II SA/Po 653/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M.K. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą J. M.K. na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 4 czerwca 2012 roku nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu na rzecz skarżącej kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2012 r. Nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Państwowego Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zażalenie na postanowienie może być, zgodnie z art. 141 § 2 Kpa, wniesione w terminie 7 dni od daty jego otrzymania. Skoro postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. doręczono w dniu 25 kwietnia 2012 r. a zażalenie wniesiono 4 maja 2012 r., to termin do jego złożenia upłynął 2 maja 2012 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła M.K. domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Okręgowemu Inspektoratowi Pracy w Poznaniu do rozpoznania, a nadto zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Skarżąca wskazała na naruszenie przez organ przepisu art. 124 § 2 Kpa poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których oparł się organ w zakresie ustalenia, że zażalenie zostało wniesione po terminie oraz naruszenie przepisów art. 7 i 77 Kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wszystkie okoliczności sprawy w zakresie doręczenia postępowania o nałożeniu grzywny z dnia 20 kwietnia 2012 r. zostały w sposób dostateczny wyjaśnione. W uzasadnieniu skargi podniesione zostało, że organ w zaskarżonym postanowieniu nie wskazał dowodów na których oparł wniosek, że zażalenie wniesione zostało w innej dacie niż wskazana przez skarżącą. Brak takiego dowodu, zdaniem skarżącej, stanowi naruszenie powołanego przepisu 124 Kpa. Nadto skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisu 7 i 77 Kpa poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego i przedstawienia dokonanej analizy w uzasadnieniu orzeczenia. Skarżąca zaprzeczyła aby badane orzeczenie zostało jej doręczone w dniu 25 kwietnia 2012 r. a przyjęcie przez organ tej daty za datę doręczenia oceniła jako bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i podniósł, że kwestionowane w skardze ustalenia dokonane zostały na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Doręczenia dokonano pod wskazanym adresem gdzie skarżąca prowadziła działalność gospodarczą a odbioru przesyłki dokonała pełnomocnik N.W. w dniu 25 kwietnia 2012 r. Podpis i data potwierdzenia odbioru znajdują się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki poleconej o określonym numerze a nadto datę potwierdza stempel pocztowy placówki pocztowej w C.. Organ wskazał na datę wniesienia zażalenia – 4 maja 2012 r. ustaloną na podstawie stempla pocztowego znajdującego się na kopercie przesyłki i podkreślił, że obie daty to jest data doręczenia orzeczenia i data wniesienia zażalenia nie budzą wątpliwości. Stąd przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie uznał za zbędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Skarga okazała się uzasadniona. Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno postanowienia uchybiającego prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. Sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala, więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego W niniejszej sprawie istotne było czy prawidłowo organ przyjął, że miało miejsce uchybienie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu z dnia 20 kwietnia 2012 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, co wymaga zbadania czy prawidłowo doręczono postanowienie i czy rozpoczął bieg terminu do wniesienia zażalenia. W sytuacji niniejszej zastosowanie mają przepisy Rozdziału 8 Doręczenia kpa. Skoro doręczenia dokonywano skarżącej, która jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą na zasadzie wpisu do ewidencji gospodarczej doręczenie winno nastąpić zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1–3 kpa, a w związku z doręczeniem w takim trybie zastosowanie mają także art. 43 i 44 § 1–4 kpa. Niewątpliwie jednak doręczenie przesyłki do siedziby prowadzonego przez osobę fizyczną przedsiębiorstwa, które jest jednocześnie jej zorganizowanym miejscem pracy, powinno nastąpić, jeżeli nie do rąk adresata – właściciela tego przedsiębiorstwa, to do rąk osoby przez niego upoważnionej. Tak winno się stać zarówno wtedy gdy , doręczenie następuje na podstawie art. 42 § 1 Kpa dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą na adres siedziby prowadzonego przez nią przedsiębiorstwa, jak również na podstawie art. 45 Kpa jednostce organizacyjnej, osoba odbierająca przesyłkę musi być upoważniona do takiego działania odebrania przesyłki. Jak już zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 czerwca 2000 r. sygn. akt V S.A. 1953/99, a także wyroku z dnia 06 maja 2010 r. sygn. II GSK 594/09 pojęcie osoby "upoważnionej do odbioru pism" jest pojęciem szerszym niż pojęcie "pełnomocnika" czy "reprezentacji". W ocenie sądu w składzie orzekającym, przez osobę upoważnioną, należy rozumieć każdą osobę, która ze względu na wykonywaną funkcję, została regulaminowo czy tylko zwyczajowo uprawniona przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do odbierania korespondencji przychodzącej do siedziby firmy przez tę osobę prowadzonej. Odnosząc powyższe uwagi do rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że zgromadzony w sprawie materiał dowody nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie kim była osoba która podjęła się odebrania przesyłki. Adnotacja dokonana prawdopodobnie przez doręczyciela na dowodzie doręczenie "pełnomocnik" nie może być w niniejszej sprawie wystarczająca. Organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia tę kwestię pominął czym naruszył przepisy art. 7, 77 § 1. Brak w uzasadnieniu orzeczenia uzasadnienia faktycznego i prawnego stanowi naruszenie art. 107 § 1 kpa. Argumenty powołane dopiero w odpowiedzi na skargę nie spełniają tej roli i nie mogą zastąpić uzasadnienia postanowienia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien ustalić czy adres pod który dokonano doręczenia jest adresem miejsca zamieszkania skarżącej, czy też miejscem prowadzenia działalności gospodarczej i w zależności od tego przesądzić, czy osoba która odebrała przesyłkę była dorosłym domownikiem czy pełnomocnikiem lub osobą upoważnioną. Ustalenia we wskazanym zakresie nie powinny nastręczać trudności, gdyż postępowania administracyjne toczy się od wielu lat. Dla oceny powyższego pomocne okazać się może ustalenie czy podpisana na dowodzie doręczenia osoba już wcześniej podejmowała się takiej roli i czy to nie było przez skarżącą kwestionowane. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. – zaskarżone postanowienie wyeliminować z obrotu prawnego o czym orzeczono w pkt I wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt. II i III wyroku znajduje oparcie w przepisie art. 200 i 152 p.p.s.a.