realizacji zadań danej komórki organizacyjnej. Podkreślenia wymaga, że przygotowanie wnioskowanej informacji wiązałoby się z koniecznością przygotowania nowej informacji poprzedzonej przeanalizowaniem istniejącej dokumentacji i wymagałoby od administracji jednostki znacznego nakładu pracy. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy dobitnie o przetworzonym charakterze żądanej informacji. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, ocena charakteru wnioskowanej informacji dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem. Skarżący nie wykazał, że mógłby z uzyskanej informacji uczynić użytek dla dobra publicznego i to w sposób, jaki nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji. Przeprowadzona przez organ II instancji ocena również nie doprowadziła do wniosku, że odwołujący ma indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania żądanej informacji do działań dotyczących szczególnie istotnych interesów publicznych. Skarżący, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego wskazując, że wnioskowana informacja jest informacją prostą do ustalenia na podstawie rejestrów, które AŚ posiada i prowadzi. Pełnomocnik skarżącego, w uzupełnieniu skargi wskazał nadto, że skarżący nie posiada informacji o szczegółowym sposobie działania systemów informatycznych Służby Więziennej. Z wiedzy ogólnej, którą jednak posiada, wynika, że wnioskowana informacja może w krótkim czasie jednak zostać wygenerowana "z systemu". Wnioskowana informacja nie wymaga zatem jakiś dodatkowych czynności ze strony organu, a zatem jest informacją prostą tj. niewymagającą przetworzenia. W odpowiedzi na złożoną skargę, organ, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest zasadność odmowy skarżącemu dostępu do informacji publicznej w zakresie wskazania ilości sztuk korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał w kwietniu 2017 r. w imieniu osadzonych oraz ilości sztuk korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał we własnych sprawach w kwietniu 2017 r. a ponadto podanie podstawy, na jakiej zostały ustalone te informacje, z uwagi na niewykazanie przez skarżącego, że uzyskanie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 z późn. zm.), prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do: 1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego; 2) wglądu do dokumentów urzędowych; 3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów. Jak wskazuje się w orzecznictwie, proces powstawania informacji publicznej skupia podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej na jej wytworzeniu dla wnioskodawcy, odrywając go od przypisanych mu kompetencji i zadań, toteż ustawodawca zdecydował, że proces wytworzenia nowej informacji na podstawie posiadanych dokumentów obwarowany będzie koniecznością wykazania, że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W istocie zatem przetworzenie w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na stworzeniu nowej informacji z już istniejących. Powstaje zatem zupełnie nowa jakość co dotyczy również zebrania wielu informacji prostych, ponieważ nakład pracy przy ich zebraniu powoduje, że wykracza to poza zwykłą działalność podmiotu zobowiązanego, co z kolei powoduje, że stworzony zostaje nowy zbiór charakteryzujący się w istocie nowymi cechami nie istniejącymi w chwili złożenia wniosku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt: I OSK 1920/18, LEX nr 2665079). W ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, organy w sposób prawidłowy uznały, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej. Ustalenie to znalazło także odzwierciedlenie w uzasadnieniu skarżonej decyzji, gdzie organ wskazał, że w chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała - warunkiem jej wytworzenia byłoby więc przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych - wiązałoby się bowiem z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej. Zdaniem organu II instancji, udostępnienie skarżącemu informacji o ilości sztuk korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał w kwietniu 2017 r. w imieniu osadzonych oraz ilości sztuk korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [...] wysłał we własnych sprawach w kwietniu 2017 r. a ponadto podanie podstawy, na jakiej zostały ustalone informacje stanowiące odpowiedzi na pytania, wiązałoby się z koniecznością przygotowania nowej informacji poprzedzonej przeanalizowaniem istniejącej dokumentacji wymagałoby od administracji jednostki znacznego nakładu pracy. Powyższy ciąg działań o charakterze zarówno intelektualnym, jak i czysto technicznym, wymagający zaangażowania zasobów ludzkich i technicznych, świadczy dobitnie o przetworzonym charakterze żądanej informacji. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, ocena charakteru wnioskowanej informacji dokonana przez organ I instancji jest prawidłowa i zgodna z prawem. Wskazać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie podkreśla się, że wadliwe jest bardzo wąskie rozumienie pojęcia informacji przetworzonej wprowadzające przesłankę koniecznego wytworzenia jakościowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy (opracowaniu nawet prostego zestawienia w tym zakresie). Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności czy liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1513/15, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2015 r., I OSK 863/14; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11). Podkreśla się też, że jeżeli do utworzenia zbioru informacji prostych jest wymagany znaczny nakład środków i zaangażowania pracowników, a w szczególności, gdy w celu wybrania dokumentów, o które wnioskuje osoba zainteresowana, jest wymagane dokonanie analizy całego zasobu posiadanych dokumentów, to informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Krakowie z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1612/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 202/12). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w ocenie Sądu, wniosek skarżącego o informację o ilości korespondencji wysyłanej przez jednostkę z podziałem na jej kategorie, stanowił niewątpliwie informację przetworzoną. Są to bowiem informacje publiczne opracowane przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, a więc jest to informacja, która musiałaby zostać przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają także twierdzenia zawarte w uzupełnieniu skargi, gdzie wskazano, że skarżący nie posiada informacji o szczegółowym sposobie działania systemów informatycznych Służby Więziennej. Z wiedzy ogólnej, którą jednak posiada, wynika, że wnioskowana informacja może w krótkim czasie jednak zostać wygenerowana "z systemu". Zdaniem skarżącego, wnioskowana informacja nie wymaga zatem jakiś dodatkowych czynności ze strony organu, a zatem jest informacją prostą tj. niewymagającą przetworzenia. W ocenie Sądu, powyższe twierdzenia nie stanowią o wadliwości zaskarżonej decyzji. Potencjalne możliwości techniczne systemów komputerowych danego podmiotu nie mogą bowiem decydować o charakterze wnioskowanej informacji. Zwrócić również należy uwagę, że z akt sprawy wynika, że przypuszczenia skarżącego co do możliwości wygenerowania żądanej informacji z systemu są niezasadne. W sporządzonej przez organ notatce z dnia [...] marca 2019 r. wskazano bowiem, że "sekretariat tutejszej jednostki nie posiada gotowego zbioru danych o których udostępnienie ww. wnosi. Aby wytworzyć taką informację niezbędne jest przeanalizowanie każdej zapisanej w określonym okresie czasu w dzienniku korespondencji pozycji i odpowiednie jej zakwalifikowanie, wytworzenie nowych zestawień i dokonanie obliczeń". Stwierdzić więc należy, że z akt sprawy wynika, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej. Skarżący, mimo pouczenia go przez organ, w piśmie z dnia [...] marca 2019 r., że dla udostępnienia informacji przetworzonej wymagane jest by było to szczególnie istotne dla interesu publicznego, nie podjął się wyjaśnienia podstaw swojego wniosku. Organ wskazał więc, że żądana informacja nie jest szczególnie istotna dla interesu publicznego a skarżący nie wykazał, że mógłby z uzyskanej informacji uczynić użytek dla dobra publicznego i to w sposób, jaki nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji. Należy więc wskazać, że dopiero zaistnienie przesłanki szczególnej istotności informacji publicznej przetworzonej dla interesu publicznego stanowi podstawę dla podjęcia działań zmierzających do przygotowania przez podmiot zobowiązany informacji publicznej przetworzonej. Z treści przepisu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika wprost obowiązek wykazania interesu publicznego przez osobę występującą o udostępnienie informacji publicznej przetworzonej, jednak konieczność istnienia takiego interesu publicznego o charakterze szczególnie istotnym jest niezbędna, aby zaistniały przesłanki do udostępnienia informacji przetworzonej. Bez wątpienia wnioskodawca wnosząc o informację, która ma charakter informacji przetworzonej, winien wykazać rzeczony interes. Wnioskodawca może nie być świadomy, że informacje, których żąda, mają charakter przetworzony, co modyfikuje zasady dostępu do nich, zatem niezbędnym jest, aby organ wystąpił do wnioskodawcy o wykazanie tego interesu. Zasadniczo prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidualne, realne i konkretne możliwości wykorzystania dla dobra ogółu informacji publicznej, której przygotowania się domaga, tj. uczynienia z niej użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. Uprawnienie to nie służy zatem wszystkim podmiotom potencjalnie zainteresowanym w uzyskaniu informacji publicznej po to, by ją móc następnie udostępnić ogółowi, gdyż cel ten jest co najwyżej ukierunkowany na podstawowe "niekwalifikowane" realizowanie interesu publicznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2018 r., sygn. akt: I OSK 658/16, LEX nr 2469867). W rozpoznawanej sprawie, organ w sposób prawidłowy pouczył skarżącego o tym co powinien uczynić by uzyskać żądaną informację. Skarżący nie wykazał, że udostępnienie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, ograniczając się do stwierdzenia, że wnioskowana informacja jest informacją prostą. Organ natomiast, nie znajdując podstaw do uznania, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego, odmówił jej udzielenia. Także w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, brak jest jakichkolwiek podstaw by przyjąć, że żądana informacja mogła wypełniać przesłanki jej udostępnienia z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego, wniesiona skarga podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.).