II SA/Po 663/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody [..] z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., [...] Wojewoda [...] zwany dalej "Wojewodą") stwierdził uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy C. (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] orzekającej o wymeldowaniu odwołującej się z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...]. Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach udokumentowanych w aktach sprawy. Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. J.K. wystąpił do Wójta o wymeldowanie J.K. z pobytu stałego w lokalu w miejscowości [...],[...] (k. 1-8 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Pismem z dnia [...] lutego 2021 r., [...] Wójt, działając na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "K.p.a."), zawiadomił strony – J.K. i J.K.– o wszczęciu postępowania o wymeldowanie. W piśmie tym znalazło się pouczenie o treści art. 41 § 1 i 2 K.p.a., to jest, że w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, natomiast w razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Przed wysłaniem powyższego zawiadomienia J.K. złożyła do akt własnoręcznie podpisane pismo, w którym zwróciła się o przesyłanie jej korespondencji w sprawie na adres [...] (k. 10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Zawiadomienie o wszczęciu postępowania ostatecznie doręczono więc J. K. na adres [...] oraz J. K. na adres [...] (k. 11i 12 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). J.K. odpowiedziała na zawiadomienie o wszczęciu postępowania i w piśmie z dnia [...] marca 2021 r. przedstawiła obszerne wyjaśnienia (k. 13-14 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W dniu [...]marca 2021 r., [...]Wójt wezwał strony na dzień [...] marca 2021 r. do złożenia wyjaśnień (k. 15 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W dniu [...] marca 2021 r. zarówno J.K. jak i J.K. osobiście złożyli w sprawie zeznania. Następnie prowadzono także szersze postępowanie dowodowe, obejmujące odebranie zeznań świadków. Pismem z dnia [...] kwietnia 2021 r. Wójt zawiadomił strony (J.K. i J.K.) o zebraniu materiału dowodowego i o możliwości wypowiedzenia się (k. 44 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Zawiadomienie zostało doręczone na adresy obu stron i odebrane przez dorosłych domowników (k. 45 i 46 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] Wójt, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 510 z późn. zm.), orzekł o wymeldowaniu J.K. z pobytu stałego w miejscowości [...] (k. 48-49 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzję doręczono obu stronom na wskazane w toku postępowania adresy – w przypadku J.K. – [...], a w przypadku J.K. – [...]. Przesyłkę pod adresem J.K. odebrał dorosły domownik [...] kwietnia 2021 r., potwierdzając to własnoręcznym podpisem (k. 50-51 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). J.K. odwołała się od decyzji Wójta nadając w dniu [...] maja 2021 r. w urzędzie pocztowym [...] przesyłkę [...] (k. 5 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Wniesione odwołanie nie zostało podpisane (k. 3 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Wobec powyższego Wojewoda pismem z dnia [...] maja 2021 r., [...]: – wezwał J.K. na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. do uzupełnienia braku formalnego odwołania przez jego podpisanie, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, – na postawie art. 15zzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (wówczas tekst jednolity Dz. U. z 2020 r., poz. 1842, obecnie Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm. – uw. Sądu, dalej "u.COVID") zawiadomił J.K. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] oraz wyznaczył jej termin 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Wyjaśnił, że należy uprawdopodobnić, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony (k. 6 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Wezwanie i zawiadomienie, o którym mowa powyżej zostało doręczone na adres [...], gdzie odebrał je dorosły domownik (k. 7 akt administracyjnych organu drugiej instancji). J.K. odpowiedziała na wezwanie i uzupełniła brak formalny odwołania, to jest nadesłała egzemplarz odwołania z podpisem (k. 9 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Mimo upływu terminu 30 dni wyznaczonego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca wniosku takiego nie złożyła. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J.K. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...]. W motywach rozstrzygnięcia wyjaśnił, że zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Decyzję Wójta doręczono J.K. [...] kwietnia 2021 r., a więc termin do jej zaskarżenia upływał [...] maja 2021 r. Skarżąca nadała natomiast odwołanie w placówce [...] maja 2021 r. Wojewoda zaznaczył też, że wraz z wezwaniem J.K. do podpisania odwołania w terminie 7 dni (art. 64 § 2 K.p.a.) powiadomił ją także o uchybieniu terminu oraz wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie (mając na uwadze art. 15zzzzzn2 u.COVID). J.K. nadesłała podpisane odwołanie, jednak nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Wyznaczony termin 30 dniowy upłynął bezskutecznie. W tym stanie rzeczy organ uznał, że zachodziła podstawa do wydania postanowienia o stwierdzeniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 K.p.a.: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne"). Od postanowienia Wojewody J.K. złożyła skargę, wnosząc o jego uchylenie. Wystąpiła także o ustanowienie pełnomocnika (k. 2 akt sądowych). W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko (k. 5 akt sądowych). W toku postępowania postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., II SPP/Po [...] referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego (k. 15 załącznika do akt sądowych II SPP/Po [...]). Następnie została o tym powiadomiona Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] (k. 15 i 17 akt sądowych), w konsekwencji czego pismem z dnia 21 października 2021 r. Wicedziekan Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych [...]w trybie art. 253 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") powiadomił Sąd o wyznaczeniu radcy prawnego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd na wstępie zaznacza, że ma świadomość, iż skarżąca J.K. może czuć się niezadowolona, że sprawa jej wymeldowania nie została merytorycznie rozpatrzona przez Wojewodę i zakończyła się postanowieniem o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Sąd – biorąc to pod uwagę – wnikliwe zbadał całą dokumentację znajdującą się w aktach w aspekcie formalnym, w szczególności pod kątem skuteczności doręczeń i prawidłowego ustalenia i wpisania danych adresowych. Niestety, mimo to, nie można podważyć konkluzji organu, że odwołanie J.K. od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] wpłynęło po upływie terminu określonego prawem. Stosownie do przytoczonych już przez Wojewodę wyjaśnień – zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Z upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja staje się ostateczna, a spóźniony środek zaskarżenia nie może być merytorycznie rozpatrzony. Procesową reakcją organu drugiej instancji na odwołanie wniesione z uchybieniem terminu jest wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. Przepis ten stanowi, że "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia [...] uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne". W niniejszej sprawie uchybienie przez J.K. terminu do wniesienia odwołania jest udokumentowane i w zasadzie niepodważalne. Decyzję Wójta z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] o wymeldowaniu skarżącej z lokalu doręczono na wskazany przez nią adres [...] przesyłką rejestrowaną [...]. Odbiór przesyłki [...] kwietnia 2021 r. potwierdził pod tym adresem dorosły domownik, co pokwitował własnoręcznym podpisem (zgodnie z art. 43 K.p.a.). Dodać można, że doręczyciel (listonosz) wypełnił wszystkie wymagane rubryki potwierdzenia doręczenia: oznaczył kto odebrał przesyłkę ("pełnoletni domownik"), a okoliczności doręczenia sam osobiście pokwitował datą i własnym podpisem. Dane o doręczeniu są spójne z publicznie dostępnymi danymi z systemu Poczty Polskiej S.A. https://emonitoring.poczta-polska.pl, gdzie raportuje się doręczenie przesyłki oznaczonej numerem [...] w dniu [...] kwietnia 2021 r. o godzinie 12:51. J.K. faktycznie otrzymała decyzję i się z nią zapoznała, gdyż złożyła od niej odwołanie nadając je w dniu [...] maja 2021 r. w urzędzie pocztowym [...] przesyłkę [...] (k. 5 akt administracyjnych organu drugiej instancji). W odwołaniu podała też numer decyzji ("[...]"), wnioskowała o jej uchylenie i umorzenie postępowania, jak i przedstawiła merytoryczną polemikę z ustaleniami organu pierwszej insatncji (k. 3 akt administracyjnych organu drugiej instancji). Jako, że pierwotnie wniesiony egzemplarz odwołania nie był podpisany, a Wojewoda dopatrzył się, że wniesiono je z jednodniowym uchybieniem terminu, podjęte zostały stosowne do tego czynności proceduralne. Wojewoda pismem z dnia [...] maja 2021 r., [...] wezwał J.K. do podpisania odwołania w terminie 7 dni (art. 64 § 2 K.p.a.) oraz powiadomił ją także o uchybieniu terminu oraz wyznaczył jej termin 30 dni na złożenie wniosku o jego przywrócenie (mając na uwadze art. 15zzzzzn2 u.COVID) (k. 6 akt administracyjnych organu drugiej instancji). W tym miejscu należy wyjaśnić, że art. 15zzzzzn2 u.COVID to przepis szczególny wprowadzony na czas epidemii z powodu COVID-19, który ma na celu zapobieżenie sytuacjom, w których wobec osób zainteresowanych zostaną wywiedzione negatywne skutki prawne związane z uchybieniem różnego rodzaju terminów określonych prawem. Zgodnie z art. 15zzzzzn2 u.COVID organy administracji muszą więc zawsze zawiadamiać osoby, które uchybiły terminowi do dokonania czynności, zaistniałym uchybieniu oraz wyznaczać im dodatkowy termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. J.K. otrzymawszy wezwanie i zawiadomienie z dnia [...] maja 2021 r., [...] zareagowała na nie – nadesłała podpisane odwołanie, jednak nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu. Wyznaczony termin 30 dniowy upłynął bezskutecznie. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że skarżąca wiedząc o ustaleniach Wojewody dotyczących uwarunkowań wniesienia przez nią odwołania odstąpiła z własnej woli od złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Może to świadczyć o tym, że albo uważała, że terminu nie naruszyła, albo mając tego świadomość, nie znalazła usprawiedliwienia dla tego stanu rzeczy. Jakiekolwiek były intencje J.K., najistotniejszy procesowo jest fakt, że złożyła ona odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] w warunkach obiektywnego – jednodniowego uchybienia terminu i nie wnioskowała o jego przywrócenie (choć była o tym pouczona i jej to umożliwiono). Również w skardze nie podała żadnych dodatkowych okoliczności mogących rzutować na sprawę. Skoro więc decyzję z dnia [...] kwietnia 2021 r., [...] doręczono obiektywnie [...] kwietnia 2021 r., co jest jednoznacznie udokumentowane, a odwołanie nadano [...] maja 2021 r., podczas gdy termin upłynął [...] maja 2021 r., to Wojewodzie nie pozostawało nic innego jak wydać postanowienie na podstawie art. 134 K.p.a. o stwierdzeniu przez J.K. uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Końcowo Sąd zaznacza, że na początkowym etapie postępowania J.K. przedłożyła do akt odręcznie i osobiście sporządzone pismo, w którym żądała wprost, aby w sprawie korespondencję kierować na adres [...] (k. 10 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Na ten adres dokonywano doręczeń. Wreszcie należy wskazać, że w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania pouczono J.K. o treści art. 41 § 1 i 2 K.p.a., to jest o obowiązku stron zawiadamiania organu o zmianie adresu oraz rygorze w postaci o skutku doręczenia. Mając to wszystko na uwadze Sąd, uznając postanowienie Wojewody z dnia [...] lipca 2021 r., [...] za zgodne z prawem, oddalił skargę na podstawie 151 P.p.s.a. Wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 P.p.s.a.