II SA/Po 673/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) Nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli oddala skargę Decyzją z dnia (...) lutego 2013 r., nr (...), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej jako "K.p.a.", nakazał B. K. rozbiórkę wewnętrznej instalacji gazowej w jednorodzinnym budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce nr ewidencyjny (...)przy ul. (...) w R. gmina K. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że w dniu (...) lipca 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie budowy wewnętrznej instalacji gazowej w jednorodzinnym budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce o numerze ewidencyjnym (...) przy ul. (...) w R. gmina K. Jak wyjaśniono, powyższa instalacja została wybudowana na podstawie decyzji Starosty o pozwoleniu na budowę z dnia (...) lutego 2009 r., nr (...). Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego uznano inwestora – T. K. winnym popełnienia przestępstwa z art. 272 Kodeksu karnego, polegającego na złożeniu fałszywego oświadczenia, co do prawa wyłącznego dysponowania działką (...) w R. na cele budowlane. W związku z tym decyzją z dnia (...) marca 2010 r., nr (...), Starosta uchylił decyzję o pozwoleniu na budowę z dnia (...) lutego 2009 r. Decyzja z dnia (...) marca 2010 r. została następnie utrzymana w mocy decyzją Wojewody z dnia (...) czerwca 2010 r. Organ nadzoru budowlanego wskazał następnie, że budowa wewnętrznej instalacji gazowej stanowiła przebudowę, dla której konieczne było uprzednie uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Z uwagi na fakt, że nie stanowiła ona budowy, dla jej legalizacji konieczne było zastosowanie trybu określonego w art. 50 ustawy Prawo budowlane. Jednocześnie wskazano, że równolegle do przedmiotowej sprawy przed Powiatowym Inspektoratem Nadzoru Budowlanego toczyło się postępowanie w sprawie budowy – bez wymaganego pozwolenia na budowę – lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego na działce o nr ewidencyjnym (...) położonej przy ul. (...) w R. gmina K. Decyzją z dnia (...) lutego 2012 r., nr (...), nakazano inwestorowi jego rozbiórkę. Stąd, mając na względzie treść art. 3 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, uznać należało, że wewnętrzna instalacja gazowa, która znajduje się w budynku objętym nakazem rozbiórki nie będzie mogła pełnić swojej funkcji ponieważ wchodzi w dużej mierze w skład samego budynku. Dlatego też, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane nakazano rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. K. wyjaśniając, że już w dniu (...) października 2004 r. wystąpił z pismem do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zgodę na wykonanie wewnętrznej instalacji grzewczej. Organ postanowieniem z dnia (...) października 2004 r. wyraził na to zgodę i wtedy też została wykonana przedmiotowa instalacja. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia (...) czerwca 2012 r., nr (...), na podstawie art. 138 § 1 pkt. 2 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej określono podstawę prawną rozstrzygnięcia i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt. 1 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 07 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a., nakazał B. K. rozbiórkę wewnętrznej instalacji gazowej w jednorodzinnym budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce nr ewidencyjny (...) przy ul. (...) w R. gmina K. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazano, że postępowanie zostało wszczęte "w sprawie budowy wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce nr ewidencyjny (...) przy ul. (...) w R. gmina K.", czyli robót budowlanych (art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane) polegających na wykonaniu urządzenia budowlanego (art. 3 pkt 9 powołanej powyżej ustawy), niebędącego budową (art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane), a wykonanych w budynku (art. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane). Jest to o tyle istotne, że budynek (a ściślej: jego cześć, czyli lewy segment jednorodzinnego budynku mieszkalnego, posadowionego na działce nr (...), położonej przy ul. (...) w R., w gminie K.), w którym wykonano przedmiotową wewnętrzną instalację gazową, stanowił przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. To postępowanie, a raczej sposób załatwienia tej sprawy, musiał mieć pierwszorzędne znaczenie dla decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie legalności wykonania instalacji gazowej. Tylko w przypadku "zalegalizowania" tej samowolnie wybudowanej części budynku, byłoby możliwe również "zalegalizowanie" wykonanego w nim bez wymaganego pozwolenia na budowę urządzenia budowlanego. Dodatkowo wskazano, że wewnętrzna instalacja gazowa nie może być utożsamiana z przyłączem gazowym, którym jest "odcinek sieci od gazociągu zasilającego do armatury odcinającej służący do przyłączenia do sieci gazowej urządzeń lub instalacji podmiotu przyłączanego" (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 02 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego). Instalację gazową (budynku) zasilaną z cieci gazowej stanowi bowiem "(...) układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami do pomiaru zużycia gazu, urządzeniami gazowymi oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, jeżeli są one elementem wyposażenia urządzeń gazowych" (§ 156 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. z 2002 Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zatem przedmiotem niniejszego postępowania jest odcinek od kurka głównego (znajdującego się w szafce gazowej) przyłącza gazowego (wraz z gazomierzem) do odbiorników gazu (np. kuchenki gazowej, pieca gazowego) w lewym segmencie jednorodzinnego budynku mieszkalnego. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, choć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia (...) października 2004 r. wskazał, że wykonanie wewnętrznej gazowej instalacji centralnego ogrzewania w przedmiotowym budynku jest zgodne z postanowieniem z dnia (...) czerwca 2004 r. (tj. postanowieniem wydanym w postępowaniu w przedmiocie legalności budowy lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego), i było niezbędne dla zabezpieczenia przedmiotowego budynku przed niszczącym wpływem warunków atmosferycznych, to jednak organ odwoławczy nie dał wiary twierdzeniom zawartym w odwołaniu oraz w podaniu z dnia (...) stycznia 2012 r., jakoby cała przedmiotowa instalacja została wykonana jeszcze w 2004 r. Na zakwestionowanie tego twierdzenia pozwoliła szczegółowa analiza dokumentacji fotograficznej, przedstawionej przez D. i S. R., a zgromadzonej w aktach sprawy organów nadzoru budowlanego na przestrzeni ostatnich lat (art. 75 § 1 K.p.a.). I tak, na zdjęciu wykonanym w dniu (...) marca 2009 r. (załączonym do podania państwa D. i S. R. z dnia (...) marca 2009 r.) widoczny jest jedynie kurek główny przyłącza gazowego, do którego nie była podłączona żadna wewnętrzna instalacja gazowa. Taki sam stan faktyczny (tj. brak wewnętrznej instalacji gazowej) widoczny jest także na fotografiach wykonanych w dniu 10 marca 2009 r. oraz w dniu (...) kwietnia 2009 r. (załączonych do podania państwa D. i S. R. z dnia (...) kwietnia 2009 r.). Natomiast na zdjęciach z dnia (...) kwietnia 2009 r. (poza samochodem, na którym widnieją reklamy firmy zajmującej się m.in. montażem instalacji i przyłączy i podany jest adres strony internetowej tej firmy: www.systemy-grzewcze.com.pl) widoczne jest, że została zdjęta warstwa humusu wraz z roślinnością w miejscu przebiegu części podziemnej instalacji w kierunku lewego segmentu budynku. Dopiero na fotografii wykonanej w dniu (...) kwietnia 2009 r. widoczna jest nowowykonana szafka gazowa, do której podłączone są przewody: 1) przyłącza gazowego (zakończonego kurkiem głównym - widocznym wewnątrz tej szafki na kolejnym zdjęciu) oraz 2) wewnętrznej instalacji gazowej. Proste zestawienie stanów faktycznych zobrazowanych na wspomnianych zdjęciach pozwala na wniosek, iż przedmiotowa wewnętrzna instalacja gazowa została wykonana w dniach (...) – (...) kwietnia 2009 r. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę (później uchylonej w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego). Jak podkreślił organ odwoławczy, jeżeli przedmiotowe roboty budowlane nie zostały wykonane w 2004 r. jako realizacja niezbędnych zabezpieczeń budowy lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego, posadowionego na działce nr (...), położonej przy ul. (...) w R., w gminie K. i wykonano je w dniach (...) – (...) kwietnia 2009 r. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a pozwolenie to zostało uchylone przez właściwy organ administracji architektoniczno – budowlanej to Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo wszczął w tej sprawie odrębne postępowanie administracyjne w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. Ponieważ ostateczną decyzją nakazano inwestorowi rozbiórkę całego lewego segmentu budynku, to w przedmiotowej sprawie konieczne było również orzeczenie rozbiórki znajdującej się w budynku instalacji gazowej. Organ wskazał również, że prawidłowo obowiązek rozbiórki został nałożony na B. K. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. K. podnosząc, że choć instalację wykonał w 2009 r. to jednak urządzenia w budynku – piec gazowy został pobudowany w 2004 r. na podstawie postanowienia z dnia (...) czerwca 2004 r. Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 26 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zawiesił postępowanie, wskazując, że kwestia nakazu rozbiórki wewnętrznej instalacji gazowej na działce nr (...), położonej przy ul. (...) w Robakowi pozostaje w bezpośrednim związku z zawisłą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po 674/12, sprawą dotyczącą decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia (...) czerwca 2012 r., nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki całego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji o nakazie rozbiórki całego segmentu budynku będzie miało wpływ na rozstrzygniecie w przedmiocie pobudowanej w nim instalacji gazowej. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 674/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2012 r. W tych warunkach postanowieniem z dnia 13 czerwca 2013 r. podjęto zawieszone postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie w pierwszej kolejności należy wskazać, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to konieczność dokonania przez sąd oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie nakazu rozbiórki wewnętrznej instalacji gazowej w jednorodzinnym budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce o numerze ewidencyjnym (...) przy ul. (...) w R. gmina K. Toczące się od dnia (...) lipca 2010 r. postępowanie administracyjne dotyczy budowy wewnętrznej instalacji gazowej w budynku mieszkalnym (lewy segment) na działce przy ul. (...) w R. gmina K.. Jak prawidłowo wyjaśnił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postępowanie dotyczy więc robót budowlanych (art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane) polegających na wykonaniu urządzenia budowlanego (art. 3 pkt 9 powołanej powyżej ustawy), niebędących budową (art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane), a wykonanych w budynku. Jest to o tyle istotne, że budynek (a ściślej: jego cześć, czyli lewy segment jednorodzinnego budynku mieszkalnego, posadowionego na działce nr (...), położonej przy ul. (...) w R., w gminie K.), w którym wykonano tę wewnętrzną instalację gazową, stanowił przedmiot postępowania administracyjnego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane. To postępowanie, a raczej sposób załatwienia tej sprawy, miał podstawowe znaczenie dla decyzji administracyjnej kończącej postępowanie w sprawie legalności wykonania przedmiotowej instalacji gazowej. Jedynie "zalegalizowania" tej samowolnie wybudowanej części budynku, byłoby możliwe również "zalegalizowanie" wykonanego w nim bez wymaganego pozwolenia na budowę urządzenia budowlanego. Powyższe okoliczności faktyczne leżały u podstaw pojętego w dniu 26 lutego 2013 r. postanowienia, mocą którego Sąd zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu sprawy zawisłej pod sygn. akt II SA/Po 674/12, której przedmiotem była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzji z dnia (...) czerwca 2012 r., nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o nakazie rozbiórki całego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Po 674/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2012 r., co spowodowało, że decyzja powyższa pozostaje w obrocie prawnym. Powołaną powyżej ostateczną decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) czerwca 2012 r. nakazano inwestorowi rozbiórkę całego lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego. Z tego też względu w przedmiotowej sprawie konieczne było orzeczenie rozbiórki znajdującej się w budynku instalacji gazowej. Jak prawidłowo uznał organ II instancji niemożliwym było zalegalizowanie instalacji pobudowanej w obiekcie budowlanym przeznaczonym do rozbiórki. Należy bowiem podkreślić, że zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy Prawo budowlane, ilekroć w ustawie jest mowa o obiekcie budowlanym – należy przez to rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Nie ulega wątpliwości, że rozbiórka budynku będzie tym samym równoznaczna z koniecznością dokonania rozbiórki wewnętrznej instalacji gazowej. Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego, że wewnętrzna instalacja gazowa nie może być utożsamiana z przyłączem gazowym, którym jest "odcinek sieci od gazociągu zasilającego do armatury odcinającej służący do przyłączenia do sieci gazowej urządzeń lub instalacji podmiotu przyłączanego" (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 02 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu gazowego). Podkreślenia bowiem wymaga, że w świetle § 156 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie instalację gazową budynku zasilaną z cieci gazowej stanowi układ przewodów za kurkiem głównym, prowadzonych na zewnątrz lub wewnątrz budynku, wraz z armaturą, kształtkami i innym wyposażeniem, a także urządzeniami do pomiaru zużycia gazu, urządzeniami gazowymi oraz przewodami spalinowymi lub powietrzno-spalinowymi, jeżeli są one elementem wyposażenia urządzeń gazowych. Tymczasem przedmiotem niniejszego postępowania był odcinek od kurka głównego (znajdującego się w szafce gazowej) przyłącza gazowego (wraz z gazomierzem) do odbiorników gazu w lewym segmencie jednorodzinnego budynku mieszkalnego, a więc instalacja gazowa w rozumieniu powołanego powyżej przepisy. W tym miejscu podnieść należy, że skoro, w świetle poczynionych powyżej rozważań, rozbiórka całego lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego będzie ze sobą niosła również rozbiórkę instalacji gazowej, rozpatrzenia wymagało, czy postępowanie w przedmiocie wewnętrznej instalacji gazowej nie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał jednakże, że w realiach przedmiotowej sprawy wydanie odrębnej decyzji o nakazie rozbiórki wewnętrznej instalacji gazowej nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Niezależnie od zasadności wydania decyzji o nakazie rozbiórki wewnętrznej instalacji gazowej, z uwagi na ostateczną decyzję o nakazie rozbiórki budynku, w którym ona się znajduje, wskazać należy, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo uznał, że instalacja powyższa została zrealizowana na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) lutego 2009 r. Pomimo, że jak wywodzi skarżący, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w postanowieniu z dnia (...) października 2004 r. wskazał, że wykonanie wewnętrznej gazowej instalacji centralnego ogrzewania w przedmiotowym budynku jest zgodne z postanowieniem z dnia (...) czerwca 2004 r. (tj. postanowieniem wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowane, w ówczesnym brzmieniu, wydanym w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie legalności budowy lewego segmentu jednorodzinnego budynku mieszkalnego), i było ono niezbędne dla zabezpieczenia przedmiotowego budynku przed niszczącym wpływem warunków atmosferycznych, to jednak analiza akt sprawy wskazuje, że przedmiotowa instalacja nie została wówczas wykonana. Wskazuje na to w szczególności dokumentacja zdjęciowa, w tym zdjęcie wykonane w dniu (...) marca 2009 r., na którym widoczny jest jedynie kurek główny przyłącza gazowego, do którego nie była podłączona żadna wewnętrzna instalacja gazowa oraz zdjęcia z dnia (...) marca 2009 r. oraz z dnia (...) kwietnia 2009 r., potwierdzające ten stan rzeczy. Na zdjęciu z dnia (...) kwietnia 2009 r. widać natomiast, że zdjęta została warstwa humusu wraz z roślinnością w miejscu przebiegu części podziemnej instalacji w kierunku lewego segmentu budynku, a na zdjęciu wykonanym w dniu (...) kwietnia 2009 r. widoczna jest nowowykonana szafka gazowa, do której podłączone są przewody przyłącza gazowego oraz wewnętrznej instalacji gazowej. Dokonana przez organ II instancji ocena przedłożonych materiałów wskazuje, że przedmiotowa wewnętrzna instalacja gazowa została wykonana w dniach (...) – (...) kwietnia 2009 r. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia (...) lutego 2009 r., uchylonej następnie w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego decyzją Starosty z dnia (...) marca 2010 r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z dnia (...) czerwca 2010 r. Stąd też organy nadzoru budowlanego prawidłowo prowadziły postępowanie w trybie określonym w art. 51 ustawy Prawo budowlane. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.