II SA/Po 664/17

PostanowienieWSA w Poznaniu2017-08-22

Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego, skarżący jest zwolniony z mocy prawa z obowiązku uiszczania kosztów sądowych i czy w takiej sytuacji należy merytorycznie rozpoznać wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu?
Ratio decidendi
Skarżący w sprawie dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego jest zwolniony z mocy prawa z obowiązku uiszczania kosztów sądowych na podstawie art. 239 §1 pkt 1 a) P.p.s.a. W związku z tym rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest zbędne i postępowanie w tym zakresie powinno zostać umorzone. Niemniej jednak, wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy rozpoznać merytorycznie, oceniając sytuację majątkową, rodzinną i finansową strony, zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Wraz ze skargą wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca uzasadniała wniosek trudną sytuacją materialną i zdrowotną, utrzymując się wraz z mężem z emerytur z KRUS, ponosząc wysokie koszty leków i nie posiadając dodatkowego majątku ani oszczędności.
Rozstrzygnięcie
1. umorzono postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowiono dla A. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla A. K. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska Skarżąca A. K. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję organu wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz o ustanowienie radcy prawnego. We wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF skarżąca uzasadniała, że jest osobą schorowaną, ma poważne problemy zdrowotne. Wnioskodawczyni oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe tylko z mężem. Posiada mieszkanie o powierzchni [...]m², nie ma żądnego innego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, ani oszczędności. Rodzina utrzymuje się ze świadczeń z KRUS – emerytury skarżącej w wysokości [...] zł i jej męża w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca podała, że jej stałe wydatki to koszty leków. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, dalej "P.p.s.a.") strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Taki szczególny przepis to art. 239 §1 pkt 1 a) P.p.s.a., zgodnie z którym nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy społecznej. Stąd skarżąca wnosząc skargę w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłki pielęgnacyjnego z mocy prawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w zakresie opłat sądowych i wydatków (art. 211 - art. 213 P.p.s.a.). Wobec powyższego skarżąca zwolniona jest na mocy ustawy z obowiązku poniesienia wszystkich kosztów sądowych związanych z udziałem w niniejszej sprawie - art. 239 §1 pkt 1 a) P.p.s.a. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skarżącej w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych stało się zbędne i postępowanie w tym zakresie umarza się (art. 249a P.p.s.a.). Wnioskodawczyni złożyła także wniosek o ustanowienie radcy prawnego, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego utrzymania. Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach wynika, że sytuacja skarżącej i jej rodziny pozwala na przyznanie prawa pomocy i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z mężem. Są osobami starszymi i utrzymują się jedynie ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników w łącznej wysokości do wypłaty około [...] zł netto miesięcznie. Skarżąca z uwagi na wiek i stan zdrowia nie ma możliwości podjęcia dodatkowego dorywczego zatrudnienia. Wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala jedynie na opłacenie podstawowych i bieżących kosztów koniecznego utrzymania mieszkania oraz rodziny. Nadto skarżąca ponosi zwiększone wydatki związane z leczeniem i zakupem leków. Brak wartościowych składników majątkowych, czy oszczędności nie pozwala na uzyskanie jakichkolwiek dodatkowych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na poniesienie kosztów niniejszego postępowania, chociażby w części. Łączna kwota uzyskiwanego dochodu wskazuje, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wolnorynkowego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przyznać zatem należało skarżącej prawo pomocy w tym zakresie i ustanowić radcę prawnego. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 w zw. art. 246 §1 pkt 1 i 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu. /-/ Katarzyna Witkowicz-Grochowska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło