II SA/Po 657/20
WyrokWSA w Poznaniu2021-04-30
Skład orzekający: Jakub Zieliński, Edyta Podrazik, Jan Szuma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Policji może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantowi, powołując się na brak przepisów określających sposób obliczenia tego ekwiwalentu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającym częściową niekonstytucyjność dotychczasowych przepisów?Ratio decidendi
Organ Policji nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantowi, powołując się na brak przepisów określających sposób obliczenia tego ekwiwalentu. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający częściową niekonstytucyjność przepisu art. 115a ustawy o Policji nie wyeliminował całkowicie prawa do ekwiwalentu, a jedynie sposób jego obliczania. W przypadku odmowy przyznania świadczenia, organ powinien wydać decyzję administracyjną, a nie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a.Stan faktyczny
B. F., policjant zwolniony ze służby w 2012 r., wystąpił o wyrównanie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. stwierdzający częściową niekonstytucyjność art. 115a ustawy o Policji. Organy Policji odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując na brak przepisów określających sposób obliczenia ekwiwalentu po wyroku TK. B. F. zaskarżył te postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie (pismo) Komendanta Policji z dnia [...] czerwca 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie (pismo) Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] marca 2020 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Jan Szuma po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi B. F. na postanowienie (pismo) Komendanta Policji z dnia [...] czerwca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego uchyla zaskarżone postanowienie (pismo) oraz poprzedzające je postanowienie (pismo) Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia [...] marca 2020 r. znak [...]
Pismem z dnia [...] marca 2020 r. B. F. wniósł do Komendanta Powiatowego Policji w K. o wyrównanie wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. w sprawie sygn. akt K 7/15, opublikowanym w dniu 6 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), dotyczącym art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji").
W uzasadnieniu wnioskodawca wyjaśnił, że został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w K. z dniem [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji w związku nabyciem prawa do emerytury. Po zwolnieniu ze służby został mu wypłacony, na podstawie art. 115a ustawy o Policji, ekwiwalent pieniężny za 39 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i urlopu dodatkowego. Należny ekwiwalent ustalono w wysokości [...] części miesięcznego uposażenia za jeden dzień niewykorzystanego urlopu.
Jednakże w wyroku z dnia 30 października 2018 r., w sprawie sygn. akt K 7/15, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP, gdyż powoduje, że za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypłacony zostaje ekwiwalent odpowiadający jedynie 73% dziennego uposażenia, czego nie można uznać za rekompensatę ekwiwalentną.
W związku z powyższym dotychczas wypłacony wnioskodawcy ekwiwalent za niewykorzystany urlop jest niepełny. Stąd też wnioskodawca wniósł o wypłatę pozostałej części należnego świadczenia, tj. w wysokości 27% dziennego uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu (jako różnicy pomiędzy kwotą wypłaconą, a kwotą należną, aby świadczenie to miało charakter rzeczywistego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, zgodnie z wytycznymi Trybunału). Wskazanym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny wyeliminował z obrotu prawnego jedynie fragment art. 115a ustawy o Policji określający wymiar 1/30 części miesięcznego uposażenia jako stanowiący ekwiwalent za urlop. Jednocześnie w sposób precyzyjny wskazał, że tak wyliczone świadczenie nie stanowi ekwiwalentu, stanowiąc jedynie 73% dziennego uposażenia. Przyjąć więc należy, że obecna treść przepisu w zestawieniu z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego stanowią wystarczającą podstawę do wypłaty pozostałej części ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Ponadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku wyinterpretował z przepisów art. 66 ust. 2 Konstytucji oraz art. 115a ustawy o Policji normę prawną, zgodnie z którą świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie funkcjonariusza za jeden dzień roboczy.
W odpowiedzi na wniosek B. F. z dnia [...] marca 2020 r. oraz w nawiązaniu do wcześniejszego wniosku z dnia [...] grudnia 2020 r. Komendant Powiatowy Policji w K. w piśmie z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], wskazał, że publikacja wyroku skutkowała utratą mocy obowiązujących dotąd przepisów dotyczących sposobu obliczania tego ekwiwalentu. Do chwili obecnej nie zostały przyjęte odpowiednie przepisy, które uregulowałyby tę kwestię.
Mając na względzie powyższe, w dalszym ciągu brak jest podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, bowiem art. 115a ustawy o Policji, w brzmieniu uwzględniającym treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nie określa sposobu obliczania jego wysokości. Sytuacja taka (brak podstaw prawnych do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego) będzie miała miejsce aż do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisów prawa, w których wskazane zostanie, jak należy obliczyć wysokość ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Ponadto istotne znaczenie będzie miało ewentualne wprowadzenie przepisów przejściowych, które będą rozstrzygać, do jakich zdarzeń prawnych bądź też podmiotów nowe przepisy prawa znajdą zastosowanie. W dalszym ciągu nie jest więc możliwe rozpatrzenie złożonego przez wnioskodawcę wniosku.
W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. – nazwanym odwołaniem – do Komendanta Policji B. F. wniósł o uchylenie w całości decyzji Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] i orzeczenie co do istoty sprawy, w uzasadnieniu powtarzając argumentację zawartą we wniosku o wypłatę ekwiwalentu.
W odpowiedzi na pismo z dnia [...] marca 2020 r. (omyłkowo oznaczone jako z dnia [...] marca 2020 r. – uw. Sądu) zawierające żądanie ponownego naliczenia i uzupełniającej wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102), stwierdzającym częściową niekonstytucyjność art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067, z późn. zm.), Zastępca Komendanta Policji pismem z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], zawiadomił, że skierowany przez B. F. wniosek będzie mógł zostać zrealizowany dopiero po wejściu w życie przepisów określających według jakiego przelicznika należy obliczać ekwiwalent za niewykorzystany urlop. Powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zarówno w swej sentencji, jak i w uzasadnieniu, nie określa bowiem, jaki spośród kilku funkcjonujących w innych służbach wariantów przelicznika korzystniejszego, niż 1/30, powinien być brany pod uwagę w przypadku naliczania ekwiwalentu w związku z odejściem z Policji.
Organ stanął na stanowisku, że – z pełnym poszanowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15), i uznając co do zasady słuszność roszczenia wnioskodawcy, jak i roszczeń wszystkich byłych policjantów o dokonanie skorygowanej w zgodzie z tym wyrokiem wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop – dokonanie takiej wypłaty jest obecnie przedwczesne. Proces wypłaty ekwiwalentu będzie mógł zostać uruchomiony po normatywnie wiążącym ustaleniu współczynnika dni roboczych w powszechnie obowiązującym akcie prawnym o charakterze generalnym i z tą chwilą niezwłocznie rozpatrzony zostanie wniosek z dnia [...] marca 2020 r.
Jednocześnie Zastępca Komendanta Policji wskazał, że niniejszym pismem organ Policji nie odmawia wnioskodawcy wypłaty należności, a jedynie informuje o istniejących okolicznościach wpływających na opóźnienie dokonania takiej wypłaty, których charakter nie umożliwia wskazania konkretnej kalendarzowej daty przewidywanej realizacji wniosku.
W skardze z dnia [...] lipca 2020 r. na "decyzję (pismo)" Komendanta Policji z dnia [...] czerwca 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. F. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i zobowiązanie organu do dokonania czynności wypłaty wyrównania w określonym terminie wraz z ustawowymi odsetkami.
W uzasadnieniu skarżący powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Komendant Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności podkreślił, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej o odmowie wypłaty świadczenia, albowiem wniosek jest co do zasady słuszny. Nieuprawnionym byłoby jednak przyjmowanie zasad przeliczania innych, niż wyraźnie określone w ustawie.
Jednocześnie organ podkreślił, że w trakcie przygotowywania odpowiedzi na skargę Sejm RP w dniu [...] lipca 2020 r. uchwalił ustawę o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o służbie więziennej oraz niektórych innych ustaw. W zakresie mającego zastosowanie do skarżącego przepisu art. 9, wejdzie ona w życie z dniem [...] października 2020 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Procedujące w sprawie organy zgodnie zajęły stanowisko, że wniosek skarżącego w przedmiocie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop jest przedwczesny i będzie mógł zostać rozpatrzony dopiero po wprowadzeniu przez ustawodawcę przepisów służących określeniu sposobu i wysokości przelicznika ekwiwalentu. Organy zwróciły bowiem uwagę, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (ogłoszonym w Dzienniku Ustaw z dnia 6 listopada 2018 r., poz. 2102) orzeczono, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Aktualnie zaś brak jest przepisów umożliwiających prawidłowe wyliczenie wysokości ekwiwalentu, gdyż ustawodawca nie wprowadził nowego przelicznika do ustawy o Policji.
W kontekście powyższego w pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zdaniem Sądu pismo Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] marca 2020 r., nr [...], pomimo niewłaściwej formy zewnętrznej, stanowi postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej: "K.p.a."). Choć bowiem Komendant Powiatowy Policji w K. podjął rozstrzygnięcie w formie zwykłego pisma, to jego treść wskazuje, że organ I instancji uchylił się od wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie wypłaty uzupełniającego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop strony, wskazując na niemożność wszczęcia postępowania, czy też dokonania czynności materialnotechnicznej, zmierzających do zrealizowania żądania strony, wobec braku odpowiedniej normy, na podstawie której możliwe byłoby dokonanie takiej czynności. Tak określona treść rozstrzygnięcia spełnia przesłanki określone nie w art. 104 K.p.a., jak podniesiono w skardze, lecz te wskazane w art. 61a § 1 K.p.a., niezależnie od tego, że zaskarżone pismo zawiera minimalne cechy postanowienia, jak i decyzji administracyjnej.
W konsekwencji, Komendant Wojewódzki Policji winien był zakwalifikować złożony od niego środek odwoławczy jako wniesione w terminie zażalenie i orzekać w formie postanowienia. Tak też organ odwoławczy uczynił zresztą w analogicznej sprawie rozpatrywanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po [...], o czym Sąd posiada wiedzę z urzędu. W tej sytuacji uznanie pisma skarżącego z dnia [...] marca 2020 r., zatytułowanego jako "odwołanie", jako ponownego wniosku o uzupełniającą wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, stanowi naruszenie przez organ odwoławczy zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej gwarantowanej przez jednolitość rozstrzygnięć, która została wyrażona w art. 8 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
Ponieważ zaskarżone pismo z dnia [...] czerwca 2020 r., nr [...], zawiera minimalne cechy postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, skargę z dnia [...] lipca 2020 r. należało zakwalifikować jako skargę na postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop.
Przechodząc do oceny tak zakwalifikowanego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że organy obu instancji odmówiły skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop z istotnym naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a., albowiem nie zachodzi wskazywana przez organy przyczyna uniemożliwiająca wszczęcie takiego postępowania.
Zgodnie z art. 61a 1 K.p.a., który w tym przypadku stanowił podstawę rozstrzygnięcia organów, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W orzecznictwie wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 K.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2019, sygn. akt I GSK 1640/18 – wszystkie przywołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wśród uzasadnionych przyczyn odmowy wszczęcia postępowania wskazuje się brak podstaw prawnych do wydania w jego toku decyzji załatwiającej wniesione żądanie (por. wyrok NSA z dnia 22 lipca 2014 r., sygn. I OSK 1635/14), a więc wtedy, gdy 1) sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, 2) sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, 3) sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), lub 4) sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", opubl. LEX/el. 2019).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy nie zachodzi jednak żaden z powyższych przypadków, co było już przedmiotem rozważań Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w wyroku z dnia [...] lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Po [...], od którego skarga kasacyjna została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] listopada 2020 r., sygn. akt I OSK [...]. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd i argumentację zaprezentowaną w tym orzeczeniu, przyjmując je jako własne. Uzasadnienie niniejszego wyroku oparto więc na motywach zawartych w wymienionym wyroku.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe, z wyjątkiem urlopu, o którym mowa w art. 83a ust. 1. Przyjmuje się, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop przyznawany jest w drodze czynności materialno-technicznej (tj. przez wypłatę), zaś odmowa przyznania tego świadczenia powinna przybrać formę decyzji administracyjnej (por. m.in. wyrok NSA z 15 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 542/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 października 2019 r., sygn. II SAB/Sz 74/19, wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 września 2019 r., sygn. II SA/Łd 11/19). A zatem sprawa dotycząca ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku policjanta po pierwsze ma charakter administracyjny, a po drugie w przypadku odmowy przyznania tego świadczenia podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej.
Jednocześnie faktem jest, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102) orzekł, że art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Skutkiem wyroku Trybunału była utrata z dniem [...] listopada 2018 r. (data publikacji w dzienniku urzędowym) mocy obowiązującej art. 115a ustawy o Policji w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Trybunał nie stwierdził więc niekonstytucyjności całego przepisu art. 115a ustawy o Policji, a jedynie jego części określającej sposób obliczania ekwiwalentu. Ustawa w dalszym ciągu przewiduje prawo do ekwiwalentu przysługującego funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, w związku z czym organ – zgodnie z tym, co wyżej podniesiono – winien bądź to dokonać wypłaty tego świadczenia, bądź też załatwić sprawę administracyjną w formie decyzji odmownej, jeśli stwierdzi brak podstaw do jego przyznania. Z całą pewnością zaś nie ma podstaw do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Choć do chwili orzekania przez organy stwierdzony jako "niekonstytucyjny" ułamek 1/30 nie został zastąpiony ustawowo innym ułamkiem, nie powodowało to jednak, że zachodziła "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte.
Dalej wskazać należy, że w uzasadnieniu powołanego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że użycie przez ustawodawcę słowa "ekwiwalent" na oznaczenie świadczenia pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy uzasadnia wniosek, że chodziło o równowartość niewykorzystanych urlopów. Ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy jest "zastępczą formą" wykorzystania urlopu w sytuacji zwolnienia ze służby, która powoduje prawną i faktyczną niemożliwość realizacji tych świadczeń w naturze. Innymi słowy, po ustaniu stosunku służby, prawo do urlopu przekształca się w świadczenie pieniężne, będące, jak sama nazwa wskazuje, jego ekwiwalentem (...). Świadczeniem ekwiwalentnym za przepracowany dzień urlopu jest wynagrodzenie za jeden dzień roboczy. Taki sposób obliczania wartości jednego dnia urlopu wynika z faktu, że urlop wypoczynkowy liczony jest wyłącznie w dniach roboczych. Interpretację taką wspiera także treść art. 121 ust. 1 ustawy o Policji, który ustala wysokość uposażenia przysługującego policjantowi w razie wykorzystania urlopu. Ekwiwalent będący substytutem urlopu powinien więc odpowiadać wartości tego świadczenia w naturze.
W oparciu o przytoczone powyżej rozważania Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że z treści uzasadnienia tegoż wyroku wprost wynika sposób wyliczenia wysokości należnego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, którym jest na dzień zwolnienia ze służby ilość dni niewykorzystanego urlopu przy przyjęciu, że za 1 dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie za 1 dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Ilość dni roboczych w każdym roku kalendarzowym jest okolicznością faktyczną możliwą do ustalenia w oparciu o kalendarz na dany rok i przepisy ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 90). Z kolei pobierane przez funkcjonariusza wynagrodzenie w danym roku kalendarzowym należy do danych posiadanych przez organ policyjny. Jakiekolwiek wątpliwości co do sposobu, w jaki współczynnik dni roboczych powinien zostać ustalony, nie mogą uniemożliwiać realizacji gwarantowanego art. 66 ust. 2 Konstytucji RP prawa funkcjonariuszy Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 września 2019 r., sygn. III SA/Kr 640/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 września 2019 r., sygn. III SA/Gd 271/19, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 sierpnia 2019 r., sygn. II SA/Go 381/19, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. II SAB/Sz 37/19). Za niedopuszczalne należy bowiem uznać doprowadzenie do sytuacji, w której wadliwa działalność ustawodawcza państwa pozbawia obywatela prawa do wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, które to prawo gwarantowane jest treścią art. 66 ust. 2 Konstytucji i ma charakter bezwarunkowy. W tym przypadku to obywatel ponosiłby bowiem konsekwencje uchwalenia przepisu prawa niezgodnego z Konstytucją, a także niepodjęcia przez państwo kroków mających na celu zmianę niekonstytucyjnych przepisów.
Reasumując powyższe rozważania raz jeszcze podkreślenia wymaga, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego była utrata z dniem 6 listopada 2018 r. mocy obowiązującej art. 115a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2017 r., poz. 2067 oraz z 2018 r. poz. 106, 138, 416, 650, 730, 1039, 1544 i 1669) w takim zakresie, w jakim określał on współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Wyrok ten jest więc wyrokiem zakresowym, co oznacza, że nie wywołuje skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji. W takim wypadku przedmiotem orzeczenia jest nie cała jednostka redakcyjna, ale tylko ta z wyrażonych w danym przepisie norm, która odnosi się do oznaczonego zakresu sytuacji [por. A. Mączyński, J. Podkowik, Komentarz do art. 190 Konstytucji RP (w:) M. Safjan, L. Bosek (red)., Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, wyd./el. Legalis]. Innymi słowy, przepis art. 115a ustawy o Policji nie został wyeliminowany z systemu prawnego w całości. Oznacza to, że pozostała w systemie prawnym obowiązująca regulacja ustanawiająca uprawienie policjanta do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w przypadku jego zwolnienia ze służby. Skoro natomiast art. 115a w zakresie, w jakim określał współczynnik ułamkowy 1/30 uposażenia policjanta jako podstawę ustalenia wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop do dnia orzekania przez organy nie został zmieniony, obowiązkiem organów administracji publicznej było zrekonstruowanie jego treść zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Końcowo Sąd wskazuje, że przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest odmowa wszczęcia postępowania na mocy art. 61a § 1 K.p.a. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a.") oznacza natomiast, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Wobec tego Sąd nie mógł na tym etapie postępowania w sposób wiążący wskazać organom sposobu obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop po wszczęciu przez organ stosownego postępowania, a zwłaszcza odnieść się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę co do zastosowania w niniejszej sprawie art. 9 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 1610). Ewentualne wydanie decyzji o odmowie wypłaty skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wszczęciu postępowania w sprawie, będzie mogło być przedmiotem kontroli Sądu po skutecznym wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję wydaną w tej materii.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie (pismo) Komendanta Policji z dnia [...] czerwca 2021 r., znak [...] oraz poprzedzające je postanowienie (pismo) Komendanta Powiatowego Policji w K. z dnia [...] marca 2020 r., znak [...], albowiem wydano je z naruszeniem art. 61a § 1 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobowiązany będzie do wszczęcia postępowania w przedmiocie wyrównania skarżącemu ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. W jego toku organy uwzględnią przywołaną wyżej argumentację.
Na mocy art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a., sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło