II SA/Po 644/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...] (sprostowaną postanowieniami z dnia [...] r., nr [...] oraz [...]), działając na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.; dalej: "u.p.s."), § 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) oraz art. 104 k.p.a. (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "K.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r., przyznał J. G. pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w miesiącu listopad 2015 r. w łącznej wysokości [...] zł (w tym za miesiąc październik 2015 r. w wysokości [...] zł) – zrealizowaną w dniu [...] r. przelewem na kartę. W pierwszej kolejności przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ I instancji wyjaśnił, że rozpatrując złożony w dniu [...] r. wniosek J. G. dwukrotnie odmówił mu wnioskowanej pomocy. Pierwsza z decyzji z dnia [...] r., nr [...], została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], natomiast druga z nich, wydana w dniu [...] r. o nr [...], została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] Jednakże, w wyniku wniesionej skargi przez J. G., Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 355/17, uchylił wskazane decyzje wyjaśniając, że organy bezzasadnie przyjęły, iż syn wnioskodawcy udzielał rodzinie systematycznej pomocy finansowej w kwocie [...]zł miesięcznie spłacając za wnioskodawcę ratę kredytu bankowego, co skutkowało błędnym ustaleniem dochodu rodziny. Następnie organ I instancji wskazał, że ponownie prowadząc postępowanie przeprowadził w dniu [...] r. aktualizację wywiadu środowiskowego. Na tej podstawie ustalił, że na dochód rodziny J. G. składa się emerytura jego żony L. G. w kwocie [...]zł miesięcznie. Wobec tego miesięczny dochód na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i nie przekracza ustalonego kryterium dochodowego , które na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Przechodząc do meritum organ I instancji wyjaśnił, że rozstrzygając wnioski o pomoc finansową musi kierować się nie tylko potrzebami i sytuacją materialną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi, bowiem zobowiązany jest tak rozdysponować środki, aby nie pozbawić pomocy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. Co prawda J. G. wnosił o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł miesięcznie, to jednak w opinii organu I instancji zasiłek na zakup żywności w kwocie [...]zł w skali miesiąca zabezpiecza wnioskowaną potrzebę przy uwzględnieniu miesięcznego dochodu rodziny, uzyskiwanej pomocy od organu pomocy społecznej oraz pomocy rzeczowej, którą udziela rodzicom M. G.. W odwołaniu z dnia [...] r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. G. wskazał, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania stanowią kwotę [...]zł, wobec czego do dyspozycji pozostaje kwota [...]zł. Dlatego też przyznana pomoc finansowa jest niewystarczająca. Odwołujący podkreślił, że syn świadczył pomoc rzeczową i sporadycznie przekazywał mu podstawowe artykuły spożywcze oraz środki czystości. Pomoc ta nie jest jednak wystarczająca, a syn nie ma możliwości zabezpieczyć wszystkich podstawowych potrzeb odwołującego i jego żony. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że kontrolowana decyzja jest zgodna z prawem. Oczywistym jest, że sytuacja rodziny odwołującego w świetle postanowień art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. kwalifikuje się do przyznania pomocy finansowej na zakup żywności. Jednakże, w sytuacji materialnej rodziny J. G. przyznanie pomocy finansowej w wysokości [...] zł miesięcznie zamiast oczekiwanej pomocy w kwocie [...]zł miesięcznie, jest wystarczające do zaspokojenia oczekiwanej przez wnioskodawcę potrzeby bytowej i nie narusza granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że przyznając taką pomoc organ pomocy społecznej kieruje się nie tylko potrzebami osób występujących o pomoc, lecz także ich sytuacją bytową oraz własnymi możliwościami finansowymi. W skardze z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. G. zakwestionował doliczenie przez organy rozstrzygające w sprawie do dochodu rodziny kwoty [...]zł miesięcznie, jaką jego syn przekazuje do banku na spłatę kredytu zaciągniętego przez skarżącego. Na rozprawie w dniu [...] r. żona skarżącego L. G., działając jako jego pełnomocnik wyjaśniła m.in., że od lipca 2016 r. skarżący J. G. pracuje, ma zawartą umowę do lipca 2019 r., zarabia miesięcznie z tego tytułu ok. [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. W rozpatrywanej sprawie oś sporu koncentruje się wokół przyznania skarżącemu przez Prezydenta Miasta P., z którego upoważnienia działał Kierownik Filii Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup żywności w kwocie [...]zł, w tym [...] zł za październik 2015 r. i [...] zł za listopad 2015 r. – zamiast wnioskowanej kwoty [...]zł miesięcznie, będącej zdaniem skarżącego kwotą niezbędną i konieczną. Rozpoczynając rozważania prawne w tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s., w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak przy tym wynika z art. 8 ust. 1 pkt 3 u.p.s., prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Stosownie do § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), kryterium dochodowym na osobę w rodzinie jest kwota 514,00 zł. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że w stosunku do rodziny skarżącego ziściła się przesłanka do przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Z ustaleń dokonanych przez organ I instancji, które znajdują potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym wynika bowiem, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego był osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy, co uzasadniało udzielenie pomocy społecznej (art. 7 pkt 4 u.p.s.). Ponadto, dochód rodziny z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku nie przekraczał ustawowego kryterium uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia. Z uwagi na fakt, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, w celu otrzymania wnioskowanego świadczenia dochód rodziny nie mógł przekroczyć 1.028,00 zł (2 x 514,00 zł) w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w sierpniu 2015 r. Tymczasem dochodem rodziny w tym miesiącu była jedynie emerytura L. G. w wysokości [...] zł. Podkreślić przy tym należy, że wbrew zarzutom skargi, organ I instancji stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: "P.p.s.a.") kierował się wiążącą oceną prawną wyrażoną w wyroku tutejszego Sądu z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II SA/Po 355/17, i nie doliczył do dochodu rodziny spłacanej przez syna skarżącego raty kredytu bankowego w kwocie [...]zł miesięcznie. Sporną kwestią jest natomiast wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia, zdaniem skarżącego przyznana kwota jest niewystarczająca do zaspokojenia niezbędnych potrzeb rodziny. W kontekście powyższego wyjaśnić należy, że rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 u.p.s. opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w art. 39 ust. 1 u.p.s. określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Nie kwestionując trudnej sytuacji życiowej w jakiej był skarżący w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku celowego, zdaniem Sądu w sporze biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów rację należy przyznać organom rozstrzygającym w niniejszej sprawie, albowiem oceniając sytuację materialno – bytową skarżącego w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, czyniąc tym samym zadość postanowieniom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Argumenty wysunięte w zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji są racjonalne i zbieżne z treścią materiału dowodowego. Zdaniem Sądu organy w sposób przekonujący uzasadniły wysokość przyznanego skarżącemu świadczenia. Prezydent Miasta P. wyjaśnił bowiem, że organ pomocy społecznej rozstrzygając wnioski o pomoc finansową musi kierować się nie tylko potrzebami i sytuacją materialną wnioskodawcy, ale również własnymi możliwościami finansowymi, bowiem zobowiązany jest tak rozdysponować środki, aby nie pozbawić pomocy innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Organ słusznie przy tym wziął pod uwagę, że stosownie do oświadczenia żony skarżącego z dnia [...] r., w sierpniu 2015 r. syn M. G. świadczył na ich rzecz pomoc w formie rzeczowej, tj. zakupu żywności i środków czystości. Oceniając powyższe Sąd wziął przy tym pod uwagę znaną mu z urzędu okoliczność, iż rodzina skarżącego w tym okresie była objęta dodatkową opieką ze strony ośrodka. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Prezydent Miasta P. przyznał bowiem J. G. pomoc w formie zasiłku celowego w łącznej wysokości [...] zł, w tym pomoc na zakup kołdry w wysokości [...] zł, na zakup leków w wysokości [...] zł oraz na opłacenie energii elektrycznej w wysokości [...] zł. Wymieniona pomoc finansowa została zrealizowana w dniu [...] r. w ten sposób, że kwota [...]zł została przelana na konto skarżącego, a kwota [...]zł na konto ENEA (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 354/17). Ponadto rodzina znajdowała się pod opieką ośrodka również w innych miesiącach. Przykładowo, Prezydenta Miasta P. decyzją z dnia [...] r., nr [...] w grudniu 2015 r. przyznał J. G. zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości [...] zł (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 5 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 353/17), a w kwietniu 2016 r. decyzją z dnia [...] r., nr [...], specjalny zasiłek celowy na łączną kwotę [...]zł z przeznaczeniem na zakup obuwia w kwocie [...]zł, zakup okularów w kwocie [...]zł, na energię elektryczną w kwocie [...]zł, zakup odzieży w kwocie [...]zł, zakup bielizny w kwocie [...]zł, zakup leków w kwocie [...]zł oraz doładowanie do telefonu w kwocie [...]zł (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Po 827/16). Podkreślenia również wymaga, że co prawda ustalając kryterium dochodowe rodziny uprawniające do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy brać pod uwagę sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (art. 8 ust. 3 u.p.s.), to w rozpoznawanej sprawie nie sposób nie zauważyć, że sprawa dotyczy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności w październiku i listopadzie 2015 r., a zaskarżona decyzja, z uwagi na dwukrotne uchylanie wcześniejszych decyzji, została wydana w dniu [...] r. Jak wynika z oświadczenia żony skarżącego, w tym czasie sytuacja finansowa rodziny uległa znacznej poprawie, albowiem od lipca 2016 r. skarżący pracuje jako ochroniarz i miesięcznie zarabia ok. [...] zł. Oznacza to, że obecnie na dochód rodziny składa się zarówno wynagrodzenie za pracę skarżącego, jak i emerytura L. G., łącznie około [...] zł miesięcznie (k. 15 i 16 akt sąd.). Rodzina skarżącego znajduje się więc obecnie w lepszej sytuacji finansowej w porównaniu do osób, które potrzebują wsparcia finansowego od ośrodka pomocy społecznej z uwagi na całkowity brak dochodu, lub dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W tej sytuacji obowiązkiem ośrodka jest takie rozdysponowanie ograniczonych środków, aby nie pozbawić pomocy osób znajdujących się w sytuacji najtrudniejszej, uniemożliwiającej im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Reasumując Sąd uznał, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności w kwocie [...]zł za miesiąc październik 2015 r. i [...] zł za miesiąc listopad 2015 r. – która to pomoc została zrealizowana [...] r. – jest zasadne z punktu widzenia przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że decyzja organu I instancji w istocie została niestarannie sporządzona, zawiera wiele błędów pisarskich, a stan faktyczny sprawy został opisany w sposób chaotyczny. Niemniej jednak powyższe nie miało wpływu na końcowy wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.