II SA/Po 667/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Asesor WSA Jan Szuma Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. A. na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta P.; postanawia na podstawie art. 125 §1 pkt 1 ppsa zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy o sygn. II SA/Po 653/17 Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest zarządzenie Prezydenta Miasta (zwanego dalej "Prezydentem") z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia rocznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcie wydano w następujących okolicznościach, które ustalono na podstawie przesłanych Sądowi akt administracyjnych w sprawach zawisłych pod sygn. akt II SA/Po 653/17 oraz II Sa/Po 667/17. Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. P. A. zwrócił się o udzielenie mu pomocy mieszkaniowej poprzez przyznanie mu lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w 2008 r. uległ nieszczęśliwemu wypadkowi, na skutek którego porusza się na wózku inwalidzkim i jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. To powoduje, że ze względu na warunki techniczne nie jest w stanie korzystać z dotychczasowego lokalu znajdującego się na trzecim piętrze. W dniu [...] czerwca 2013 r. przedstawiciel Prezydenta dokonał wstępnej kwalifikacji wniosku i w oparciu o uzyskane dane (najpewniej z rozmowy z wnioskodawcą) potwierdził okoliczności opisane we wniosku. Następnie pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. Prezydent skierował do P. A. wezwanie, w którym wyjaśnił zasady przyznawania lokali mieszkaniowych, uwypuklając między innymi warunki dotyczące wysokości uzyskiwanego dochodu. P. A. odpowiedział na powyższe pismo pismem z dnia [...] września 2013 r. W dniu [...] października 2013 r. przedstawiciel Prezydenta ponownie sporządził notatkę służbową dotyczącą wpisania P. A. na listę realizacyjną osób i rodzin spełniających warunki do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w 2014 r. Przy piśmie z dnia [...] października 2014 r. P. A. ponownie przedstawił dokumentację dotyczącą swojej sytuacji majątkowej. Złożył także oświadczenie swojej sytuacji osobistej i mieszkaniowej oraz przedstawił zaświadczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Prezydent, za pośrednictwem [...] sp. z o.o., złożył P. A. ofertę zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. [...] w P.. Pismem z dnia [...] września 2015 r. P. A. wyjaśnił, że nie może przyjąć przedstawionej oferty ze względu na niedostosowanie oferowanego lokalu do potrzeb osoby poruszającej się na wózku, ze znacznym stopniem niepełnosprawności i niedowładem czterokończynowym. Wskazał na szereg przyczyn, ze względu na które nie jest w stanie korzystać z lokalu. Pismem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] [...] sp. z o.o. poinformował Prezydenta Miasta o złożonej P. A. ofercie oraz o wystąpieniu okoliczności określonych w § 9 ust. 11 pkt 1 uchwały z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta P.. Następnie [...] dokonał ustaleń, co do spełniania przez lokal nr [...] przy ul. [...] potrzeb osoby niepełnosprawnej poruszającej się na wózku. Do akt włączono opis techniczny do projektu budowlanego budynku przy ul. [...]. Dnia [...] listopada 2015 r. pozytywną opinię w sprawie skreślenia P. A. z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wyraziła Komisja ds. Opiniowania Projektów List (na podstawie § 9 ust. 10 uchwały [...]). Zarządzeniem z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] Prezydent Miasta orzekł o utracie uprawnień przez P. A. do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w ramach realizacji listy osób i rodzin uprawnionych w 2015 r. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że skreślenie z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w 2015 r. spowodowane było odmową przyjęcia przez uprawnionego przedstawionej mu oferty. O uchwale Prezydent poinformował P. A. pismem z dnia [...] listopada 2015 r., [...] Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2015 r. P. A., zwrócił się o udzielenie mu pomocy mieszkaniowej poprzez przyznanie mu lokalu mieszkalnego, wskazując, że wnosi o "Dodatkowe objęcie listą realizacyjną na 2015 r.". Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Urząd Miasta P. Biuro Spraw Lokalowych, w odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r. poinformowało P. A., że spełnia on kryteria do udzielenia pomocy mieszkaniowej w formie ujęcia na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, która może być sporządzona przez Prezydenta Miasta, wskazując jednakże, że na skutek decyzji Zastępcy Prezydenta Miasta lista powyższa nie będzie tworzona na rok 2016. W piśmie wskazano również, że wniosek o dodatkowe ujęcie na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego zostanie rozpatrzony przez Komisję ds. Opiniowania Projektów List. Dnia [...] lutego 2016 r. negatywną opinię w sprawie umieszczania P. A. o dodatkowe umieszczenie go na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego wyraziła Komisja ds. Opiniowania Projektów List, wskazując, że istnieje prawdopodobieństwo, potwierdzone przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie, że P. A. nie mieszka w lokalu przy ul. [...]. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. rząd Miasta P. Biuro Spraw Lokalowych wskazało, że wniosek P. A. z dnia [...] grudnia 2015 r. będzie rozpatrywany również w trybie zwyczajnym, a wiec pod kątem ujęcia do listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego ustalonej w 2017 r. Równocześnie pouczono wnioskodawcę o konieczności dostarczenia wszystkich wymaganych dokumentów do dnia [...] października 2016 r. Kolejnym wnioskiem z dnia 24 września 2016 r. P. A. zwrócił się o udzielenie mu pomocy mieszkaniowej poprzez przyznanie mu lokalu mieszkalnego. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r. Urząd Miasta P. Biuro Spraw Lokalowych wskazało, że wniosek P. A. został rozpatrzony na podstawie uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta P. a w ramach jego analizy przyznano mu 8 pkt. P. A. wniósł zastrzeżenia od powyższej punktacji, jednakże Komisja ds. Opiniowania Projektów List opinią z dnia [...] listopada 2016 r. uznała je za niezasadne. Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. P. A. przedłożył ekspertyzę stanu technicznego lokali mieszkalnego położonego przy ul. Garbary 48 m. 10A, wnosząc o korektę przyznanej mu punktacji. Wnioskiem z dnia [...] listopada 2016 r. P. A. zwrócił się o korektę punktacji jego wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego oraz o umieszczenia go na rocznej liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w 2017 r. W piśmie zwrócono się o przyznanie 2 punktów w związku z faktem zamieszkiwania przez niego, na podstawie umowy najmu, w lokalu położonym przy ul. [...], przyznanie 6 punktów z tytułu złego stanu technicznego lokalu oraz anulowanie minusowej punktacji (-6 punktów) z tytułu skreślenia z listy osób oczekujących na udzielenie pomocy mieszkaniowej. Zwrócono się o łączne przyznanie 14 punktów do karty punktowej wniosku. Komisja ds. Opiniowania Projektów List opinią z dnia [...] grudnia 2016 r. uznała zastrzeżenia P. A. za niezasadne, wyjaśniając, że zaliczenie punktów za zły stan technicznych lokalu uznać należało za niezasadne. Tak samo potraktować należało wniosek o anulowanie minusowej punktacji za skreślenie z listy. Rozstrzygnięcie powyższe oparto na treści notatki służbowej wskazujące, że P. A. potwierdza, że czasowo mieszka w lokalu przy [...], Dnia [...] kwietnia 2017 r. P. A. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa polegającego na orzeczeniu o braku uprawnień do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego w ramach realizacji listy osób i rodzi uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokali mieszkalnego w 2015 r., znajdującego się w wydanym przez Prezydenta Miasta zarządzeniu nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. oraz braku ujęcia P. A. na rocznej liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego znajdującego się wraz z wydanym przez Prezydenta Miasta zarządzeniu nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. o czym został poinformowany pismem z dnia [...] lutego 2017 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku wnioskodawca obszernie opisał swoją sytuację osobistą i zdrowotną, akcentując, że ze względu na uwarunkowania techniczne zaoferowanego mu lokalu przy ul. [...] nie miałby on możliwości korzystania z niego. Zwrócił także uwagę, że lokal nie spełnia obowiązujących norm technicznych zawartych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., poz. 1422 ze zm., dalej "r.w.t.") w zakresie dostosowania do użytku przez osoby niepełnosprawne (§ 16 ust.1, § 22 ust. 4, § 55 ust. 2, § 61 ust. 1, § 63, § 62 ust. 1, § 70, § 81 ust. 3, § 92 ust. 3, § 155 ust. 2, § 299 ust. 5 r.w.t.). P. A. wyraził także przekonanie, że skierowana do niego oferta lokalu nie powinna powodować następstw, o których mowa w § 9 ust. 11 pkt 1 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta P. (tekst jedn. Dz. Urz. Woj. Wlkp. z 2015 r., poz. 404 ze zm.). Oferta najmu nie zaspokajała potrzeb mieszkaniowych, stąd nie należało przyjmować, że odmowa jej przyjęcia powoduje skreślenie z rocznej listy mieszkaniowej. Odnosząc się do zarządzenia nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. podniesiono, że działanie polegające na skreśleniu P. A. z rocznej listy mieszkaniowej na 2015 r. było działaniem sprzecznym z prawem i mogło prowadzić do powstania negatywnych konsekwencji w postaci naliczenia mu ujemnych punktów w ramach wniosku o ujęcie go na liście na 2017 r. Zdaniem wnioskodawcy jego aktualna sytuacja mieszkaniowa powoduje, że spełnia on przesłanki do przyznania mu dodatkowych punktów z tytułu warunków mieszkaniowych i złego stanu technicznego lokalu. W dniu [...] czerwca 2017 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżając zarządzenie Prezydenta Miasta zarządzeniu nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. Sprawa została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po 653/17. Następnie, w dniu 12 czerwca 2017 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na "czynność materialno – techniczną Prezydenta Miasta polegającą na braku ujęcia skarżącego na rocznej liście osób uprawnionych do zawarcia lokali mieszkalnego w 2017 roku, która to lista stanowi załącznik nr [...] do zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie ustalanie rocznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 roku" wnosząc równocześnie o stwierdzenie nieważności zarządzania. W uzasadnieniu skargi powtórzył i rozszerzył argumentację przedstawioną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że w przedmiotowym przypadku w ogóle nie zaistniał czynność materialno – techniczna, ewentualnie oddalenie. Organ zaznaczył, ze kwestie dotyczące najmu lokali mają charakter cywilnoprawny, a rozstrzyganie w tych kwestiach należy do kognicji sądów powszechnych. Wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł o niezgodności z prawem zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 20 listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie utraty przez P. A. uprawnień do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy skreślenie skarżącego z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego na podstawie § 9 ust. 11 pkt 1 uchwały nr [...] nie zostało należycie uzasadnione i było przez to przedwczesne. Nie zweryfikowano stanu technicznego oferowanego lokalu przy ul. [...] w oparciu o przedstawione przez P. A. uwagi i nie ustalono przede wszystkim, czy ze względu na jego indywidualne warunkowania zdrowotne (znaczna niepełnosprawność i niedowład czterokończynowy) był on w stanie z tego lokalu korzystać. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności konieczne jest zajęcie stanowiska w odniesieniu do wniosku Prezydenta o odrzucenie skargi – jako wniosku najdalej idącego. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na "czynność materialno – techniczną Prezydenta Miasta polegającą na braku ujęcia skarżącego na rocznej liście osób uprawnionych do zawarcia lokali mieszkalnego w 2017 roku, która to lista stanowi załącznik nr [...] do zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie ustalanie rocznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 roku" wnosząc równocześnie o stwierdzenie nieważności zarządzania. W ocenie Sądu, przy powyższym sformułowaniu żądania skargi nie może ulegać wątpliwości, że jej przedmiotem jest zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie ustalanie rocznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 r. Zarówno analiza wniosku o usunięcie naruszenie prawa, jak i samej skargi wskazuje, że skarżący nie zgadza się z powyższym zarządzeniem z uwagi na brak ujęcia go na liście osób uprawnionych. Równocześnie, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, skarga na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. wydane w oparciu o § 11 ust. 1 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta P. jest dopuszczalna. W tym miejscu wyjaśnić należy, że kwestia możliwości kwestionowania przed sądami administracyjnymi działań organów jednostek samorządu terytorialnego dotyczących dysponowania posiadanym zasobem mieszkaniowym była przedmiotem uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., I OPS 4/08 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 6, poz. 90). W uchwale tej przyjęto, że "Uchwała zarządu dzielnicy m. st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)". Zacytowane stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyło uchwały zarządu W. i odnosiło się do odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu, a więc sytuacji nieco odmiennej aniżeli występująca w niniejszej sprawie. Odmienności te nie odbierają jednak uchwale I OPS 4/08 uniwersalnego charakteru. Po pierwsze, rozważano w niej dopuszczalność objęcia kontrolą sądów administracyjnych aktów indywidualnych podejmowanych przez organy wykonawcze jednostki samorządu terytorialnego na podstawie aktów prawa miejscowego dotyczących dysponowania zasobem mieszkaniowym gminy uchwalonych w oparciu o art. 21 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (obecnie tekst jednolity Dz. U. 2016 r., poz. 1610 ze zm., dalej "u.o.p.l."), a więc aktów analogicznych jak zarządzenie zaskarżone w niniejszej sprawie. Po drugie wreszcie, Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się w uchwale I OPS 4/08 do kwestii dwuetapowości procedury kwalifikacji do zawarcia i zawarcia umowy najmu lokalu. Zwrócił uwagę, że w pierwszym etapie ma ona charakter administracyjnoprawny, a następnie dopiero dochodzi do zawarcia umowy w sferze prawa cywilnego. Doszedł następnie do przekonania, że "ustalanie listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy i oczekujących na najem lokalu nie jest podejmowaniem czynności cywilnoprawnej, nie kreuje bowiem stosunku cywilnoprawnego najmu lokalu, lecz jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy i poprzedza podjęcie czynności cywilnoprawnych". To ostatnie skłoniło Naczelny Sąd Administracyjny do uznania w uchwale I OPS 4/08, że czynności związane z zakwalifikowaniem osoby do zawarcia umowy najmu lokalu stanowiącego zasób mieszkaniowy gminy podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity tego aktu prawnego opublikowano w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Podzielając stanowisko wyrażone w uchwale I OPS 4/08 Sąd w niniejszym składzie nie miał wątpliwości, że zarządzenie nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie ustalanie rocznych list osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 r. z całą pewnością należy traktować jako akt podlegają kognicji sadu administracyjnego. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Rozstrzygnięcie sprawy zależy od innego postępowania wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić jedną z głównych podstaw rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego uprzednie rozstrzygnięcie może wpływać na wynik postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt I GZ 157/13, Baza NSA). Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 653/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu orzekł o niezgodności z prawem zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie utraty przez skarżącego uprawnień do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Jak wskazuje analiza akt sprawy oraz wniesionej skargi, kwestia utraty przez skarżącego uprawnień do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego stanowiła jeden z powodów braku umieszczenia go na liście osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu socjalnego lub lokalu mieszkalnego w 2017 r., gdyż skutkowała przyznaniem mu ujemnej punktacji w ramach procedury oceny złożonego wniosku. Oznacza to, że kwestia rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Po 653/17, ma bezpośredni wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie do czasu uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 653/17.