II SA/Po 651/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz Sędziowie: Sędzia WSA Edyta Podrazik Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. w sprawie ze skargi S. K. i T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, dalej jako: "K.p.a.") stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...], nr [...] z dnia 27 kwietnia 2023 r., stwierdzającej wyłączenie z produkcji gruntów rolnych o powierzchni 0,0414 ha wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego, oznaczonych w ewidencji gruntów jako grunty orne RIIIa, stanowiących pozostałą część działki nr [...], położonej w miejscowości R., gmina O., zajętych pod budynek mieszkalny jednorodzinny. Uzasadniając powyższe stanowisko Wojewoda wskazał, że z akt sprawy wynika, że decyzja Starosty [...] z dnia 27 kwietnia 2023 r. została doręczona S. i T. K. w dniu 04 maja 2023 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej. W dniu 19 maja 2023 r., w Starostwie Powiatowym w O. S. i T. K. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Odwołanie to nie zostało podpisane, dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 11 lipca 2023 r. wezwało strony do usunięcia braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie. W dniu 21 lipca 2023 r. do Kolegium wpłynęło podpisane przez S. i T. K. odwołanie od decyzji Starosty O. z dnia 27 kwietnia 2023 r. Zdaniem Wojewody proste zestawienie dat doręczenia decyzji oraz złożenia przez strony odwołania od niej wskazuje, iż doszło do uchybienia terminu wskazanego w art. 129 § 2 K.p.a. W niniejszej sprawie bowiem ostatnim dniem terminu na zaskarżenie decyzji Starosty [...] z dnia 27 kwietnia 2023 r. stwierdzającej trwałe wyłączenie z produkcji gruntów rolnych był dzień 18 maja 2023 r. (odbiór decyzji 04 maj 2023 r. + 14 dni), gdy tymczasem strony złożyły swoje odwołanie w dniu 19 maja 2023 r. Odwołanie nadesłane w dniu 18 maja 2023 r. na adres poczty elektronicznej organu I instancji (geodezja@powiato[...].pl) na podstawie art. 63 § 1 K.p.a. nie można uznać za złożone w sposób prawidłowy, o czym Kolegium poinformowało strony pismem z dnia 11 lipca 2023 r. Mając powyższe na względzie organ odwoławczy był zobowiązany stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skargę na powyższe postanowienie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu S. K. i T. K. wnosząc o uchylenie zaskarżanego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub orzeczenie merytoryczne w sprawie oraz przeprowadzenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu na potwierdzenie okoliczności przy nich przytoczonych, w szczególności dowodu z potwierdzenia złożenia odwołania w terminie, a więc w dniu 18 maja 2023 r. za pomocą maila - na okoliczność zachowania terminu do wniesienia odwołania. Odwołując się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 października 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1086/21, skarżący wskazali, że w ich ocenie, w sytuacji, w której odwołanie obywatela wniesione przez skrzynkę pocztową (e-mail) urzędu jest nieskuteczne. Obowiązkiem organu jest wówczas pouczyć o tym wnoszącego i wyznaczyć mu nowy termin, a wykonanie wezwania nie może wiązać się już z negatywnymi skutkami dla strony. Brak podpisu elektronicznego o którym mowa w art. 63 § 3a pkt 1 K.p.a. pod załącznikiem odwołania, wniesionego w formie elektronicznej na skrzynkę podawczą organu administracji publicznej, jest brakiem formalnym, który podobnie jak podpis pod odwołaniem może zostać usunięty w trybie art. 64 § 2 K.p.a. Skarżący wyjaśnili, że po złożeniu pisma w formie elektronicznej zostali wezwani do usunięcia jego braku, co uczynili. Oznacza to, że pismo zostało złożone w ustawowym terminie w formie mailowej, a następnie w dniu 19 maja 2023 r. w formie papierowej (również bez podpisów). Urząd nie wezwał skarżących podpisania dokumentów przesłanych w dniu 18 maja 2023 r. drogą mailową, co powinien uczynić. Na potwierdzenie powyższego skarżący przedłożyli potwierdzenie wysłania odwołania drogą mailową. Nastąpiło to w dniu 18 maja 2023r. o godzinie 18.00 czyli przy zachowaniu ustawowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1624 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że decyzja Starosty [...] z dnia 27 kwietnia 2023 r. została doręczona S. i T. K. w dniu 04 maja 2023 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej. Okoliczność powyższa nie jest też kwestionowana przez strony. Skarżący wnieśli od niej odwołanie w dniu 18 maja 2023 r. wiadomością e-mail wysłaną o godz. 18.00, a następnie, w dniu 19 maja 2023 r. złożyli odwołanie osobiście w Starostwie Powiatowym w O. – potwierdza to notatka służbowa z dnia 05 lipca 2023 r. (k. [...] akt organu II instancji). W tych okolicznościach faktycznych nie ulega wątpliwości, że odwołanie wniesione w dniu 19 maja 2023 r. było odwołaniem spóźnionym – zostało wniesione po upływie 14 dni określonym w art. 129 § 2 K.p.a. Rozstrzygnięcia więc wymagało, czy odwołanie wniesione drogą mejlową w dniu 18 maja 2023 r. mogło być uznane za skuteczne. Sąd zauważa w pierwszej kolejności, że w przypadku wniesienia do sądu administracyjnego skargi na postanowienie wydane na podstawie art. 134 K.p.a., sąd ten bada jedynie, czy organ wykazał w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, że zachodziła w sprawie niedopuszczalność odwołania czy też – jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – doszło do uchybienia terminu do jego wniesienia. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, ma charakter zawity i ze swej istoty nie może być przedłużony. Nawet nieznaczne uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania, stanowi jego uchybienie i skutkuje bezwzględnym obowiązkiem stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu. Tym samym wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania Kolegium jest bezwzględnie związane obowiązującymi przepisami prawa i nie ma możliwości podjęcia innego rozstrzygnięcia. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że przy okazji nowelizacji art. 63 K.p.a., oprócz zmiany treści podyktowanej wprowadzeniem ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 569 ze zm.), dalej jako ustawa o e-doręczeniach, ustawodawca zdecydował się także na doprecyzowanie kwestii wnoszenia podań na adres poczty elektronicznej organu, tj. w formie "zwykłej" wiadomości e-mail, przesłanej z prywatnego adresu poczty elektronicznej na adres poczty elektronicznej organu niebędący specjalnym adresem do doręczeń elektronicznych (elektroniczną skrzynką podawczą organu), jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie (zob. W. Szafrańska, O wnoszeniu podań na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej (o problemie "zwykłego" e-maila), Studia Prawnoustrojowe UWM, s. 57 i n.). Stąd zasadnie procedował organ pozostawiając odwołanie wniesione zwykłą drogą elektroniczną bez rozpatrzenia i uznając, że wniesienie go w wersji papierowej 19 maja 2023 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowo określonego terminu. Sąd podkreśla, że w obecnym stanie prawnym, zgodnie z art. 63 § 1 K.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. W konsekwencji organy publiczne nie mogą – w świetle K.p.a. – rozpatrywać odwołania przesłanego zwykłym e-mailem. Elektroniczna skrzynka podawcza organu, to dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego – art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2023 r., poz. 57, z późn. zm.). Zgodnie z art. 16 ust. 1a tej ustawy, podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na e-PUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji oraz zapewnia jej obsługę, natomiast zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r., poz. 344) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 180), minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na e-PUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą e-PUAP do pomiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2). Doręczenia dokonywane za pomocą e-PUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na e-PUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą e-PUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Należy też podkreślić, że w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli zatem pismo (podanie, wniosek, skarga) zostało przesłane drogą elektroniczną do podmiotu publicznego, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie poświadczenia przedłożenia pozwala przyjąć przez nadawcę, że dokument ten wpłynął do urzędu. Standardów takich nie musi spełniać "zwykła" skrzynka mailowa. Poczta elektroniczna (adres e-mail) stanowi bez wątpienia środek komunikacji elektronicznej i jest objęta definicją w art. 3 pkt 4 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, nie jest jednak tożsama z pojęciem elektronicznej skrzynki podawczej, która stanowi dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej i służy do przekazywania dokumentu elektronicznego. Pojęcie elektronicznej skrzynki podawczej nie jest więc tożsame z adresem e-mail, choćby ten drugi był dostępny w przestrzeni publicznej (por. postanowienia NSA: z 23 listopada 2022 r., III FZ 276/22, z 15 czerwca 2021 r., III OSK 4856/21; z 27 kwietnia 2022r., I OZ 134/22 a także WSA w Gliwicach z 20 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 576/22, wszystkie przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl, CBOSA). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, stąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.