II SA/Po 639/11

Katarzyna Witkowicz-Grochowska – Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 marca 2012r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia ustanowić dla S. K. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. /-/ K. Witkowicz-Grochowska Skarżący S. K., zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący argumentował, że jest osobą niezamożną, nie stać go na opłacenie adwokata. Oświadczył, że jest emerytem, jego świadczenie emerytalne aktualnie wynosi 634,64 zł netto miesięcznie, co potwierdził dołączając dowód wpłaty. W celu uzyskania większego dochodu na pokrycie codziennych potrzeb życiowych oraz opłat związanych z utrzymaniem mieszkania prowadzi punkt usług szewskich. Dochód z tego tytułu wynosi średnio około 493,50 zł. miesięcznie (przychód za rok 2011 wyniósł 5.922 zł). Skarżący wskazał, że jest osobą samotną, mieszka sam, nie ma osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. W części wniosku dotyczącej majątku oświadczył, że posiada dom jednorodzinny o powierzchni 100 m², budynek gospodarczy znajdujący się w stanie surowym. Wskazał, że nie posiada oszczędności oraz innych wartościowych ruchomości. Nadto wnioskodawca oświadczył, że odziedziczył po bracie działkę o powierzchni 3.000 m², położoną w sąsiedniej miejscowości, zabudowaną domem mieszkalnym w stanie surowym oraz starą zabudową do rozbiórki. Oświadczył, że nieruchomość ta nie przynosi żadnych dochodów, wymaga ponoszenia kosztów z tytułu koniecznych opłat jej utrzymania. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najniższych nawet kosztów postępowania sądowego (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Prawo pomocy w zakresie częściowym może natomiast obejmować tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata (art. 245 §3 p.p.s.a.). Sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącego przedstawiona we wniosku o prawo pomocy nie odbiega od tej przestawionej w poprzednim wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniona jest więc ocena, że wnioskodawca nie jest w stanie, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, wygospodarować środków finansowych na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Jego miesięczny dochód, wedle zasad doświadczenia życiowego, nie przewyższa środków potrzebnych na zaspokojenie koniecznych wydatków bieżącego utrzymania wnioskodawcy (opłaty za mieszkanie, żywność, środki czystości i leki). Osiągane dochody z tytułu emerytury z trudem zaspokajają podstawowe potrzeby koniecznego utrzymania, co zmusza wnioskodawcę, mimo wieku, do kontynuowania aktywności zawodowej i prowadzenia działalności gospodarczej. Dochody z tej działalności jedynie wspierają domowy budżet. Wprawdzie wnioskodawca posiada dwie nieruchomości, jedną którą wykorzystuje celem zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych i drugą nieruchomość odziedziczoną po bracie, ale jak oświadczył, aktualnie majątek ten nie przynosi dochodów, wymaga ponoszenia kosztów jego utrzymania. Okoliczność ta nie może, więc prowadzić do wyłączenia wnioskodawcy z grona osób uprawnionych do skorzystania z prawa pomocy. Wobec powyższego, obciążenie wnioskodawcy kosztami wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru w niniejszej sprawie spowoduje uszczerbek w niezbędnych wydatkach koniecznego utrzymania skarżącego, a w konsekwencji prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. Podkreślić bowiem należy, że aktualnie sprawa znajduje się na etapie ewentualnej skargi kasacyjnej, gdzie obowiązku tzw. "przymus adwokacko-radcowski". W tym stanie rzeczy należało przyznać prawo pomocy i ustanowić dla wnioskodawcy adwokata. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z powyższych względów, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ K. Witkowicz-Grochowska