II SA/Po 644/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006r. przy udziale sprawy ze skargi W. i T.W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie obowiązku sporządzenia projektu zamiennego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących kwotę 755zł (siedemset pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/E.Podrazik /-/W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) i art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) nałożył na inwestora – Gminę P. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych przy budowie kanalizacji sanitarnej w miejscowości P. w ulicach P., K. i M. Uzasadniając organ wyjaśnił, że odcinek kanalizacji sanitarnej przebiegający przez nieruchomość przy ul. M. [...] w P. wybudowany został niezgodnie z planem realizacyjnym załączonym do projektu budowlanego, który zakładał jej przebieg w ulicach K., P., M. Ze względu na kolizję z istniejącym w ulicy cieplikiem zmieniono przebieg kanalizacji przeprowadzając go przez teren działki nr ewid. [...]. Odstąpienie w trakcie budowy nastąpiło bez uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, dlatego uzasadnione było wdrożenie postępowania naprawczego w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem i nałożenie na inwestora zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. Odwołanie w przewidzianym ustawą terminie wnieśli W. i T. W., domagając się uchylenia decyzji i nakazania rozbiórki oraz usunięcia odcinka kanalizacji i dwóch studzienek z działki nr [...], położonej przy ul. M. w P. Do odwołania załączono oświadczenie poprzedniego właściciela nieruchomości A.S., o tym że nigdy nie został powiadomiony aby przez teren jego działki prowadzona była budowa kanalizacji. Skarżący podnieśli, że organ nie ustalił kwestii czynnego udziału stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. W. i T.W. podnieśli też, że błędem jest wyłączenie ich z postępowania ustalającego przebieg ciągu kanalizacyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w części w jakiej określono termin sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego i wyznaczył nowy termin, a w pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w całości. Uzasadniając organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu wskazując, że A. S. nie był stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę zakończonego wydaniem decyzji [...]r., bowiem przedmiotową nieruchomość nabył w [...]r. Wszystkie sprawy dotyczące nabycia nieruchomości należą do spraw cywilnoprawnych i mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Wyjaśniono również sposoby prowadzenie postępowania naprawczego i zasadność powołania w rozpoznawanej sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W skardze na decyzję organu II instancji W. i T.W. zarzucili naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Skarżący podnieśli, że w chwili nabycia przez nich działki z map nie wynikało aby przez teren działki przebiegała kanalizacja sanitarna. O przebiegającej przez działkę sieci kanalizacyjnej skarżący dowiedzieli się, kiedy odmówiono im pozwolenia na rozbudowę istniejącego budynku. Skarżący uznali za niedopuszczalne aby samowola budowlana była sankcjonowana sporządzeniem nowego projektu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego, do oceny skutków odstępstwa od warunków i ustaleń określonych w pozwoleniu na budowę znajdują zastosowanie przepisy art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Przy czym procedura z art. 50 - 51 Prawa budowlanego ma na celu osiągnięcie stanu zgodności robót z prawem. Poza sporem pozostaje, iż w przedmiotowej sprawie roboty budowlane polegające na budowie kanalizacji sanitarnej wykonane zostały w warunkach istotnego odstępstwa od ustaleń pozwolenia na budowę z [...]r., stąd obowiązkiem organów było zastosowanie dyspozycji z art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Na wstępie należy zaznaczyć, że co prawda zastosowanie przepisów art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego zostało przez ustawodawcę obwarowane warunkiem podjęcia decyzji w okresie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jednak przepisy tego artykułu znajdują zastosowanie również do robót budowlanych zakończonych, i w takim przypadku decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego nie poprzedza postanowienie wstrzymujące roboty budowlane. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wydanie zaskarżonej decyzji, a wcześniej decyzji organu I instancji poprzedzone zostało wydaniem w dniu [...]r. postanowienia wstrzymującego prowadzenie robót budowlanych przy kanalizacji sanitarnej, pomimo iż jak wskazał sam organ w uzasadnieniu tego postanowienia "ostatecznie roboty zostały odebrane, a obiekt przekazany do użytkowania na podstawie protokołu odbioru w dniu [...]r.". Bez wątpienia dyspozycją pkt 3 ust. 1 art. 51 Prawa budowlanego objęta została możliwość nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego. I w tej części na powołany wyżej przepis powołały się organy obu instancji. Jednak w toku postępowania, pominięto zupełnie przewidzianą również tym przepisem możliwość nałożenia przez organ obowiązku wykonania określonych czynności lub robót. Celem postępowania prowadzonego w trybie art. 51 Prawa budowlanego jest likwidacja dokonanych odstępstw od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę oraz przepisów. Podzielić też można stanowisko skarżących, iż dostosowanie robót do stanu zgodnego z prawem winno polegać przede wszystkim na robotach budowlanych, zgodnych z dokumentacją, a nie na dostosowywaniu dokumentacji do istniejącego stanu robót. W przypadkach określonych w przepisach art. 50 ust. 1 pkt 3 i art. 51 Prawa budowlanego obowiązkiem organów budowlanych jest wymuszenie na inwestorze dokonania zmian lub przeróbek koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z pozwoleniem na budowę lub przepisami Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dn. 16 stycznia 2001 r., sygn. II SA/Kr 1556/00, wyrok NSA z dn. 7 czerwca 2001 r., sygn. IV SA 952/99) Dlatego też organy obu instancji winny były stosownie do dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego rozważyć również ewentualność wykonania przez inwestora czynności lub robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ustaliwszy uprzednio możliwość alternatywnego poprowadzenia przedmiotowej inwestycji Będące przedmiotem skargi odstępstwo od pozwolenia na budowę, wiąże się z realizacją inwestycji poza granicami określonymi decyzją z [...]r. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wykazała, że nie odpowiadają one wymogom prawa. Zauważyć jednak należy, że sam fakt realizacji inwestycji poza granicami określonymi w pozwoleniu na budowę, nie stanowi podstawy do wydania nakazu rozbiórki instalacji w trybie postępowania administracyjnego. Byłoby to ewentualnie podstawą do roszczeń o charakterze cywilnoprawnym, których dochodzenie mogłoby się odbyć w trybie postępowania przed sądem powszechnym w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy rzeczą organu będzie uwzględnienie uwag zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. /-/E.Podrazik /-/W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska