II SA/Po 656/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział II w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu. /-/ J.Zieliński W skardze postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) – bliżej opisane w rubrum niniejszego postanowienia – utrzymujące postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z dnia [...] 2015 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 96 492,48 zł został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Na uzasadnienie wniosku zostały przedstawione argumenty dotyczące prawidłowości postępowania legalizacyjnego dotyczącego budowy, której dotyczy nakaz rozbiórki egzekwowany od skarżącego przez PINB w drodze nałożenia grzywny w celu przymuszenia. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie została przedstawiona sytuacja materialna i ekonomiczna skarżącego, którą tutejszy Sąd uznał za uzasadniającą przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym – poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu (postanowienie z dnia 4 listopada 2015 r.). Z przedłożonego na potrzeby rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach skarżącego wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwalała na częściowe przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, o czym rozstrzygnął referendarz sądowy tutejszego Sądu w prawomocnym postanowieniu z dnia 4 listopada 2015 r. Istotna w tym zakresie była aktualna sytuacja majątkowa i finansowa wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, w tym możliwości płatnicze skarżącego ocenione przez pryzmat dochodów osiąganych przez wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, a takie wraz z żoną prowadzi skarżący. Osoby te wspólnie utrzymują się z renty skarżącego i wynagrodzenia za pracę żony wnioskodawcy – razem w łącznej wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Z oświadczenia wynika ponadto, że wspólnie ponoszą koszty obsługi kredytów i pożyczek w łącznej wysokości około 270 000 zł (co generuje raty miesięczne w wysokości około 3 500 zł) oraz koszty utrzymania domu, samochodu, wyżywienia i leków, a także ponadstandardowych zabiegów leczniczych skarżącego. Gdy brakuje środków korzystają z pożyczek chwilowych oraz pomocy brata skarżącego, a także z limitu w rachunku bankowym do wysokości 500 zł. Skarżący w toku postępowania w przedmiocie prawa pomocy oświadczył, że nie ma żadnych zajęć komorniczych, nie zapłacił jednak w terminie ostatniego rachunku za gaz i otrzymał wezwanie do zapłaty. Posiadany majątek stanowi nieruchomość w [...], która zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny, a nadto [...] działki budowlane w [...], a także samochód osobowy [...]. Zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy majątek ten nie przynosi żadnych dodatkowych dochodów, a wiąże się z kosztami jego utrzymania. Wnioskodawca wskazał, że majątek ten został obciążony hipotecznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na zasadzie wynikającej z dyspozycji art. 61 § 3 P.p.s.a. – po przekazaniu skargi sądowi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, w tym aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest zaistnienie okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a zatem okoliczności wyjątkowych. Sąd rozstrzyga w tym przedmiocie na podstawie wniosku skarżącego oraz materiału dowodowego sprawy, przy czym uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu co do zasady spoczywa na stronie skarżącej (zob. np. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 495/04, dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy, warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niemniej jednak trzeba mieć na względzie, że rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie w pełni opiera na zasadzie skargowości (por. postanowienie NSA z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt II OZ 370/11 – dostępne jw.). Zrazem postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nadal jest postępowaniem prowadzonym na wniosek skarżącego. W konsekwencji sąd nie jest uprawniony do działania z urzędu, a jedynie na wniosek, mając jednak przy tym na uwadze całokształt okoliczności wynikających z akt sprawy. Uwzględniając powyższe w ramach rozważań co do zastosowania ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 P.p.s.a., należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego i jej rodziny jest w tych warunkach wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd zaznacza, że możliwości egzekwowania kwoty wynikającej z ostatecznego postanowienia w przedmiocie grzywny (w celu przymuszenia do wykonania nakazu rozbiórki) wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji majątkowej strony, nie można w prosty sposób utożsamiać bezwarunkowo z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż przesłanki przyznania prawa pomocy nie są tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Niemniej jednak samo wyegzekwowanie nawet tylko części grzywny – w razie niewykonania przez stronę obowiązku rozbiórki (niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy) – orzeczone w wysokości prawie 96 500 zł, może doprowadzić do nieodwracalnych skutków. W szczególności może pozbawić stronę środków na zabezpieczenie spłaty zobowiązań kredytowych, prowadząc do wszczęcia kolejnego postępowania egzekucyjnego (egzekucji cywilnej). Z kolei ewentualne egzekucyjne zajęcie i zbycie nieruchomości (ostateczne postanowienie o przyznaniu własności) w toku egzekucji administracyjnej może doprowadzić do nieodwracalnej utraty prawa własności nieruchomości, wskutek nabycia pierwotnego przez nabywcę (por. art. 112c § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2014 r., poz. 1619, z późn. zm.). Tego rodzaju niebezpieczeństwo, jakie związane jest z ewentualnym wykonaniem zaskarżonego aktu, niewątpliwie zatem dotyczy potencjalnej możliwości wyrządzenia znacznej szkody po stronie skarżącego lub innych skutków trudnych do odwrócenia. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia /-/ J.Zieliński