II SA/Po 671/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2025 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu im. [...] w P. z dnia 5 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stypendium oddala skargę. Uczelniana Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...], działając na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 i art. 86 ust. 2 i 3, art. 89 oraz art. 93 ust. 4-6 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm.; dalej: "u.p.s.w"), § 2 ust. 1 pkt 2, § 8 i § 15 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P. (załącznik do Zarządzenia Rektora Uniwersytetu [...] w P. nr [...] z dnia 1 października 2019 r. w sprawie ustalenia Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P. ze zm.; dalej: "Regulamin"), oraz na podstawie art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: "K.p.a."), odmówiła przyznania K. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 93 ust. 4-6 u.p.s.w., łączny okres, przez który przysługuje stypendium dla osób niepełnosprawnych wynosi 12 semestrów, bez względu na jego pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenie przysługuje na studiach: pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów, drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Łączny okres przysługiwania świadczenia jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Do okresów, o których mowa wyżej wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 u.p.s.w., z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Na podstawie analizy złożonego wniosku i zgromadzonej w sprawie dokumentacji stwierdzono, że czas odbywania studiów przekracza liczbę semestrów, o której mowa w art. 93 ust. 4-6 u.p.s.w. W odwołaniu z dnia 27 listopada 2023 r. K. K. podkreślił, że wykładnia art. 93 ust. 2 u.p.s.w. dokonana przez organ I instancji jest wadliwa. Dotychczasowy okres studiowania odwołującego wynosi 12 semestrów, jednakże nie pobierał stypendium przez cały ten czas. Na podstawie wykładni, którą posługuje się Uczelniana Komisja Stypendialna [...] pobieranie świadczeń ze stypendium specjalnego dla niepełnosprawnych nie może mu już przysługiwać (utożsamia się tu pojęcie "przysługiwania świadczenia" z pojęciem "posiadania statusu studenta"), jednakże orzeczenia sądów administracyjnych wskazują, że 12 semestrów należy odnosić jedynie do okresu, w którym przyznano studentowi świadczenia po spełnieniu wszystkich kryteriów. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 5 marca 2024 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przed wystąpieniem o stypendium dla osób niepełnosprawnych odwołujący studiował 12 semestrów, tj. na przestrzeni lat akademickich 2017/2018-2022/2023 na kierunkach: Międzywydziałowe [...] Studia [...] [[...], studia pierwszego stopnia - Uniwersytet 1 w K. - 4 semestry (2017/2018-2018/2019)], Międzyobszarowe [...] Studia [...] [...] [[...], studia pierwszego stopnia - Uniwersytet [...] w P. - 6 semestrów (2019/2020-2021/2022)] i Międzyobszarowe [...] Studia [...] [...] [[...], studia drugiego stopnia - Uniwersytet [...] w P. - 2 semestry (2022/2023)]. Przywołany przez odwołującego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczył sprawy powstałej przed dniem 1 stycznia 2022 r., gdy weszły w życie przepisy art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 17 listopada 2021 roku o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232), wprowadzające do art. 93 ust. 4 u.p.s.w. zapis uniezależniający uprawnienie do świadczenia od faktycznego pobierania świadczenia. Nienależnie od powyższego organ odwoławczy dokonał dodatkowej analizy sprawy, bowiem sprawdzenia wymagało, czy nie zachodzą przesłanki do zastosowania art 93 ust. 7 u.p.s.w., zgodnie z którym w przypadku, gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. W tym celu organ odwoławczy dokonał analizy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (symb. spr. [...]) wydanego w dniu 25 listopada 2014 r. Na jego podstawie organ odwoławczy ustalił, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia, a więc powstała przed podjęciem studiów. Oznacza to, że w przypadku odwołującego nie można zastosować art. 93 ust. 7 u.p.s.w. W skardze z dnia 23 sierpnia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Uczelnianej Komisji Stypendialnej oraz przyznanie prawa do wnioskowanej pomocy materialnej w postaci stypendium dla niepełnosprawnych za rok akademicki 2023/2024. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że błędnie przyjęto, iż na Uniwersytecie 1 podejmował studia 5 semestrów w okresie od dnia 1 października 2017 r. do dnia 11 grudnia 2019. Nie jest to prawdą, gdyż w okresie od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. skarżący przebywał na urlopie dziekańskim, po zakończeniu którego nie podjął studiów na Uniwersytecie 1, co zostało potwierdzone decyzją z dnia 14 października 2019, nr [...]. Przyjąć zatem należy, że na Uniwersytecie 1 studiował 4 semestry na studiach pierwszego stopnia. Na Uniwersytecie [...] w P. podejmował studia pierwszego stopnia w okresie od dnia 1 października 2019 r. do dnia 11 lipca 2022 r. (razem 6 semestrów, w tym 5 semestrów zaliczających się do okresu studiowania), oraz od dnia 1 października 2022 r. do dnia dzisiejszego podejmuje studia drugiego stopnia - do dnia złożenia wniosku są to 2 semestry. Organy rozstrzygające w sprawie przyjęły, że chodzi o 12 semestrów studiowania, a nie 12 semestrów objęcia pomocą materialną. Przy powyższej interpretacji należałoby więc uznać, że ograniczenie zawarte w art. 93 ust. 4 pkt 2 jest zbędne i nigdy nie będzie mieć zastosowania. Zgodnie z art. 65 ust. 1 u.p.s.w., studia stacjonarne pierwszego stopnia trwają co najmniej 6 semestrów, a jeżeli program studiów obejmuje efekty uczenia się umożliwiające uzyskanie kompetencji inżynierskich - co najmniej 7 semestrów. Skoro więc zawsze studia I stopnia trwają przynajmniej 6 semestrów, to prosty rachunek matematyczny - przy założeniu, że chodziłoby o pierwsze 12 semestrów studiowania - nakazywałby od ogólnego okresu 12 semestrów odejmować 6 semestrów w ramach I stopnia, co prowadziłoby do wskazania, przez ile semestrów na II stopniu pomoc przysługuje. Z powyższego wynika, że odejmując od 12 semestrów minimalny czas trwania studiów I stopnia, tj. 6, zawsze różnica będzie wynosić 6 albo mniej semestrów. Skoro jednak ustawodawca uznał, że na II stopniu pomoc przysługuje przez okres do 7 semestrów to wyraźnie przyjął, że chodzi o objęcie pomocą. Nie ma znaczenia czas trwania studiów na I i II stopniu, liczą się natomiast semestry, w których student korzystał z pomocy materialnej. W wielu wyrokach przyjmuje się, że chodzi o okres objęcia pomocą (wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 października 2022 r., III SA/Łd 414/22 i z dnia 3 listopada 2022 r., III SA/Łd 476/22; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2023 r., II SA/Bd 529/22; wyrok WSA w Poznaniu z 6 lipca 2023 r., II SA/Po 136/23 i z 11 stycznia 2024 r., II SA/Po 476/23, wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2023 r., III SA/G1 667/22, wyrok WSA w Krakowie z 5 października 2023 r., III SA/Kr 407/23). Ustawodawca nie określa także jaką definicję słowa "studiowanie" należy przyjąć, wobec czego nie jest wcale jasnym, że należy do niego wliczać czas trwania urlopu dziekańskiego. Słuszniejszym byłoby przyjęcie, że urlop dziekański jako przerwa od studiowania nie powinien być do niego wliczony, tym bardziej, jeśli jest się w jego trakcie wykluczonym z możliwości pobierania stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych. Wykładnia przyjęta przez organy mija się z ideą udzielania studentom urlopu dziekańskiego, który przyznawany jest ze względu na okoliczności uniemożliwiające studiowanie. Ponadto skarżący zauważył, że w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji poddano analizie okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2023 r., natomiast przepisy, na których oparto rozstrzygnięcie obowiązują od dnia 18 grudnia 2021, co oznacza, że zastosowano je do okresu sprzed ich obowiązywania. Narusza to zasadę lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę Odwoławcza Komisja Stypendialna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W szczególności podkreśliła, że art. 93 ust. 4 i art. 93 ust. 6 u.p.s.w. w zastosowanym brzmieniu obowiązują od dnia 18 grudnia 2021 r. na podstawie nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2232). Zgodnie z uzasadnieniem projektu tej ustawy "w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń - proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego". Jak wskazuje się w piśmiennictwie "na gruncie aktualnego brzmienia art. 93 ust. 4 u.p.s.w. nie powinno budzić jakichkolwiek wątpliwości, że ustawodawca rozróżnia pojęcie "przysługiwania" świadczenia i jego "pobierania". Skoro bowiem "łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta", to ustawodawca wyraźnie dopuszcza zarówno pobieranie w tym okresie świadczenia, jak i jego niepobieranie, co jest irrelewantne dla wliczenia wskazanego okresu. Jasno doprecyzowuje to ust. 6 komentowanego artykułu, zgodnie z którym do okresu przysługiwania świadczeń wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów od zajęć, z wyjątkiem semestrów studiów niesłużących podwyższeniu wykształcenia wyższego, tj. na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego, podczas których i tak w przypadku rozpoczynanych studiów z uwagi na art. 93 ust. 3 pkt 2 u.p.s.w. nie będzie miał student prawa do świadczeń (A. Jakubowski, Komentarz do art. 93 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, Teza 6, [w] Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Komentarz, red. A. Jakubowski, Legalis). Także w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że aktualne brzmienie art. 93 ust. 4 u.p.s.w. wskazuje, że okres możliwości ubiegania się o stypendium jest liczony bez względu na ich faktyczne pobieranie przez studenta. Dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymywać świadczenia stypendialne nie ma i nie miało znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy je fizycznie w tym okresie pobiera. Podkreśla się także, że na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze. Odmienna wykładnia przepisu art. 93 ust. 4 u.p.s.w. zaprezentowana w powołanych przez skarżącego wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 października 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 414/22 oraz z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 476/22 nie została zaaprobowana w orzecznictwie. Aktualnie WSA w Łodzi przyjmuje taką samą wykładnię art. 93 ust. 4 u.p.s.w. jak przyjęta przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/GI 667/22 nie został zaaprobowany, a WSA w Gliwicach w późniejszym orzeczeniu z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt III SA/GI 65/23 zmienił stanowisko i przyjął taką samą wykładnię art. 93 ust. 4 u.p.s.w. jak przyjęta przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Także WSA w Krakowie zmienił stanowisko przyjęte w powołanym przez skarżącego wyroku z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 407/23 i aktualnie przyjmuje taką samą wykładnię art. 93 ust. 4 u.p.s.w. jak przyjęta przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 444/24). Powołany przez skarżącego wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 marca 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 529/22 dotyczy poprzedniego stanu prawnego, natomiast wyroki WSA w Poznaniu z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Po i z dnia 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II SA/Po 476/23 są całkowicie odosobnione i nie zostały zaaprobowane w orzecznictwie. Prawidłowość wykładni art. 93 ust. 4 u.p.s.w. prezentowanej w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych została potwierdzona przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2697/23, wskazał wprost, że ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2232) doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania studentowi świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 u.p.s.w., uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 tej ustawy. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" użyte w art. 93 ust. 4 ustawy łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia. Dalej organ argumentował, że aktualna treść art. 93 ust. 4 u.p.s.w. nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Z treści przepisu jednoznacznie wynika, że okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na 1 i 2 stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta. Za oczywiście bezzasadne należy uznać twierdzenia skarżącego, że do ustalonego okresu 12 odbytych semestrów studiów nie powinien zostać wliczony okres studiów na Uniwersytecie 1 od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., gdyż skarżący przebywał wtedy na urlopie dziekańskim. Z treści art. 93 ust. 6 u.p.s.w. wynika bowiem wprost, że do okresu o którym mowa w ust. 4, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością udziału i przystępowania do określonych zaliczeń i egzaminów. Treść przepisu jest jasna i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. W konsekwencji semestr zimowy i semestr letni roku akademickiego 2018/2019, w czasie których skarżący przebywał na urlopie od zajęć na kierunku Międzywydziałowe [...] Studia [...] prowadzonym na Uniwersytecie 1 podlegały wliczeniu do okresu 12 semestrów. Fakt niepodjęcia studiów na Uniwersytecie 1 w semestrze zimowym roku akademickiego 2019/2020 potwierdzony załączoną do skargi decyzją z dnia 14 października 2019 r., [...] nie ma istotnego znaczenia dla sprawy. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w miejsce semestru zimowego roku akademickiego 2019/2020 na studiach pierwszego stopnia odbywanych na Uniwersytecie 1 na kierunku Międzywydziałowe [...] Studia [...] organ wliczył semestr zimowy roku akademickiego 2019/2020 na studiach pierwszego stopnia odbywanych na Uniwersytecie [...] w P., kierunek: Miedzyobszarowe [...] Studia [...] [...]. Odwoławcza Komisja Stypendialna podniosła, że błędne jest stanowisko skarżącego jakoby do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 u.p.s.w. nie należało wliczać semestrów rozpoczętych przed wejściem w życie nowelizacji u.p.s.w., tj. sprzed 18 grudnia 2021 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w., w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r., jednolicie przyjęto, że okresy pobierania świadczeń i kształcenia sprzed daty wejścia w życie art. 86-95 u.p.s.w., tj. sprzed 1 października 2019 r. powinny być wliczane do 6-letniego okresu, o którym mowa w tym przepisie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Kontroli Sądu poddano decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] w P. z dnia 5 marca 2024 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Uczelnianej Komisji Stypendialnej – Podkomisji Międzyobszarowych [...] Studiów [...] z dnia 20 listopada 2023 r., nr [...], o odmowie przyznania K. K. stypendium dla osób niepełnosprawnych na rok akademicki 2023/2024. Na wstępie wskazać należy, że tut. Sąd rozpatrywał już wcześniej skargę K. K. od decyzji odmawiającej przyznania mu stypendium Rektora na rok akademicki 2023/2024 i wydanej w oparciu o art. 93 ust.4-6 u.p.s.w. Sąd w składzie orzekającym w całości zgodził się z rozważaniami w zakresie wykładni tego przepisu poczynionymi w prawomocnym wyroku tut. Sądu z dnia 13 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Po [...] i przyjął je za własne. Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 86 ust. 1 u.p.s.w., student może ubiegać się o: 1) stypendium socjalne; 2) stypendium dla osób niepełnosprawnych; 3) zapomogę; 4) stypendium rektora; 5) stypendium finansowane przez jednostkę samorządu terytorialnego; 6) stypendium za wyniki w nauce lub w sporcie finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (ust. 2). Na wniosek samorządu studenckiego świadczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, są przyznawane przez komisję stypendialną i odwoławczą komisję stypendialną. Większość członków komisji stanowią studenci. Decyzję podpisuje przewodniczący komisji albo upoważniony przez niego wiceprzewodniczący komisji (ust. 3). Spór w niniejszej sprawie dotyczy przy tym wykładni przepisu art. 93 u.p.s.w. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 2223 ze zm.; dalej: "ustawa zmieniająca"). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich (ust. 1). Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów (ust. 4). Art. 93 ust. 6 u.p.s.w. stanowi przy tym, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Z punktu widzenia formułowanych przez skarżącego zarzutów istotne znaczenie ma zakres i charakter zmian odnoszących się do świadczeń przyznanych na rzecz studentów dokonanych na mocy ww. ustawy zmieniającej. W sposób zasadniczy i jednoznaczny zmodyfikowane zostały bowiem warunki korzystania ze świadczeń, w tym stypendium dla osób niepełnosprawnych. W uprzednio obowiązujących w tym względzie przepisach - sprzed powoływanej zmiany - ustawodawca wskazał, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat (art. 93 ust. 2 pkt 1 u.p.s.w. w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r.). Przywołany przepis nie zawierał zatem wprowadzonego ustawą zmieniającą stwierdzenia: "bez względu na ich pobieranie przez studenta". Obecne brzmienie ustawy wyraźnie i w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych ogranicza zakres czasowy przez jaki przysługuje prawo do świadczeń odnosząc go do okresu studiowania, a nie pobierania świadczeń. Przyjęta przez skarżącego wykładnia przedstawiona w skardze pomija dokonaną zmianę i jej znaczenie dla omawianego zapisu. Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 u.p.s.w. było zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Okres przysługiwania świadczeń przed nowelizacją wynosił 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Wprowadzona nowa regulacja przewidziała przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Ponadto w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń, zaproponowano doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej, co wyraża jednoznacznie użyte w projektowanym przepisie sformułowanie "każdy rozpoczęty semestr". Wskazany semestralny sposób liczenia okresu przysługiwania świadczeń jest przy tym spójny z terminologią określoną w art. 93 ust. 4 i 5 ustawy (por. uzasadnienie do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy nr 1569; www.sejm.gov.pl). Stąd też rację miał organ podnosząc w zaskarżonej decyzji, że ustalony czas podejmowania przez skarżącego studiów wyniósł przed 1 października 2023 r. 12 semestrów, a tym samym wypełnił się limit określony w art. 93 ust. 4-6 ustawy. Strona w skardze podniosła wprawdzie, że do ustalonego okresu 12 odbytych semestrów nie powinien zostać wliczony okres studiów na Uniwersytecie 1 od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r., gdyż strona skorzystała w tym okresie z urlopu dziekańskiego, ale podkreślić tutaj trzeba, że do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie urlopów od zajęć oraz urlopów od zajęć z możliwością przystąpienia do weryfikacji uzyskanych efektów uczenia się określonych w programie studiów, co jasno wynika z art. 93 ust. 6. Tym samym semestr zimowy i letni roku akademickiego 2018/2019 podlegał wliczeniu do okresu 12 semestrów. Potwierdzenie poprawności przedstawionej wykładni wynika również z zamieszczenia w ustawie zmieniającej art. 16 stanowiącego, że "do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". Oznacza to, że ustawodawca zmienił dotychczasowe zasady (warunki) przyznawania świadczeń odstępując od stwierdzenia "świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat" na rzecz obecnej zasady stwierdzającej, że zależą one od okresu studiowania, nie zaś pobierania świadczeń. Okoliczność dokonania tej zmiany i wskazany w powołanym uzasadnieniu projektu ustawy cel zmian dowodzi, że stanowi to świadomy i czytelny zamysł ustawodawcy, który nie może być wykładany odmiennie niż to przyjęto w zaskarżonej decyzji. Wykładnia dokonana przez Sąd w składzie orzekającym jest przy tym ugruntowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, co zasadnie zostało wywiedzione w treści zaskarżonej decyzji oraz w treści odpowiedzi na skargę. Odnotować można jedynie, że taki sposób pojmowania spornych regulacji został także przyjęty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2024 r., sygn. akt III OSK 2697/23. Zgodnie z wyrażoną w nim tezą: "ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) doprowadziła do zmiany przesłanek materialnoprawnych przyznawania studentowi świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 574 z późn. zm.), uzależniając prawo do nich dodatkowo od czasookresu studiowania, co nastąpiło w sposób jednoznaczny na poziomie językowym przez zmianę treści art. 93 ust. 4 tej ustawy. Sformułowanie "bez względu na ich pobieranie przez studenta" użyte w art. 93 ust. 4 ustawy łączy zatem prawo do świadczenia także z okresem studiowania, a nie jak uprzednio z okresem korzystania przez studenta ze świadczenia". Jako bezzasadny Sąd ocenił także kolejny zarzut skargi podnoszący naruszenie zasady lex retro non agit poprzez poddanie analizie okresu od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 września 2023 r., gdyż na mocy ustawy zmieniającej ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie nowych kryteriów nabywania prawa do świadczeń, do czego miał prawo. Zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w ustawie zmieniającej zwarto regulacje przejściowe, tj. powoływany już art. 16 precyzujący zasady wejścia w życie nowych rozwiązań, zachowując "stare zasady" do świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. Tym samym Sąd podzielił pogląd wyrażany w tym względzie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wskazanej regulacji prawnej należy przypisać wymiar retrospektywny, tj. w uprawniony sposób regulujący skutki zdarzeń sprzed wejścia w życie ustawy. Jak wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt OPS 1/06, w sytuacji, gdy sam ustawodawca wyraźnie nie rozstrzyga w ustawie problemów intertemporalnych, nie ma jednoznacznej reguły, mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Z pewnością taką regułą nie może być też automatyczne stosowanie przepisów nowej ustawy do stanów prawnych (zdarzeń) mających miejsce i zakończonych przed datą wejścia w życie nowej ustawy. (...) To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy, charakteru przepisów podlegających zmianie, biorąc jednocześnie pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady. (...) W sytuacjach, kiedy ustawodawca nie wypowiada się wyraźnie w kwestii przepisów przejściowych, należy przyjąć, że nowa ustawa ma z pewnością zastosowanie do zdarzeń prawnych powstałych po jej wejściu w życie, jak i do tych, które miały miejsce wcześniej jednak trwają dalej - po wejściu w życie nowej ustawy. (...) Z naruszeniem zakazu retroaktywności mamy do czynienia wówczas, gdy do czynów, stanów rzeczy lub zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, stosujemy te nowe przepisy. O retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed wejściem w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa mamy zaś do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 543/23). Słusznie także organ odwoławczy wskazał na wyrok z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7051/21, w którym Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko odnośnie zaliczania do czasu pobierania stypendium i studiowania okresu sprzed wejścia w życie Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce (czyli przed 1 października 2019 r.). Wskazano w nim, że "nie można uznać, iż w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 21 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i z chwilą wejścia w życie nowej ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. nadal miałaby status studenta, to należałoby ją traktować jak osobę studiującą, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymała, a więc okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy. Taka wykładnia pozwalałby takim studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. uzyskali świadczenia finansowe". Nie ulega wątpliwości, że wskazany pogląd powinien być odpowiednio odnoszony także do wliczania okresów studiowania sprzed nowelizacji u.p.s.w. Z tych względów twierdzenia skarżącego, że do okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 4 u.p.s.w. nie należy wliczać semestrów studiów odbytych przed wejściem w życie tego przepisu (tj. przed 18 grudnia 2021 r.) są oczywiście bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie. Końcowo Sąd wskazuje, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty uzupełnione o dokumenty przedłożone na wezwanie Sądu wskazują, że wydane w sprawie decyzje zostały podpisane przez umocowane do tego osoby, a sposób głosowania, skład i ilość członków poszczególnych komisji były zgodne z § 8 ust. 8 i § 9 ust. 14 Regulaminu świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w P. (tekst ujednolicony na podstawie Zarządzeń Rektora Uniwersytetu [...] nr [...], [...] i [...]). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), oddalił skargę. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.