II SA/Po 668/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 08 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego; oddala skargę. /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska /-/ A. Łaskarzewska Kierownik Filii J. Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta P., decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] nie przyznał K. K. pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupionych szczęk-klocków hamulcowych w wys. 59 zł, ksera w wys. 36,80 zł, koła rowerowego w wys. 69 zł, zębatki w wys. 59 zł, artykułów biurowych i nasion w kwocie 18,47 zł oraz artykułów biurowych w wysokości 23,96 zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że powyżej opisane potrzeby K.K. zgłosił we wnioskach z 22 lutego, 1 i 8 marca 2010 r. W dniu 4 marca 2010 r. w trakcie aktualizacji wywiadu środowiskowego pracownik socjalny ustalił, że wnioskodawca nadal nie pracuje zawodowo, jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; nadal zamieszkuje w domku letniskowym na działce, której właścicielem jest jego ojciec W. K.. Domek ten jest ocieplony, otynkowany, posiada prąd i nie wymaga remontu. Ustalono, że wnioskodawca uzyskuje dochód w wysokości 400 zł miesięcznie w formie zasiłku okresowego. Wskazując na treść art. 8 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), dalej: ups, organ uznał, iż pokrycie zakupu wskazanych wyżej rzeczy nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych, na których zaspokojenie przyznawane są zasiłki celowe. Organ wskazał, że K. K. otrzymuje regularną pomoc w formie zasiłku okresowego na zakup żywności na okres od 1 grudnia 2009 r. do 28 lutego 2010 r. (decyzja z [...] 2009 r.). Ponadto decyzjami z [...] 2010 r. przyznano mu pomoc na pokrycie kosztów zakupu trzech 3 par obuwia w łącznej kwocie 106 zł, na doładowanie telefonu w kwocie 30 zł, pokrycie kosztów zakupu ziół w kwocie 7 zł, na zakup żywności w kwocie 400 zł na okres od 1 marca do 31 lipca 2010 r. oraz w formie zasiłku okresowego na czas od 1 marca do 31 lipca 2010 r. w kwocie 238, 50 zł. W ocenie organu udzielone wnioskodawcy wsparcie finansowe jest odpowiednie do jego sytuacji i zabezpiecza niezbędne potrzeby życiowe, a także jest zgodne z celami i możliwościami pomocy społecznej. Organ zaznaczył, że pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Ponadto prośba o pomoc finansową na pokrycie kosztów zakupionych szczęk-klocków hamulcowych, ksera, koła rowerowego, zębatki, artykułów biurowych i nasion nie należy do niezbędnych potrzeb bytowych, na zaspokojenie których przyznawane są zasiłki celowe w oparciu o przepis art. 39 w zw. z art. 3 ust. 1 ups. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył K. K., który w ten sposób nie zgodził się z zapadłym rozstrzygnięciem, mimo że nie sformułował żadnych z zarzutów w odwołaniu. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesienia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazało, że podstawą odmowy przyznania pomocy finansowej wnioskodawcy było to, że wnosił on o przyznanie pomocy na cele, które nie mogą być uznane za niezbędną potrzebę bytową osób i rodzin, na zaspokojenie których przyznawane są zasiłki celowe zgodnie z art. 39 w zw. z art. 3 ust. 1 ups. Kolegium wyjaśniło, że pojęcie niezbędnej potrzeby bytowej wymienione w art. 3 ust. 1 ups nie zostało ustawowo zdefiniowane, jest prawnie niedookreślone i wymaga indywidualnego podejścia. Ewolucja pomocy społecznej wskazuje na zmianę oceny niezbędnych potrzeb, co związane było m.in. z podnoszeniem standardu życia. Początkowo udzielanie wsparcia sprowadzało się do zapewnienia minimum biologicznego, które z czasem zostało wyparte przez minimum socjalne. Przez długi czas dobroczynność, a później opieka społeczna udzielały pomocy po to, by przeżyć, a nie godnie żyć, zaś niezbędne potrzeby bytowe traktowane były jako absolutne minimum konieczne do egzystencji. Zmiany polityki społecznej i regulacji prawnych, wzbogacanie katalogu świadczeń i podnoszenie ich wartości wpłynęły na zmianę sposobu interpretowania niezbędnych potrzeb świadczeniobiorców. Jednym z kryteriów tej interpretacji powinno być obecnie stworzenie warunków do godnej egzystencji. W ocenie Kolegium żadna z wnioskowanych przez K. K. potrzeb nie jest niezbędną potrzebą bytową,. a tylko na zaspokojenie takich potrzeb może być przyznany zasiłek celowy. K.K. wniósł skargę na powyższą decyzję, nie przedstawił przy tym żadnych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja odpowiadają wymogom prawa. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Materialnoprawną podstawą wydanej w sprawie decyzji są przepisy ustawy o pomocy społecznej (dalej: ups), w tym art. 39 ust 1 i 2. W myśl art.39 ust.1 i 2 cyt. ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności może być przyznany na pokrycie części, całości kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ musi kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ups, a więc koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, o ile potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ups). Tak więc warunkiem korzystania z pomocy społecznej, w pierwszej kolejności jest - aby jej udzielenie nastąpiło w ściśle określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, po drugie - aby miało to miejsce w konkretnych okolicznościach, tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna powinna zostać udzielona dopiero wtedy, gdy jednostka w sytuacji kryzysowej przestaje być samowystarczalna. Ustawodawca nie definiuje z oczywistych względów pojęcia "trudnych sytuacji życiowych", podaje jedynie najczęstsze powody ich powstawania (art. 7 ups). Ocena zaistnienia tej przesłanki należy do organów pomocy społecznej. Tak więc, również rozpoznając wniosek skarżącego organ musiał kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w przepisach ustawy o pomocy społecznej, a więc także koniecznością stwierdzenia, czy zgłoszone potrzeby w ogóle odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Mając na względzie powyższe stwierdzić należało, że trafnie organy orzekające odmówiły skarżącemu przyznania żądanej pomocy finansowej. W istocie bowiem należy zgodzić się z organami, iż określony przez wnioskodawcę cel - którego realizacji służyć miałaby przyznana ewentualnie pomoc - nie należy do kategorii niezbędnych potrzeb bytowych. Mając na względzie, że skarżący został objęty w tym samym czasie szeroką pomocą materialną w postaci przyznania mu zasiłku okresowego na 5 miesięcy w kwocie 238,50 zł miesięcznie, zasiłku na zakup żywności na okres również 5 miesięcy w kwocie po 400 zł miesięcznie, zasiłkami celowymi na doładowanie telefonu w kwocie 30 zł, na zakup trzech par obuwia w kwocie 106 zł oraz na pokrycie kosztów zakupu ziół w kwocie 7 zł, czego skarżący nie kwestionuje, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że żądanie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup szczęk-klocków hamulcowych, zębatki, koła rowerowego, ksera, artykułów biurowych i nasion jest uzasadnione i zmierza do zaspokojenia niezbędnych potrzeb bytowych. Niezbędna potrzeba bytowa to bowiem potrzeba uzasadniona tylko podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę. W niniejszej sprawie brak zatem podstaw do przyznania skarżącemu zasiłku celowego. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona. /-/ T. Świstak /-/ M. Kwiecińska /-/ A. Łaskarzewska