II SA/Po 67/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elwira Brychcy /spr./ Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr. sąd. Kamila Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 marca 2006 r. sprawy ze skarg J.K., W.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie pozwolenia wodnoprawnego; o d d a l a s k a r g i /-/ W.Batorowicz /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska Starosta decyzją z dnia [...] ponownie rozpoznając sprawę na podstawie art. 104 i 162 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 64 ust. 1, 2, 3 art. 134 ust. 1, art. 135, art. 136 ust. 1 pkt 2, 5 i ust. 2, art. 138 ust. 1 i 140 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.): - w punkcie I z urzędu cofnął J. K. , która jest następcą prawnym zmarłego męża P. K.– pozwolenie wodnoprawne udzielone decyzją z dnia [...] Nr [...] przez Urząd Wojewódzki w P. Wydział Ochrony Środowiska Gospodarki Wodnej i Geologii, - w punkcie II odmówił stwierdzenia wygaśnięcia tejże decyzji z wniosku Burmistrza z powodu uznania jej bezprzedmiotowości wobec śmierci adresata decyzji P. K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano w szczególności, że w wyniku przeprowadzonego przeglądu wydanych pozwoleń wodnoprawnych stwierdzono konieczność wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu z powodu nieskorzystania z uprawnień przez okres co najmniej 2 lat oraz nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych niezbędnych do realizacji przedmiotowego pozwolenia. Wskazano dalej, że w dniu [...]stycznia 2003r. doszło do uszkodzenia elementów konstrukcji jazu oraz całkowitego zniszczenia szandorów w świetle jazu co znalazło potwierdzenie w protokole kontroli z dnia [...]przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w P . Powyższa budowla nie została przez jej właściciela – Gminę O. odbudowana. Wprawdzie Gmina O. posiadała pozwolenie wodnoprawne obejmujące m.in. wykonanie przebudowy jazu, to z racji że nie zostało ono zrealizowane i prac nie rozpoczęto pozwolenie wygasło z dniem [...]sierpnia 2004r. Wobec braku naprawy stan techniczny budowli uległ dalszemu pogorszeniu i może zagrażać bezpieczeństwu ludzi. W wyniku tejże awarii i braku piętrzenia wód rzeki W. doszło do katastrofy ekologicznej polegającej na wyschnięciu starodrzewia na terenach przyległych do rzeki, obniżeniu poziomu wód gruntowych i przebudowie rumowiska dennego w korycie rzeki Wełny powyżej i poniżej budowli piętrzącej. Na skutek awarii budowli piętrzącej i zaprzestania piętrzenia wód rzeki W. od [...] stycznia 2003r. ustało korzystanie z uprawnień pozwolenia wodnoprawnego. Pozwolenie wodnoprawne udzielone było decyzją z dnia [...] J .K. Na podstawie tejże decyzji P. K. uprawniony był do korzystania z piętrzenia wody rzeki W. w km 1,050 na istniejącym jazie zastawkowym, wykonania ujęcia wody ze spiętrzonej rzeki na lewym brzegu do kanału dopływowego i doprowadzanie wody na turbiny w młynie nr [...] Okręgowego Przedsiębiorstwa Zbożowo – Młynarskiego oraz na pobór wody na małą elektrownię wodną w maksymalnej ilości 15,0m3/s i zrzut z przełyku turbiny na dolne stanowisko kanału odpływowego. P. K. zmarł w dniu [...] października 1998r. Spadek po nim na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. nabyła w całości jego żona J. K. Powołując się na definicję zakładu zawartą w art. 18 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.) stwierdzono, iż J. K. jako następca prawny P. K. , tj. zakładu który uzyskał pozwolenie wodnoprawne na podstawie art. 29 tej ustawy "wstąpiła w prawa i obowiązki określone w pozwoleniu". Ustalono bowiem, że J. K. od [...] 1998r. zgłosiła fakt prowadzenia działalności gospodarczej i tejże działalności nie wyrejestrowała. Powyższe sprawia, że J. K. została uznana za następcę prawnego po uprawnionym z decyzji wodnoprawnej zmarłym mężu P. K. J. K. złożyła oświadczenie z dnia [...] kwietnia 2005r. o utracie tytułu prawnego do Elektrowni Wodnej w O. i przejściu praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego na nowego właściciela Elektrowni W. M . Ustalono dalej, że W. M . dnia [...] 2003r. wypowiedział umowę dzierżawy pomieszczeń turbinowni oraz urządzeń małej elektrowni wodnej. Umowa dzierżawy wygasła z dniem [...]2005r. a W. M . przejął we faktyczne władanie pomieszczenia turbinowni i urządzenia małej elektrowni wodnej. Fakt wygaśnięcia umowy dzierżawy z dniem [...] 2005r. nie skutkuje jednak w ocenie Starosty przejściem uprawnień pozwolenia wodnoprawnego z J. K. na W. M . Zgodnie z art. 123 ust. 2 ustawy Prawo wodne pozwolenie wodnoprawne nie rodzi praw do nieruchomości i urządzeń wodnych koniecznych do jego realizacji oraz nie narusza prawa własności i uprawnień osób trzecich przysługujących wobec tych nieruchomości i urządzeń. Tak więc utrata praw do nieruchomości i urządzeń przez J. K. nie skutkuje automatycznie utratą prawa do pozwolenia wodnoprawnego i przejścia tego prawa na nabywcę nieruchomości i urządzeń. Wobec powyższego uznano, że W. M . nie może być adresatem decyzji w sprawie pozwoleń wodnoprawnych. W uzasadnieniu dalej podano, że skutek wygaśnięcia uprawnień wodnoprawnych występuje niezależnie od przyczyn zaprzestania korzystania z uprawnień, a ewentualna wina lub jej brak nie ma jakiegokolwiek znaczenia prawnego. Uzasadniając decyzję w części odmownego załatwienia wniosku Burmistrza wnoszącego o stwierdzenia wygaśnięcia decyzji – pozwolenia wodnoprawnego wskazano, że J. K. jest sukcesorem pozwolenia wodnoprawnego ponieważ dziedziczy po mężu P. K. i nadal prowadzi działalność gospodarczą. Brak umowy między J. K. ,a Gminą w przedmiocie korzystania z jazu nie może mieć wpływu na fakt posiadania przez J. K. praw do pozwolenia wodnoprawnego. Wskazano, że zgodnie z ustawą Prawo wodne są tylko trzy przesłanki powodujące wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego: - upływ okresu, na który pozwolenie było wydane; - zakład zrzekł się uprawnień ustalonych w tym pozwoleniu; - zakład nie rozpoczął wykonywania urządzeń wodnych w terminie 2 lat od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne na wykonanie tych urządzeń stało się ostateczne. Ponieważ nie występują w niniejszej sprawie wymienione przesłanki organ uznał, że beneficjentem pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 29 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.) jest J. K. Od decyzji Starosty zostały wniesione dwa odwołania, zarówno przez J. K. jak i przez W. M . Odwołujący zarzucili, że decyzja Starosty została wydana z naruszeniem prawa procesowego art. 10 kpa – pozbawienie strony możliwości obrony swych praw, art. 61 kpa – wydanie decyzji w zakresie nieobjętym postępowaniem, art. 7 kpa – niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy i art. 156 § 1 pkt 5 kpa – wydanie decyzji niewykonalnej oraz z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 64 Prawo wodne poprzez niewłaściwe ich zastosowanie oraz art. 136 ust. 1 pkt 5 poprzez niewłaściwą wykładnię. Odwołujący argumentują, że uprawnienia z pozwolenia wodnoprawnego w związku z nabyciem małej elektrowni wodnej i wygaśnięciem umowy dzierżawy przejął W. M . Natomiast na Gminie O. jako właścicielu jazu spoczywa obowiązek zapewnienia jego właściwego funkcjonowania. W tej sytuacji zarówno poprzedni beneficjent pozwolenia wodnoprawnego J. K. jak i aktualny beneficjent W. M . nie ponoszą winy za niemożność korzystania z urządzenia wodnego. Wojewoda decyzją z dnia [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia na wstępie wskazano, że zgodnie z art. 29 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm.) tj. według stanu prawnego na dzień śmierci P. K. – następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, wstępuje w prawa i obowiązki określone w pozwoleniu. Zgodnie zaś z art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z późn. zm.) – następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne przejmuje prawa i obowiązki wynikające z tego pozwolenia z zastrzeżeniem ustępu 2. W art. 9 pkt 25 wyżej wymienionej ustawy zawarta jest definicja pojęcia zakładu, przez który rozumie się podmioty korzystające z wód w ramach korzystania szczególnego albo wykonujące urządzenia wodne. Wskazano dalej, że w sposób prawidłowy ustalono, iż jaz wraz z mostem jest własnością Gminy O. natomiast budynek młyna wraz z pomieszczeniem turbinowni i urządzeniami małej elektrowni wodnej jest własnością W. M . , który na podstawie aktu notarialnego z dnia [...]1999r. nabył od Syndyka Masy Upadłości przedmiotowy obiekt. Okoliczność, że obiekt małej elektrowni uprzednio dzierżawił zmarły P. K. nie ma wpływu na fakt, że W. M . miałby stać się następcą prawnym P. K. . Nie jest też następcą prawnym po J. K. Odnosząc się do zarzutu odwołujących, że cofnięcie pozwolenia wodnoprawnego jest swoistą karą za niekorzystanie z tego pozwolenia organ II instancji podał, że zaistnienie choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 136 ust. 1 pkt 2 i 5 i ust. 2 ustawy Prawo wodne daje podstawę do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego jako sankcji za niewykonywanie lub nienależyte wykonanie obowiązków określonych w pozwoleniu. Nie ulega wątpliwości, że w wyniku katastrofy budowlanej doszło do uszkodzenia elementów konstrukcji jazu. Faktem jest, że obowiązek wynikający z art. 64 Prawo wodne spoczywa na właścicielu urządzenia – w tym przypadku na Gminie O. – to wskazano, że na podstawie odpowiedniej umowy obowiązek ten mógłby być w całości lub w części przeniesiony na użytkownika budowli piętrzącej. Umowy takiej nigdy nie zawarto, a budowla piętrząca nie została odbudowana ani przez J. K., ani przez jej właściciela – Gminę. Zarówno J. K. jak i jej mąż nie byli związani z właścicielem jazu jakąkolwiek umową, na podstawie której mieliby prawo do korzystania z jazu lub jego konserwacji. Poza sporem jest również, że J. K. z przyczyn od siebie niezależnych bo z powodu katastrofy budowlanej jazu od dnia [...]stycznia 2003r. nie korzystała z uprawnień wynikających z pozwolenia. Zdaniem organu II instancji niezawinione niekorzystanie z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego jest podstawą umożliwiającą organowi I instancji cofnięcie tegoż pozwolenia. Powyższa okoliczność stanowi wystarczająco samodzielną podstawę do cofnięcia takiego pozwolenia. Skargi na decyzję Wojewody za pośrednictwem swojego pełnomocnika r.pr. dr M.B. złożyli zarówno J. K. jak i W. M . Pełnomocnik skarżących zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego art. 10, 61, 7 i 156 § 1 pkt 5 kpa oraz prawa materialnego art. 136 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 w związku z art. 64 Prawa wodnego wniósł o uchylenie decyzji Wojewody z dnia [...]i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...]. W uzasadnieniu skargi podtrzymano argumenty i wywody zawarte w odwołaniu. Wskazano między innymi, że skarżąca J. K. nie jest już od dnia [...] stycznia 2005r. podmiotem praw i obowiązków wynikających z pozwolenia wodnoprawnego wobec czego nie jest możliwym cofnięcie jej tego pozwolenia. Wskazano, że w związku z tym, iż W. M . uzyskał tytuł prawny uprawniający do korzystania z urządzeń elektrowni wodnej wszedł on na mocy art. 134.1 Prawa wodnego – w prawa i obowiązki wynikające z pozwolenia wodnoprawnego bez konieczności wydawania w tej sprawie jakichkolwiek decyzji. Na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd takiego stanowiska skarżąca J. K. zakwestionowała istnienie podstaw do cofnięcia jej pozwolenia wodnoprawnego. Dalej wskazano, że w toku postępowania administracyjnego postępowanie nie toczyło się na podstawie art. 136 ust. 1 pkt 2 prawa wodnego i dlatego zdaniem pełnomocnika skarżących nie było podstaw do wydania decyzji z powołaniem na ten przepis prawa wodnego. Wyjaśniono jeszcze, że J. K. podjęła starania celem skłonienia właściciela jazu – Gminę O. do rozpoczęcia remontu jazu. W takiej sytuacji cofnięcie pozwolenia z uwagi na niekorzystanie z uprawnień wynikających z tego pozwolenia należy uznać za chybione. W odpowiedzi na skargi, zarówno co do skargi J. K. jak i W. M . , Wojewoda wniósł o ich oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi złożone zarówno przez J. K. jak i W. M . pozostają ze sobą w ścisłym związku i dotyczą jednej decyzji administracyjnej. Rozpoznając zarzuty zawarte w skargach Sąd kierując się dyspozycją przepisu art. 111 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zarządził połączenie obu spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Obie skargi nie mają uzasadnionych podstaw, a wydane rozstrzygnięcia organu I i II instancji wraz z pisemnymi motywami uzasadnienia odpowiadają prawu. W szczególności wskazać należy, że nie ma uzasadnionych podstaw, aby twierdzić że W. M . wstąpił w prawa i obowiązki oraz nabył uprawnienie wodnoprawne po zmarłym P. K. . W żadnym wypadku W. M . nie jest następcą prawnym po P. K. . Art. 134.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne stanowi, że następca prawny zakładu, który uzyskał pozwolenie wodnoprawne, przejmuje prawa i obowiązku wynikające z tego pozwolenia. W. M . nie jest następcą prawnym zakładu prowadzonego przez P. K. Nabył on na podstawie umowy cywilnoprawnej w formie aktu notarialnego od Syndyka Masy Upadłości własność nieruchomości – obiektu młyna wraz z turbinownią w O.W . Okoliczność, że uprzednio właśnie z tego obiektu korzystał na podstawie umowy dzierżawy P. K. nie daje absolutnie żadnych podstaw do przyjęcia koncepcji aby W. M . uznać za następcę prawnego w zakresie pozwolenia wodnoprawnego. W szczególności oświadczenie J. K. z dnia [...] kwietnia 2005r. o utracie tytułu prawnego do elektrowni wodnej nie rodzi praw aby uprawnienie wodnoprawne z mocy prawa przeszło na W. M . Powyższe oświadczenie z prawnego punktu widzenia nie rodzi żadnych skutków prawnych. Za w pełni prawidłowe i mające uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa materialnego organ I i II instancji za następcę prawnego P. K. w zakresie nabycia praw wynikających z pozwolenia wodnoprawnego uznał jego żonę J. K. Przechodząc do zarzutów stawianych przez skarżącą J. K. wskazać należy, że uzasadniony jest argument zawarty w uzasadnieniu decyzji Wojewody, że niezawinione niekorzystanie z uprawnień wynikających z pozwolenia wodnoprawnego jest okolicznością wystarczającą i stanowi samodzielną podstawę do cofnięcia takiego pozwolenia. Poza sporem w sprawie pozostaje fakt, że uszkodzenie konstrukcji jazu, co miało miejsce w dniu [...] stycznia 2003r., spowodowało, że niemożliwym było korzystanie z uprawnień pozwolenia wodnoprawnego. W tym miejscu dla wzmocnienia prawidłowej argumentacji zawartej w decyzji administracyjnej można odwołać się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 09 czerwca 1999r. sygn. IV SA 609/97, w którym wyjaśniono że przepisy prawa wodnego (w tym art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r.) mają charakter bezwzględnie obowiązujący i wynikowy, co oznacza, iż mają zastosowanie bez względu na element winy. Powyższe orzeczenie znajduje w pełni uzasadnienie również w obecnie obowiązującym stanie prawnym, ponieważ art. 136 ust. 1 prawa wodnego z dnia 18 lipca 2001r. zawiera powtórzenie uregulowań art. 32 ust. 2 dawnego prawa wodnego. W tej sytuacji zarzuty skarżącego o naruszeniu przepisów prawa materialnego, w tym właśnie przepisu art. 136 ust. 1 pkt 2 i 5 w związku z art. 64 prawa wodnego są w całości nieuzasadnione. Nietrafne są też zarzuty odnośnie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W tym miejscu wskazać należy, że Starosta pismem z dnia [...] marca 2005r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie wód rzeki W. w km 1+050 do celów energetycznych na potrzeby małej elektrowni wodnej zlokalizowanej w młynie w O. pani J. K., która jest następcą prawnym zmarłego męża. Okoliczność, że w powyższym zawiadomieniu w podstawie prawnej nie znalazł się punkt 5 art. 136 ust. 1 ustawy Prawo wodne nie może być przyjęte za argument, że skarżąca pozbawiona była możności obrony swych praw, a decyzja administracyjna dotyczy innego zagadnienia niż wszczęte postępowanie administracyjne. Wyjaśnić również należy, że strony postępowania były zawiadamiane o wszystkich dokonywanych czynnościach procesowych, a zgromadzony przez organ administracji państwowej materiał dowodowy jest wystarczający dla całościowego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Reasumując w ocenie Sądu wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skarg Sąd na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ E.Brychcy /-/ B.Kamieńska MK