II SA/Po 652/23
WyrokWSA w Poznaniu2024-01-31
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy samo postawienie zarzutów popełnienia umyślnego przestępstwa, bez wykazania konkretnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego, jest wystarczającą podstawą do niezwłocznego odebrania broni, amunicji i legitymacji posiadacza broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo postawienie zarzutów popełnienia umyślnego przestępstwa, które kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowi wystarczającą podstawę do odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy. Sąd podkreślił, że w takich sytuacjach organ ma prawo dać prymat ochronie porządku prawnego, a potencjalne zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, wynikające z samego faktu postawienia zarzutów, jest wystarczające do podjęcia takiej czynności, nawet jeśli nie wykazano konkretnych okoliczności wskazujących na realne zagrożenie.Stan faktyczny
Komendant Policji, na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji, poinformował L. M. o konieczności niezwłocznego odebrania broni, amunicji i legitymacji posiadacza broni, wskazując, że L. M. jest oskarżony o popełnienie umyślnego przestępstwa z art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Skarżący wniósł skargę, argumentując, że samo toczące się postępowanie karne nie jest wystarczającą podstawą do odebrania broni, a wymagane jest prawomocne skazanie lub wykazanie realnego zagrożenia. Sąd oddalił skargę, uznając, że postawienie zarzutów jest wystarczającą przesłanką do odebrania broni.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Asesor WSA Arkadiusz Skomra (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2024 r. w sprawie ze skargi L. M. na czynność Komendanta Policji z dnia 24 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odebrania broni, amunicji i legitymacji posiadacza broni oddala skargę.
Pismem z dnia 24 lipca 2023 r., nr [...] Zastępca Naczelnika Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Policji (dalej Komendant), działając na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U.z 2022, poz. 2516 ze zm. – dalej jako ustawa) poinformował L. M. (dalej również jako "Skarżący"), iż zachodzi konieczność niezwłocznego odebrania należącej do niego broni palnej do celów łowieckich, amunicji oraz dokumentu potwierdzającego legalność posiadania broni.
W piśmie tym organ wskazał, iż z uzyskanych materiałów wynika, że Skarżący stoi przed zarzutami popełnienia umyślnego przestępstwa określonego w art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Oznacza, że kwalifikacja tego czynu mieści się w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy w konsekwencji daje organowi podstawę do zastosowania art. 19 ust. 1a tejże ustawy.
Komendant podniósł, iż skoro Skarżący występuje w postępowaniu karnym o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu karnego jako oskarżony, to jego wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni poddana została wątpliwościom. Nie można bowiem wykluczyć, że strona nie sięgnie po broń, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób.
Komendant podkreślił, iż na organach Policji w tego typu sprawach spoczywa obowiązek troski o dobro społeczne, jakim jest porządek prawny - tu wyrażony w normie art. 19 ustawy. Zatem w procesie właściwego wyważenia proporcji miedzy dobrem społecznym a prawami jednostki, w przypadku przedstawienia zarzutów o popełnienie tego typu przestępstwa, organ każdorazowo daje prymat ochronie tej wartości, którą jest porządek prawny, pojmowany tu jako eliminowanie z życia społecznego potencjalnych przypadków, które mogłyby sprowadzić istnienie uzasadnionej obawy, że podejrzany może użyć posiadaną broń palną w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Skargę na powyższą czynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł L. M. wskazując, iż art. 19 ust. 1 a ustawy powinien być wykładany w ten sposób, że sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy nie jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni.
Skarżący podniósł, iż zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 - 6 ustawy. Powołany przepis w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowi podstawę do stwierdzenia, że podstawą faktyczną decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń może być wyłącznie fakt prawomocnego skazania osoby posiadającej pozwolenie na broń za jedno z przestępstw wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tak też przyjmuje się w orzecznictwie, np. w wyrokach NSA z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2344/15 i II OSK 2530/15, w wyroku NSA z 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 976/17, w wyroku NSA z 19 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 781/16 lub w wyroku NSA z 16 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2475/16.
Odbieranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobom posiadającym broń zgodnie z przepisami w zasadniczym zakresie zostało uregulowane w art. 19 ust. 1 i ust. 1a ustawy. Przepis art. 19 ust. 1 ustawy obejmuje sytuacje polegające na ujawnieniu okoliczności uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń palną lub unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej, które stanowią podstawę do odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni. Nie jest to w powołanym przepisie powiedziane wprost, ale jest oczywiste, że chodzi o odebranie broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni w związku z możliwością wszczęcia lub wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną lub unieważnienia karty rejestracyjnej broni pneumatycznej. Wskazuje na to wspólny dla wszystkich przypadków wymienionych w art. 19 ust. 1 ustawy warunek odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni mówiący o tym, że "zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu".
Skarżący zaznaczył, iż brak konsekwencji ustawodawcy wyrażający się w tym, że w przypadku skazania osoby posiadającej pozwolenie na broń prawomocnym orzeczeniem sądu rzeczone skazanie nie jest wystarczającą podstawą odebrania broni, amunicji i dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, gdyż ustawodawca wymaga, aby było to jeszcze uzasadnione tym, iż zwłoka zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu, zaś w przypadku, gdy wobec takiej osoby "jedynie" toczy się postępowania karne o takie przestępstwo wystarczającą przesłankę podjęcia takich samych czynności jest - uwzględniając literalne brzmienie art. 19 ust. 1a ustawy - sam fakt, iż postępowanie karne jest w toku.
Wskazana wykładnia art. 19 ust. 1a ustawy jest zbieżna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z 18. grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12. W uzasadnieniu wskazanego wyroku TK stwierdził bowiem, że użycie przez ustawodawcę słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
Skarżący podkreślił, iż w piśmie Komendanta Policji przedstawionego w toku postępowania administracyjnego nie wskazano innych okoliczności uzasadniających odebranie Skarżącemu broni i amunicji posiadanych zgodnie z przepisami, jak tylko to, że toczy się wobec niego postępowanie karne o przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. W szczególności poza opisem zarzucanego skarżącemu przestępstwa poprzez powołanie przepisu Kodeksu karnego zawierającego znamiona nie wskazano chociażby na wagę zarzucanego mu czynu lub okoliczności jego popełnienia albo okoliczności mające miejsce po wszczęciu postępowania karnego uzasadniające odebranie skarżącemu broni i amunicji. Organ pominął fakt, że od stycznia 2021 r. Skarżący nie mieszka już z żoną A. M..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu Komendant wskazał, iż warunkiem odebrania broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy przede wszystkim jest postawienie zarzutu popełnienia umyślnego przestępstwa osobie, której broń ta jest odbierana. Taki pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 16 listopada 2021 r. (sygn. akt II GSK 2108/21), z dnia 23 września 2020 r. (sygn. akt II OSK 1351/20) oraz z dnia 18 czerwca 2019 r. (sygn. akt II OSK 2047/17). W uzasadnieniu ostatniego z tych wyroków Sąd uznał, że: Każda z osób, której postawiono zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa - tak jak w przypadku skarżącego, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Bez znaczenia są wówczas takie okoliczności, jak: pozytywna opinia środowiskowa z miejsca zamieszkania czy okoliczności świadczące na korzyść strony. Niewątpliwie sytuacja zaistnienia w tej sprawie przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy nakłada na Policję obowiązek odebrania broni i amunicji oraz niezbędnych dokumentów w trybie art. 19 ust. 1a ustawy. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Postanowienie zostało wydane w dniu 7 lipca 2023 r., a Pismo jest datowane na dzień 24 lipca 2023 r.
Odnosząc do zarzutów Skarżącego, co do warunków, jakie muszą być spełnione, aby odebrać broń, Komendant podkreślił, że organ kierował się kwalifikacją prawną i opisem czynu zarzucanego Skarżącemu, zawartym w postanowieniu o przedstawieniu zarzutów. Przytoczenie kwalifikacji prawnej zarzucanego Skarżącemu czynu sprawia, iż w tym miejscu warto jeszcze raz oprzeć się na stanowisku Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawartego w uzasadnieniu do wyroku, z dnia 18 czerwca 2019 r.: ...charakter zarzucanego skarżącemu umyślnego przestępstwa z art. 217 § 1 Kodeksu karnego, świadczy o tym, iż w ten sposób na potrzeby niniejszego postępowania tenże staje się automatycznie osobą o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit a cytowanej ustawy, a więc osobą stanowiącą zagrożenie dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego albo dla dla wolności i praw innych osób. Pogląd Sądu, który oddalił skargę kasacyjną, przyznając tym rację organowi Policji, jest bardzo istotny, gdyż przepis art. 217 § 1 Kodeksu karnego ustawodawca umiejscowił w rozdziale: Przestępstwa przeciwko czci i nietykalności cielesnej, natomiast art. 157 § 2 Kodeksu karnego zawarł w rozdziale: Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu. Z kolei art. 207 § 1 Kodeksu karnego znajduje się co prawda w rozdziale: Przestępstwa przeciwko rodzinie i opiece, lecz Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 marca 2012 r. (sygn. akt II OSK 2588/10) stwierdził: Jednakże biorąc pod uwagę charakter czynu skarżącego a więc znęcanie się w okresie kilku lat na żoną i córką, w sposób psychiczny i fizyczny, bijąc po całym ciele, szarpiąc, popychając, dusząc, grożąc zabójstwem (jak to określił Sąd karny w treści skazującego wyroku), skarżący faktycznie popełnił przestępstwo przeciwko zdrowiu.
Pismem z dnia 10 listopada 2023 r. Skarżący przesłał do Sądu postanowienie o umorzeniu dochodzenia ze stwierdzeniem prawomocności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Zaznaczenia wymaga, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 zwanej dalej: "p.p.s.a.".). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a Skarżący poinformowany o powyższym nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.
W świetle art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli Sądu jest w niniejszym postępowaniu czynność nakazania Skarżącemu wydania broni palnej do celów łowieckich, amunicji do tej broni oraz dokumentu pozwolenia na broń - podjęta na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U.z 2022, poz. 2516 ze zm. – dalej jako "ustawa") stanowiąca "inną czynność z zakresu administracji publicznej" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 in principio p.p.s.a.
Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę
Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia Skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Zgodnie z art. 53 § 2 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym Skarżący dowiedział się o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż termin do wniesienia skargi na czynność Komendanta [...] Policji rozpoczął swój bieg dnia 18 sierpnia 2023 r. to jest od daty kiedy policjanci z Komendy Policji w T., której zlecono realizację czynności odebranie broni, dokonali faktycznego jej odebrania.
Natomiast skarga została wniesiona dnia 15 września 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. [...]) a więc z zachowaniem terminu.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 19 ust. 1a ustawy - który stanowił podstawę prawną podjęcia przez organ zaskarżonej czynności - Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata.
W powołanym przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy mowa jest o: umyślnych przestępstwach lub umyślnych przestępstwach skarbowych (lit. a), a także nieumyślnych przestępstwach przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnionych w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia (lit. b).
Jedyną przesłanką odebrania broni bezpośrednio wskazaną w art. 19 ust. 1a ustawy jest zatem prowadzenie przeciwko danej osobie postępowania karnego o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, to jest umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe lub nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu bądź nieumyślne przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.
W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że przepis art. 19 ust. 1a ustawy dotyczy osoby, której przedstawiony został zarzut popełnienia przestępstwa wskazanego w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Tylko bowiem w przypadku postawienia zarzutu można mówić, że przeciwko danej osobie toczy się postępowanie karne. Przed postawieniem zarzutu postępowanie toczy się w sprawie, a nie przeciwko konkretnej osobie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2047/17, z 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1351/20, z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 2108/21 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z 3 listopada 2022 r., sygn. akt VIII SA/Wa 365/2, z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 905/20 i z 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1614/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 4 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 982/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 grudnia 2020, sygn. akt III SA/Gl 614/20).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że na gruncie przepisów Kodeksu postępowania karnego etap postępowania przygotowawczego nazywany postępowaniem przeciwko osobie (in personam) rozpoczyna się co do zasady z momentem przedstawienia określonej osobie zarzutu popełnienia przestępstwa (art. 71 § 1, art. 313 § 1 k.p.k.). W ocenie NSA brak jest podstaw do przyjęcia, by na gruncie przepisu art. 19 ust. 1a ustawy o broni i amunicji pojęcie to miało być rozumiane w sposób odmienny (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 2108/21, powołany wyżej).
Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że zgodnie z art. 303 k.p.k. jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, wydaje się z urzędu lub na skutek zawiadomienia o przestępstwie postanowienie o wszczęciu śledztwa, w którym określa się czyn będący przedmiotem postępowania oraz jego kwalifikację prawną. Prawdopodobieństwo niezbędne do wszczęcia postępowania karnego nie musi być duże, wystarczy tu niewielki jego stopień. Z kolei zgodnie z art. 313 § 1 k.p.k. jeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Postanowienie o przedstawieniu zarzutów sporządza się zatem wobec osoby, co do której zaistniało dostateczne podejrzenie, że popełniła czyn będący przedmiotem prowadzonego postępowania. Podejrzenie powinno być oparte nie tylko na konkretnych, lecz także wiarygodnych dowodach. Zachodzi ono wówczas, gdy zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia tego faktu.
Jak wynika z akt sprawy niniejszej w chwili dokonania zaskarżonej czynności toczyło się bowiem postępowanie, w ramach którego Policja przedstawiła Skarżącemu zarzut popełnienia czynu z art. 207 § 1 Kodeksu karnego tj. zarzut znęcania psychicznego i fizycznego nad A. M. (zob. postanowienie o przedstawieniu zarzutów z dnia 7 lipca 2023 r. – k. [...] akt administracyjnych).
Zatem wobec Skarżącego toczyło się postępowanie karne w trybie art. 207 § 1 Kodeksu karnego.
Sąd miał przy tym na uwadze, że spełnienie warunku z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy nie wypełnia wszystkich przesłanek na odebranie broni w każdym przypadku. W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 grudnia 2013 r. P 43/12 - OTK-A 2013/9/139, Dz.U.2014/39, w którym badano konstytucyjność art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, uznano, że jest on zgodny z zasadą prawidłowej legislacji wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 32 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W motywach tego orzeczenia podniesiono, iż użycie przez ustawodawcę w art. 19 ust. 1a słowa "może", stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
Przy czym należy pamiętać, iż w przypadku odebrania broni na podstawie art. 19 ust. 1a ustawy organ nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia. Odebranie broni na tej podstawie jest bowiem tylko czynnością, która ma charakter samoistny i nie stanowi wykonania innego rozstrzygnięcia administracyjnego, którego integralną częścią byłoby pisemne uzasadnienie. Z tych względów, mając na uwadze prewencyjny charakter omawianej instytucji nie można oczekiwać, aby organ bardzo szczegółowo dał wyraz (swojej obawie co do zagrożenia, jakie stwarza określona osoba.
W przedmiotowej sprawie organ w piśmie z dnia 24 lipca 2023 r. wskazał, że z uzyskanych materiałów wynika, iż Skarżący stoi przed zarzutami popełnienia umyślnego przestępstwa określonego w art. 207 § 1 Kodeksu karnego. Oznacza, że kwalifikacja tego czynu mieści się w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy w konsekwencji daje organowi podstawę do zastosowania art. 19 ust. 1a tejże ustawy.
Komendant podniósł, iż skoro Skarżący występuje w postępowaniu karnym o czyn z art. 207 § 1 Kodeksu karnego jako oskarżony, to jego wiarygodność co do zgodnego z prawem posiadania i używania broni poddana została wątpliwościom. Nie można bowiem wykluczyć, że strona nie sięgnie po broń, stwarzając zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w tym dla życia lub zdrowia własnego lub innych osób.
Komendant Podkreślił, iż na organach Policji w tego typu sprawach spoczywa obowiązek troski o dobro społeczne, jakim jest porządek prawny - tu wyrażony w normie art. 19 ustawy. Zatem w procesie właściwego wyważenia proporcji miedzy dobrem społecznym a prawami jednostki, w przypadku przedstawienia zarzutów o popełnienie tego typu przestępstwa, organ każdorazowo daje prymat ochronie tej wartości, którą jest porządek prawny, pojmowany tu jako eliminowanie z życia społecznego potencjalnych przypadków, Które mogłyby sprowadzić istnienie uzasadnionej obawy, że podejrzany może użyć posiadaną broń palną w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
Z powyższych względów nie można podzielić stanowiska Skarżącego, iż organ podejmując zaskarżoną czynność oparł się wyłącznie na fakcie postawienia Skarżącemu zarzutów o przestępstwo z art. 207 § 1 Kodeksu karnego, które jest przestępstwem umyślnym o jakim mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy. Wobec powyższego wskazać należy, iż dobrem chronionym w przypadku tego czynu jest nietykalność cielesna, jest to powszechne i umyślne (w grę wchodzi zamiar bezpośredni i ewentualny) przestępstwo skutkowe, a jego skutkiem jest doznanie przez pokrzywdzonego, że jego nietykalność została naruszona.
Organ w sposób wystarczający dla tej czynności wyjaśnił dlaczego również stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób.
Na marginesie Sąd wskazuje, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że istnienie zagrożenia dla porządku lub bezpieczeństwa publicznego uzasadnia sam fakt skazania za przestępstwo umyślne – patrz: wyrok NSA z dnia 16 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2475/16. Podobnie należy przyjąć w przypadku potrzeby odebrania broni i amunicji w trybie art. 19 ust. 1a omawianej ustawy. Przecież od osób posiadających pozwolenie na broń należy wymagać nienagannej postawy i bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa, z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą porządku i bezpieczeństwa publicznego, których to dóbr ochrona powierzona została m.in. Policji. Każde naruszenie prawa daje podstawę do założenia, że osoba je popełniająca nie wykazała się należytym szacunkiem do norm prawnych stanowionych właśnie po to, aby zapewnić ład i poczucie bezpieczeństwa wśród obywateli. Fakt przedstawienia zarzutu wiążącego się z przemocą wobec innej osoby daje, w ocenie Sądu, podstawę do sformułowania poglądu, że osoba taka nie jest wiarygodna co do posiadania, używania broni zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, a tym samym wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji.
Ponadto w rzecznictwie wskazuje się, iż każda z osób, której postawiono zarzut popełnienia umyślnego przestępstwa, niejako automatycznie stanowi zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego (zob. wyroki NSA: z dnia 23 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1351/20; z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 2047/17; z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3238/18).
Podkreślenia wymaga, że chodzi tutaj o zagrożenie o charakterze potencjalnym. Poza kompetencjami Sądu pozostaje ocena stopnia realności tego zagrożenia.
Zauważyć należy, że polskie prawo ściśle reglamentuje posiadanie broni i posługiwanie się nią. Powyższe jest wywodzone z konieczności restrykcyjnego podejścia do prawa do posiadania broni, które nie mieści się w prawach i wolnościach jednostki, jest traktowane jest swoisty przywilej i wyraz zaufania do osób, które prawo do posiadania broni uzyskują. Od osoby posiadającej broń wymaga się kwalifikowanych cech charakteru oraz przewidywalnych zachowań niebudzących wątpliwości z punktu widzenia ochrony porządku prawnego. Posiadacz broni powinien być osobą dającą rękojmię, iż swoim postępowaniem nie zagrozi bezpieczeństwu lub porządkowi publicznemu. Osoba, która podejrzana jest o wejście w konflikt z prawem takiej rękojmi nie zapewnia; jest ona niewiarygodna co do posiadania, używania broni, zgodnie z celami porządku i bezpieczeństwa publicznego, wzbudza obawę, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a) ustawy.
Mając na uwadze wykładnię art. 19 ust. 1a ustawy dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r. (sygn. akt P 43/12) oraz biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności faktyczne uznać należy, że w przedmiotowej sprawie organ dokonując zaskarżonej czynności prawidłowo uznał, że zachodzi obawa, że skarżący, jako oskarżony o popełnienie przestępstwa umyślnego, o jakich mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, może stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Wynik tej oceny mieści się w granicach uznania przyznanego organom przez ustawodawcę na gruncie art. 19 ust. 1a ustawy i nie ma charakteru arbitralnego.
Dla oceny prawidłowości zaskarżonej czynności nie mają znaczenia szeroko opisane w skardze kwestie cofnięcia pozwolenia na broń. Przebieg i warunki zastosowania opisanych powyżej środków czy czynności są odmienne od przesłanek zastosowania zatrzymania broni, amunicji i dokumentów na podstawie art. 19 ust.1a ustawy.
Ponadto bez wpływu na ocenę zaskarżonej czynności stanowi również okoliczność, że postanowieniem z dnia 21 września 2023 r., a więc po podjęciu zaskarżonej czynności, policja umorzyła dochodzenie wobec braku znamion czynu zabronionego. W tym miejscu podkreślić należy, iż Sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną czynność z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jej podjęcia. Tym samym późniejsza zmiana okoliczności faktycznych sprawy nie może być brana pod uwagę przy ocenie zaskarżonej czynności.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło