II SA/Po 674/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2018 r., [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania świadczenia wychowawczego postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji /-/ J. Szuma Pismem z dnia 29 czerwca 2018 r. M. M. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (zwane dalej "Kolegium") z dnia [...] maja 2018 r., [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i odmowy przyznania świadczenia wychowawczego. Poza żądaniem głównym obejmującym wniosek o uchylenie decyzji obu instancji (także przyznanie świadczenia), wystąpiła także "zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania [...] skargi". Skarżąca zaznaczyła, że "w przeciwnym razie może dość do niepowetowanej szkody po stronie skarżącej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, że żądanie M. M., cyt.: o "zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania [...] skargi" potraktował jako wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."). Po analizie sprawy Sąd nie znalazł podstaw do wstrzymania wykonania decyzji objętej skargą. Stosownie do art. 61 § 1 P.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest zarazem stanowisko, że przedmiotem udzielenia ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania, mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1898/09, z dnia 19 lipca 2012 r., sygn. akt II OZ 609/12, z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 116/12, 8 października 2015 r. sygn. akt II OZ 966/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia, a zarazem wniosku o wstrzymanie wykonania, jest decyzja Kolegium , którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy G. (zwanego dalej "Wójtem") z dnia [...] 2018 r., [...] Tą ostatnią decyzją (z [...] 2018 r.) Wójt uchylił decyzję własną z dnia [...] 2016 r., [...] przyznającą świadczenie wychowawcze dla M. M. na dzieci S. M. i W. M. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (punkt 1 decyzji). Jednocześnie organ odmówił M. M. prawa do świadczenia wychowawczego na [...] S. M. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. (co do [...] W. M. treść rozstrzygnięcia pozostała bez zmian). W ocenie Sądu decyzję Wójta z dnia [...] 2018 r. należy poczytywać jako akt, który nie podlega w wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. (opisany powyżej). Rozstrzygnięciem tym uchylono bowiem jedynie wcześniejszą decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze w części dotyczącej [...] S. M. i w to miejsce (i w tym zakresie) odmówiono świadczenia. Decyzja Wójta z dnia [...] 2018 r. oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2018 r. regulują prawa M. M. za okres przeszły, to jest okres zasiłkowy, który trwał od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że choć decyzja jest niekorzystna dla skarżącej, to jednak ona sama nie stanowi podstawy do przymusowej egzekucji świadczeń wypłaconych wcześniej w odniesieniu do jej [...] S. M.. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1851 ze zm.) decyzja dotycząca tzw. świadczenia 500+, która (w trybie wznowienia postępowania – a taki tryb organ wybrał w objętej kontrolą sprawie) uchyla wcześniejszą pozytywną decyzję i w to miejsce odmawia przyznania świadczenia stanowi dopiero podstawę do wydania kolejnej decyzji – decyzji stwierdzającej, że świadczenie zostało nienależnie pobrane. Dopiero ta ostatnia decyzja podlega przymusowemu wykonaniu, co czym wprost stanowi art. 25 ust. 8 wskazanej wyżej ustawy. Podsumowując stwierdzić należy, że zagadnienie wykonania dotyczy decyzji nakładających na adresatów obowiązek określonego zachowania się. Cechy wykonalności nie posiadają z reguły decyzje odmowne. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja ma charakter odmowny (odmówiono świadczenia na rzecz S. M.). Co więcej decyzja dotyczy świadczeń z poprzedniego, już zakończonego okresu świadczeniowego. Skutki tej decyzji sprowadzają się więc do tego, że reguluje ona prawa za czas przeszły. Jeśli chodzi o obawę M. M. dotyczącą ciężaru zwrotu świadczenia [...] – o czym skarżąca wspomina w skardze – to o takim obowiązku organy bezpośrednio orzekają dopiero w następnej w kolejności, wspomnianej decyzji stwierdzającej, że świadczenie zostało nienależnie pobrane. Dopiero taka decyzja będzie podlegała wykonaniu w rozumieniu art. 61 § 3 P.p.s.a. Z opisanych wyżej powodów Sąd na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzekł o odmowie wstrzymania zaskarżonego postanowienia. Stosownie do art. 61 § 5 P.p.s.a. postanowienie wydano na posiedzeniu niejawnym. /-/ J. Szuma