II SA/Po 661/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Dwornicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2009r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia 1. ustanowić dla H. D. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, 2. odmówić H. D. zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka Skarżąca H. D. wniosła o przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis stanowi art. 239 pkt 1 a) ppsa, zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Świadczenie pielęgnacyjne jest formą pomocy społecznej udzielanej przez władze publiczne w celu objęcia ochroną osób nie podejmujących lub rezygnujących z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad innych niż dziecko pełnoletnim członkiem rodziny, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stąd podmioty wnoszące skargi na decyzje dotyczące odmowy przyznania tego rodzaju wsparcia, z mocy prawa, nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 p.p.s.a.). Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia kosztów sądowych związanych z jej udziałem w niniejszej sprawie (art. 239 pkt 1 a) cytowanej ustawy). Wyjaśnić należy, że przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych pozostaje aktualne jedynie w sytuacji, gdy na podmiocie występującym z takim żądaniem ciąży obowiązek uiszczenia tych kosztów. Nie ma interesu prawnego w domaganiu się zwolnienia od kosztów sądowym osoba, która nie ma obowiązku ich uiszczenia. W takiej sytuacji zwolnienie od kosztów sądowych w drodze postanowienia nie może być przyznane i w konsekwencji należy oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a.), gdyż żądanie obejmujące wydanie orzeczenia o zwolnieniu od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Skarżąca złożyła także wniosek o ustanowienie adwokata, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem, dwiema uczącymi się córkami i niepełnosprawną ciocią. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę męża skarżącej w wysokości [...] zł miesięcznie oraz renty cioci w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie pracuje opiekując się niepełnosprawną ciocią. W części wniosku o prawo pomocy dotyczącej posiadanego majątku skarżąca wskazała, że posiada dom o powierzchni [...] m², w którym zamieszkuje wraz z rodziną. Następnie skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani wartościowych ruchomości. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych należności sądowych nawet w części (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci). Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej pozwala na ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawną osobą nie może podjąć pracy, więc rodzina utrzymuje się jedynie z wynagrodzenia za pracę męża oraz renty cioci. Łączne dochody rodziny pozwalają tylko na zaspokojenie podstawowych bieżących potrzeb koniecznego utrzymania. Skarżąca posiada wprawdzie dom, ale wykorzystuje go na cele mieszkalne. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja finansowa wskazuje, więc że nie ma możliwości wygospodarowania środków na pokrycie wolnorynkowego wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Należało, zatem uwzględnić wniosek o prawo pomocy w tym zakresie. W myśl przepisów ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd decydując o przyznaniu prawa pomocy w tym zakresie ustanawia fachowego pełnomocnika z urzędu (art. 244 §1 i nast.). Nie określa natomiast osoby tego pełnomocnika z imienia i nazwiska. Wyznaczenie konkretnej osoby adwokata należy, bowiem do uprawnień samorządu zawodowego tej korporacji. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. z art. 246 §1 pkt 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak we wstępie. /-/ K. Witkowicz-Dwornicka BR