II SA/Po 666/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej P. im. P. w K. z dnia [..] 2009r. Nr [..] w przedmiocie zapomogi I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej P. im. P. w K. z dnia [..] 2009r. nr [..] II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik Pismem z dnia 5 listopada 2008r. M.B. zwrócił się do Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej A w K. (dalej: PWSZ) o wypłacenie mu stypendium za II półrocze roku akademickiego 2006/2007. Wnioskodawca wskazał, że w okresie tym spełniał kryteria dochodowe do otrzymania stypendium. Wyjaśnił, iż wniosek o stypendium socjalne złożył w 2006r., kiedy to miał zbyt wysokie dochody. Zaznaczył, że od stycznia 2007 utracił dochód. Nie został jednak poinformowany, że przysługiwało mu wówczas stypendium. Dodatkowo wskazał, ze ma trudną sytuację – jego ojciec nie żyje, a matka nie pracuje. Stąd zmuszony był wziąć kredyt, aby się uczyć. W dniu 27 kwietnia 2009r. M. B. zwrócił się do PWSZ o udzielenie odpowiedzi na pismo z 5 listopada 2008r. dotyczące wypłacenia stypendium za II półrocze roku akademickiego 2006/2007. Decyzją z dnia [...] maja 2009r. Nr [...] Uczelniana Komisja Stypendialna PWSZ, na podstawie art. 173 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) i art. 104 kpa oraz w związku z Regulaminem Pomocy Materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych PWSZ, wprowadzonego zarządzeniem Nr 24a Rektora PWSZ z dnia 18 sierpnia 2005r., przyznała M. B . zapomogę w wysokości [...]zł. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że biorąc pod uwagę okoliczności zawarte we wniosku uznano, że należało przyznać M. B. zapomogę w powyższej wysokości. M. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, żądając wypłaty pozostałej części stypendium za okres 2006/2007 w roku akademickim 2009/2010. Odwoławcza Komisja Stypendialna PWSZ decyzją z dnia [...] czerwca 209r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 139 kpa i § 4 Regulaminu Pomocy Materialnej dla studentów studiów stacjonarnych i niestacjonarnych PWSZ i art. 173 Prawa o szkolnictwie wyższym utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu podano, iż w myśl art. 139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść odwołującego i dlatego utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do kwestii wypłaty wnioskodawcy stypendium za rok akademicki 2006/2007 stwierdzono, że w podanym terminie do wniesienia odwołania na odmowę przyznania stypendium (tj. do 30 marca 2007r.) M. B. nie skorzystał z tego prawa. M.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej PWSZ. Wskazał, iż wnosi o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji i wypłacenie mu należnego za II półrocze roku akademickiego stypendium. Podniósł, że od stycznia 2007r. spełniał kryterium dochodowe, lecz nie poinformowano go, że jeżeli utraci dochód to będzie miał prawo starać się ponownie o stypendium. W odpowiedzi na skargę Rektor PWSZ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, iż student odwołuje się od decyzji, którą przyznano mu zapomogę losową z uwagi na jego trudne warunki życiowe. Zapomoga jest odrębną formą pomocy socjalnej dla studentów udzielaną w trudnych warunkach życiowych i materialnych, w miarę posiadanych przez uczelnię środków z Funduszu Pomocy Materialnej dla Studentów. W związku z tym, iż skarżący wykazał, że miał taka sytuację przyznano mu zapomogę w wysokości [...] zł. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 11 lutego 2010r. kwestor PWSZ wyjaśniła, że wniosek skarżącego złożony w sierpniu 2006r. został rozpatrzony negatywnie z uwagi na fakt przekroczenia kryterium dochodowego, które wyniosło [...] zł. Decyzji odmawiającej przyznania stypendium Uczelnia nie posiada, a pracownice prowadzące sprawy socjalne studentów zostały już zwolnione. Skarżący od nieprzyznanego stypendium i zapomogi złożył pismo dopiero w 2008r. Pismo to zostało rozpatrzone w maju 2008r. w ten sposób, że wydano decyzję z [...] maja 2009r. przyznającą zapomogę oraz skierowano pismo, w którym wyjaśniono, ż zaległe za lata 2006/2007 stypendium nie może być wypłacone z uwagi na weryfikację bilansu za rok 2006, 2007, 2008. Jednocześnie wskazano, że skarżący otrzymał następującą pomoc materialną: -stypendium socjalne za okresy X 2007-VI 2008, X 2008-VI 2009 i X 2009-II2010r., - dla osób niepełnosprawnych za okresy X 2007-VI 2008, X 2008-VI 2009, X 2009-II 2010r. oraz - stypendium na wyżywienie za okres X 2007-VI 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna z uwagi na naruszenie przez organy orzekające przepisów prawa procesowego (art. 7, art. 8 i art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 139 kpa), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Są przy tym obowiązane prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli (art. 8 kpa). Emanacją zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu dowodowym jest norma zawarta w przepisie art. 77 § 1 kpa, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. I dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenić może, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). Nadto wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie postawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 kpa). W ocenie Sądu zarówno organ I jak i II instancji nie zastosowały się do standardów postępowania administracyjnego wyznaczonych powołanymi przepisami. Stwierdzić należy, iż organy obu instancji w pierwszej kolejności winny były zbadać jakie świadczenie jest przedmiotem wniosku M. B . Zważyć należy, że tak w piśmie z 5 listopada 2008r., jak i w piśmie z 27 kwietnia 2009r. skarżący zwrócił się o przyznanie mu stypendium za II półrocze roku akademickiego 2006/2007. Nie wyjaśnił przy tym o jaki rodzaj stypendium wnosi. Dodatkowo w piśmie z 5 listopada 2008r. podał tylko, że od stycznia 2007r. utracił dochód i spełniał kryteria dochodowe, by otrzymać stypendium. Nadmienił też, że wniosek o stypendium socjalne składał w 2006r. Zważywszy, iż skarżący wskazał, że w 2006r. składał wniosek o stypendium socjalne oraz, że od stycznia 2007r. – jak twierdzi - utracił dochód i spełniał kryteria dochodowe do uzyskania stypendium można było przypuszczać, że jego intencją było uzyskanie stypendium socjalnego za rok akademicki 2006/2007. Organy orzekające wątpliwości tych nie wyjaśniły. W szczególności nie zwróciły się do wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 kpa do usunięcia braków formalnych podania poprzez sprecyzowanie żądania. Organy nie wzięły pod uwagę faktu, iż zgodnie zaś z art. 173 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym (obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie: 1) stypendium socjalnego; 2) stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych; 3) stypendium za wyniki w nauce lub sporcie; 4) stypendium ministra za osiągnięcia w nauce; 5) stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe; 6) stypendium na wyżywienie; 7) stypendium mieszkaniowego; 8) zapomogi. Zważywszy zatem na ilość świadczeń możliwych do przyznania studentowi, organy winne były zbadać, o które z wymienionych świadczeń skarżący wnosi. Tym bardziej było to uzasadnione, że w myśl powołanego przepisu poszczególne stypendia i zapomogę przyznaje się na wniosek. W związku z tym to treść wniosku wyznacza przedmiot sprawy administracyjnej prowadzonej przez organy uczelni wyższej. Mając na względzie powyższe w ocenie Sądu należało uznać, że organ I instancji nie ustalając rzeczywistej treści wniosku i przyjmując arbitralnie, że przedmiotem sprawy jest zapomoga naruszył art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 kpa. Ograniczając się zaś w uzasadnieniu decyzji do wskazania, że wzięto pod uwagę okoliczności zawarte we wniosku i dlatego przyznano zapomogę w wysokości [...] zł Uczelniana Komisja Stypendialna PWSZ naruszyła art. 107 § 3 kpa. Organ nie wyjaśnił w oparciu o jakie dowody uznał, że M. B. winno się przyznać zapomogę. Na marginesie warto tylko wspomnieć, że akta sprawy nie zawierają żadnych materiałów dowodowych, na podstawie których można by ocenić sytuację materialną, czy rodzinną skarżącego. Stwierdzić przy tym trzeba, że nie było uprawnione by w myśl art. 107 § 4 kpa odstąpić od uzasadnienia decyzji z tego powodu, że uwzględniała ona w całości żądanie strony, skoro nie ustalono dokładnie jakie jest właśnie to żądanie. Sąd nie podziela również stanowiska organu odwoławczego, jakoby nie mógł on z uwagi na treść art. 139 kpa uchylić decyzji organu I instancji, bowiem czyniąc to orzekłby na niekorzyść strony. Faktem jest, że decyzją z dnia [...] maja 2009r. skarżącemu przyznano zapomogę w kwocie [...] zł. Jednakże stanowisko organu odwoławczego jest o tyle niezasadne, że skoro nie ustalono jaka jest rzeczywiście treść wniosku strony to nie można było przesądzić, że uchylenie decyzji o przyznaniu skarżącemu zapomogi w kwocie [...] zł musiałoby być na jego niekorzyść. Łatwo bowiem wyobrazić sobie sytuację, że skarżący wskutek ponownego rozpoznania sprawy otrzymałby zgodnie z rzeczywistą treścią wniosku świadczenie większej wartości. Mając powyższe na względzie z uwagi na naruszenie przez organy orzekające przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Ponownie rozpoznając sprawę organy winny w pierwszej kolejności ustalić treść żądania M. B., następnie zbadać, czy w sprawie objętej żądaniem skarżącego wydano decyzję i czy ma ona charakter ostateczny. Dopiero wówczas będzie można ocenić jaki charakter ma wniosek skarżącego i w jakim trybie (postępowaniu) został on złożony. O wykonalności zaskarżonej decyzji (punkt II sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ B.Drzazga /-/ E.Podrazik MK