II SA/Po 674/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant sekr. sąd. Dobrosława Sobczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2005 r. przy udziale sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod ulicę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Wojewody na rzecz Gminy K. kwotę 585,- zł (pięćset osiemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ W. Batorowicz /-/ St. Małek /-/ E. Podrazik Starosta K. decyzją z dnia [...]r. na podstawie przepisów art. 129 i art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 Nr 46 poz. 543) ustalił na rzecz Z. i I. małżonków W. odszkodowanie od Burmistrza Miasta K. w wysokości [...]zł za grunt o powierzchni [...]m² wydzielony pod drogi na osiedlu [...]. W uzasadnieniu stwierdzono, iż Rada Miejska uchwałą z 26 czerwca 1996r. ustaliła granice gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w rejonie ulic [...]–[...]. Uchwała obejmuje teren działki nr [...] stanowiącej własność I. i Z. W. Uprawnionym przysługuje odszkodowanie za grunt o powierzchni [...]m² przeznaczony pod drogę. Zainteresowane strony nie doszły do porozumienia, co do wysokości odszkodowania. Zgodnie z przepisem art. 129 powołanej ustawy odszkodowanie ustala starosta według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczeniu. Ustalone odszkodowanie oparte zostało na opinii rzeczoznawcy majątkowego, który określił wartość gruntu według cen w dniu wydania decyzji. Odwołanie wniosła Gmina K., kwestionując sporządzoną wycenę. Zarzuciła, że rzeczoznawca majątkowy nie ustosunkował się do argumentów podważających prawidłowości sporządzenia opinii. Wskazała na błędną kwalifikację nieruchomości przyjętych do porównania, zastosowanie niewłaściwych współczynników zmniejszających wartość nieruchomości z tytułu jej powierzchni oraz brak możliwości oceny czy rzeczoznawca uwzględnił przepis § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Wojewoda zaskarżoną decyzją po rozpatrzeniu odwołania Gminy K., uchylił decyzję Starosty K. w całości i ustalił odszkodowanie za wydzielony grunt w kwocie [...]zł. W motywach uzasadnienia wskazano, że Wojewoda zlecił ponowne sporządzenie operatu szacunkowego przez niezależnego rzeczoznawcę majątkowego z uwzględnieniem zarzutów wskazywanych przez strony postępowania. Ponieważ rzeczoznawca wyliczył odszkodowanie na kwotę [...]zł, a jego opinia spełnia wymogi przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i rozporządzenia Rady Ministrów z 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego organ ustalił wysokość odszkodowania zgodnie z tą opinią. Skargę złożyła Gmina K., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu art. 7 kpa polegającego na braku wnikliwego sprawdzenia wyceny dokonanej przez powołanego rzeczoznawcę. Opinia rzeczoznawcy powołanego przez Wojewodę narusza § 51 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego. Rzeczoznawca nie przeprowadził analizy lokalnego rynku nieruchomości i nie wyjaśnił przyczyn zastosowania współczynnika zmniejszającego wartość 0,16. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej podniesione. Postępowanie odwoławcze od decyzji Starosty K. zostało wszczęte na skutek odwołania złożonego tylko i wyłącznie przez Burmistrza Miasta K. działającego w imieniu Gminy K. Argumenty odwołania zmierzały do wzruszenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę M.M. Rozpoznając te zarzuty Wojewoda oczywiście był uprawniony na podstawie art. 84 kpa do powołania nowego rzeczoznawcy dla wyjaśnienia zgłaszanych zarzutów. Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego F.H. stał się podstawą do wydania decyzji kształtującej na nowo uprawnienia i obowiązki stron. W wyniku zaskarżonej decyzji obowiązki Gminy, która wniosła odwołanie wzrosły, ponieważ w miejsce kwoty [...]zł ma zapłacić uprawnionym kwotę [...]zł. Tak sformułowana decyzja Wojewody w sposób oczywisty narusza przepis art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowi on, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zasada ta należy do podstawowych gwarancji procesowych prawa obrony strony. Tworzy swobodę w realizowaniu przyznanego prawa do odwołania od decyzji organu I instancji w myśl przyjętej zasady dwuinstancyjności. Posługiwanie się możliwością przewidzianą w art. 139 kpa musi być zawsze poddane wnikliwej kontroli. Uzależnione jest ono od wystąpienia rażącego naruszenia prawa lub rażącego naruszenia interesu społecznego. Stosując powyższy przepis organ winien szczegółowo uzasadnić w tym zakresie swoje rozstrzygnięcie, wskazując konkretne naruszenie prawa lub naruszenie interesu społecznego i jego rażący charakter. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak podania przyczyny odstąpienia od zakazu przewidzianego art. 139 kpa. W ogóle nie wynika z niej, aby organ odwoławczy miał na uwadze, że rozpatrując odwołanie nie może orzekać na niekorzyść strony wnoszącej odwołanie. W szczególności podanie w uzasadnieniu, że strony postępowania zakwestionowały operat szacunkowy sporządzony na zlecenie Starosty nie jest podstawą do przyjęcia, że od decyzji odwołują się także zainteresowani właściciele. Przeciwnie powinno być poza sporem, że druga strona decyzji Starosty nie wniosła odwołania. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, iż w toku postępowania przed organem II instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zachodzi, więc potrzeba ponowienia postępowania administracyjnego, a ponowna decyzja powinna szczegółowo podawać czy i jakie przesłanki są spełnione aby ewentualnie zrezygnować z zasady nie orzekania na niekorzyść strony odwołującej się. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania oraz o wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepisy art.200 i art. 152 wymienionej ustawy. /-/ W. Batorowicz /-/ S. Małek /-/ E. Podrazik jw