II SA/Po 647/24
WyrokWSA w Poznaniu2025-01-23
Skład orzekający: Edyta Podrazik, Marek Sachajko, Paweł Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane na podstawie przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku, mimo zmiany przepisów od 1 stycznia 2024 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sprawach, w których wniosek o świadczenie pielęgnacyjne został złożony przed 1 stycznia 2024 r., należy stosować przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., niezależnie od późniejszych zmian ustawowych. Organ odwoławczy błędnie zastosował przepisy obowiązujące od 1 stycznia 2024 r., co skutkowało nieprawidłową odmową przyznania świadczenia. Konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem stanu faktycznego w dniu złożenia wniosku oraz związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w czerwcu 2023 r. w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji dwukrotnie odmówił przyznania świadczenia, decyzje te były uchylane przez SKO. Ostatecznie SKO utrzymało w mocy odmowę z maja 2024 r., argumentując, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy, a nowe przepisy od 2024 r. ograniczają prawo do świadczenia do opieki nad osobami do 18 roku życia. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2024 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 9 maja 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Marek Sachajko (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 stycznia 2025 r. w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 lipca 2024 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 9 maja 2024r., [...]
Decyzją z dnia 1 lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO, organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania M. B. (dalej: strona) – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a. – utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] (dalej: organ I instancji) z dnia 9 maja 2024 r., wydaną w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zaskarżona decyzja SKO zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
W dniu 7 czerwca 2023 r. skarżąca złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką.
Decyzją z dnia 6 lipca 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Decyzja ta została uchylona na mocy decyzji SKO [...] z 17 października 2023 r.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia 1 grudnia 2023 r. organ I instancji odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Decyzja ta została ponownie uchylona na mocy decyzji SKO [...] z 20 lutego 2024 r.
Decyzją z dnia 9 maja 2024 r. organ I instancji ponownie odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Organ uznał, że strona od lat pozostaje bierna zawodowo. Wniosek nie ma związku z rezygnacją z zatrudnienia przez stroną a koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, motywując swoje rozstrzygnięcie, w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 lipca 2024 r. przywołało art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. oraz do 31 grudnia 2023 r.
W tym zakresie Kolegium wyjaśniło, że od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) - dalej: u.ś.w.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że sprawę należy rozpatrywać według przepisów obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że strona nie spełniła warunków do otrzymania pomocy. Organ ten wskazał, że matka strony ma orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 4 maja 2023 r. – do dnia 31 maja 2024 r. Ponadto strona nie jest zatrudniona od 2012 r. Tak więc skarżąca nie zrezygnowała zatem z pracy w celu sprawowania opieki nad chorą matką. Organ uznał ponadto, że strona nie spełnia warunków do przyznania prawa pomocy na podstawie przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. Świadczenie pielęgnacyjne na nowych zasadach mogą bowiem otrzymać osoby, które sprawują opiekę nad osobami niepełnosprawnymi w wieku do ukończenia 18 roku życia. W takiej sytuacji organ odwoławczy odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazując na to, że negatywną przesłanką niepozwalającą na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, że wnioskodawczyni nie spełnia obowiązujących od 1 stycznia 2024 r. warunków do przyznania świadczenia wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż nie sprawuje opieki nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia. Matka strony ukończyła 68 lat.
W skardze na decyzję SKO skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji II i I instancji.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie :
- art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w aktualnym brzmieniu;
- art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r.;
- art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych;
- art. 7, art. 77 w zw. z art. 80 kpa;
- art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości i uchylenie decyzji organu I, jak i II instancji rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że może ona otrzymywać wnioskowane świadczenie albowiem wniosek w tym zakresie złożyła w grudniu 2023 r. W tym czasie spełniała normatywne przesłanki do otrzymania świadczenia.
Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
W wyniku przeprowadzenia kontroli judykacyjnej Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa materialnego i przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia wyeliminowanie obydwu tych decyzji z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę decyzji organu I i II instancji stanowiły przepisy art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r. (w dniu złożenia wniosku) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Przy tym według art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.
Z kolei w czasie rozstrzygania sprawy przez organ I i II instancji przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. – patrz: art. 43 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. - Dz.U. z 2023 r., poz. 1429, zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2024 r.) stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2023 r., poz. 2809) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,
3) opiekunowi faktycznemu dziecka,
4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego – jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Dodać należy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. został z dniem 1 stycznia 2024 r. uchylony (patrz: art. 43 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 7 lipca 2023 r.).
W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jeszcze w 2023 r., zaś organ I instancji rozpoznał sprawę merytorycznie ponownie po dniu 1 stycznia 2024 r. [wskazując m. in. na niespełnienie warunków z art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r ].
Na etapie postępowania prowadzonego przed organem I instancji zgromadzono dokumenty niezbędne dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, w związku z opieką nad którą strona wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia strony i opis czynności pomocowo-opiekuńczych.
Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego została oparta na dwóch podstawach.
Po pierwsze wskazano okoliczność dotyczącą niespełnienia warunków wynikających z przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r.
Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, od 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym [z wyjątkiem przepisów wyraźnie wskazanych w art. 71 tej ustawy]. Organ odwoławczy trafnie wskazał także m.in. na brzmienie przepisu art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmieniającej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 roku, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Kolegium uznało, że na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na osobę powyżej 18 roku życia.
Wobec takiego stanowiska organów pomocowych należy przede wszystkim zauważyć, że błędne było uznanie, iż w niniejszej sprawie należy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.
W ocenie Sądu przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ którejkolwiek instancji ustali, że zakres opieki sprawowanej przez wnioskodawcę i powstrzymanie się od zarobkowania spełniało przesłanki rezygnacji (lub niepodejmowania) zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również – co do zasady – do 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r.
Ponadto, na możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego także "od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.", a zatem – przyjmując, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego według dotychczasowego brzmienia art. 17 u.ś.r., powstało przed 1 stycznia 2024 r. – na konieczność rozstrzygania sprawy na podstawie dotychczasowych przepisów, wprost wskazuje treść przepisu art. 63 ust. 2 u.ś.w. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Poza tym wniosek taki płynie również z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, w którym wskazano na to, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 marca 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 105/24, dostępny jw.).
W orzecznictwie, odwołującym się do tych przepisów i uzasadnienia projektu ustawy, przyjmuje się, że ze względu konsekwencje zmiany prawa, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa", dotychczasowe przepisy należy zatem stosować w odniesieniu do wnioskodawców, którzy złożyli wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. oraz spełniają określone w ustawie przesłanki jego przyznania (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 912/23, dostępny jw.).
W świetle tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych, uznać należało, że o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, przy czym spełnienie przesłanek materialnoprawnych powinno być zasadniczo oceniane według stanu sprawy istniejącego najpóźniej w dniu 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w.
W następnej kolejności należy podkreślić, że co do zasady każdej decyzji organu administracji należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do decyzji administracyjnej wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).
Organ II instancji błędnie uznał, że w sprawie powinien mieć zastosowanie przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. (w zw. z. art. 63 ust. 1 u.ś.w.), co też uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Organ dokonał ponadto oceny stanu faktycznego sprawy z punktu widzenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Dokonał tego jednak zdaniem Sądu w błędny sposób.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. (tj w dniu złożenia wniosku), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zdaniem organu II instancji strona nie spełniła warunków do otrzymania pomocy. Matka strony skarżącej posiada orzeczenie o niepełnosprawności z dnia 4 maja 2023 r. – do dnia 31 maja 2024 r. organ wskazał, że strona nie jest zatrudniona od 2012 r., a więc nie zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki nad chorą matką.
Zdaniem WSA, powyższe stanowisko organu jest błędne albowiem w sprawie winien być analizowany okres dotyczący momentu (tj. dnia) złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. W tym zakresie jest bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. Ponadto nie jest istotne czy strona pracowała czy też nie pracowała w okresie kilku czy kilkunastu lat przed dniem złożenia wniosku.
Organ winien bowiem analizować jedynie tę okoliczność czy w momencie składania wniosku o świadczenie strona nie mogła podjąć zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osoba niepełnosprawną. Rozważań organów w tym zakresie zabrakło w przedmiotowej sprawie.
W kontrolowanej judykacyjnie sprawie organ II instancji naruszył przepisy prawa materialnego tj. wyżej przeanalizowane art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. oraz art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a także przepisy postępowania, i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 (zasada prawdy obiektywnej) i art. 8 (zasada wzbudzania zaufania do władzy publicznej), jak i przepisy dotyczące zasad ustalania i rozpatrywania materiału dowodowego oraz wymogów uzasadnienia decyzji, tj. art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów, uznając, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przywołanych przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, Sąd uznał za zasadne uchylenie obydwu tych decyzji organów administracji publicznej.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy administracji przede wszystkim uwzględnią wyżej wskazaną wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. W konsekwencji powyższego sprawa administracyjna powinna być rozpatrzona wyłącznie przy zastosowaniu przepisów dotychczasowych, tj. w brzmieniu przed nowelizacją, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2024 r., o ile nie zajdą inne przesłanki wyłączające z art. 63 u.ś.w. Sąd wskazuje, że organy nie będą mogły w niniejszej sprawie oprzeć ewentualnej odmowy przyznania świadczenia stronie na przesłance unormowanej w art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym niezbędne będzie odniesienie się przez organy do okoliczności faktycznych i kwestii dotyczących istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją lub zaniechaniem podejmowania zatrudnienia przez skarżącą a koniecznością wykonywania przez skarżącą opieki nad osobą niepełnosprawną. Wymaga to rozstrzygnięcia przez organy, czy zakres opieki, jak i czas poświęcany na jej sprawowanie stanowią bezwzględną przeszkodę do podjęcia przez skarżącą zatrudnienia (czy też innej formy w zakresie świadczenia pracy zarobkowej). Jednakże kwestia ta nie dotyczy możliwości zarobkowania w jakimkolwiek wymiarze strony lecz obejmuje uzasadniony ekonomicznie w danych warunkach wymiar zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej skarżącej biorąc pod uwagę stan zdrowia, a w konsekwencji powyższego - także potrzeby matki skarżącej. Organy będą zobowiązane do ponownej analizy zgromadzonego materiału dowodowego z okresu złożenia wniosku o świadczenie.
Wszystkie te czynności procesowe podjęte przez organy będą konieczne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia (zarówno z perspektywy przepisów prawa materialnego, jak i procesowego), i wskazania czy w niniejszej sprawie zachodzą normatywne podstawy do przyznania przedmiotowego świadczenia, jak i prawidłowego zastosowania przepisów art. 17 ust. 1 [w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r.] oraz art. 24 ust. 2, 2a i 4 u.ś.r.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło