II SA/Po 674/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] działając na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U.2018.570 t.j.), art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U.2018.2096 ze ni ) oraz art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 poz. 1508), po rozpatrzeniu odwołania A. K. (dalej jako strona lub skarżący) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].11.2018 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wniosków z dnia [...].11.2018 r. i [...].11.2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na opłatę zaległych rachunków za energię elektryczną w łącznej wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł. Stan sprawy przedstawia się następująco. W dniach [...].11.2018 r. i [...].11.2018 r. [...] A. K. wystąpił z wnioskami o przyznanie pomocy finansowej między innymi na uregulowanie zaległych rachunków za energię elektryczną w wysokości [...] zł i gazu w wysokości [...] zł. Skarżący przedłożył wezwanie do zapłaty z dnia [...].10.2018 r., wystawione przez spółkę [...] S.A. W wezwaniu wyszczególniono nieopłacone faktury za energię elektryczną i usługi dystrybucji na potrzeby lokalu zamieszkiwanym przez skarżącego na łączną kwotę [...]zł, w tym należność w wysokości [...] zł z terminem płatności do [...].05.2018 r., należność w wysokości [...] zł + [...] zł z tytułu odsetek z terminem płatności do [...].07.2018 r. oraz należność w wysokości [...] zł z terminem płatności [...].09.2018 r. [...] A. K. przedłożył także wezwanie z [...] wraz z informacją o zadłużeniach z terminem płatności do [...].05.2018 r. w wysokości [...] zł; do [...].07,2018 r. w wysokości [...] zł, tj. w łącznej kwocie [...]zł. Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że sprawa należności za energię elektryczną w wysokości [...] zł ([...] zł plus [...] zł odsetek) z terminem płatności do [...].07.2018 r, została rozpatrzona negatywnie decyzją z dnia [...].08.2018 r. nr [...] (w aktach sprawy). Należność w wysokości [...] zł z terminem płatności [...].05.2018 r. z tytułu nieopłaconej faktury nr [...] oraz należność w wysokości [...] zł z terminem płatności [...].09.2018 r. i gazu w łącznej wysokości [...] zł została rozpatrzona decyzją odmowną nr [...] z dnia [...].09.2018 r. (w aktach sprawy). Mając to na uwadze Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 105 § 1 i 104 k.p.a. decyzją nr [...] z dnia [...].11.2018 r. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wniosków z dnia [...].11.2018 r. i [...].11.2018 r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na opłatę zaległych rachunków za energię elektryczną w łącznej wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł. Następnie A. K. wniósł odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odwołaniu skarżący podał, że nie zgadza się z uzasadnieniem decyzji. Opisał także swoją trudną sytuację życiową i zdrowotną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze opisaną we wstępie decyzją nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania, o której mowa ww. przepisie, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a zatem nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe oraz przedmiotowe. Przyczyny te mogą wynikać z faktów naturalnych lub zdarzeń prawnych. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, co zostanie ujawnione dopiero w toczącym się postępowaniu, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania. Z sytuacją taką mamy do czynienia w rozpatrywanej sprawie. Co do zasady należy przyjąć, że stwierdzenie w toku postępowania administracyjnego, iż sprawa administracyjna została już poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją administracyjną, powoduje konieczność umorzenia tego postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 § 1 kpa. Niedopuszczalne bowiem jest ponowne rozstrzyganie sprawy już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, gdyż prowadziłoby to do naruszania obowiązującej zasady res iudicata oraz do wydania decyzji nieważnej z mocy art. 156 § 1 pkt 3 kpa. W związku z powyższym SKO uznało, że wnioski skarżącego z dnia [...] i [...] listopada 2018 r. o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległych rachunków za energię elektryczną w wysokości [...] zł i gazu w wysokości [...] zł. są tożsame z uprzednio rozpoznanymi, dotyczą tej samej materii. Występuje ta sama strona, przedmiotem sprawy są te same potrzeby, nie zmienił się stan prawny i faktyczny, co powodowało konieczność umorzenia przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Skarżący, kwestionując wydaną decyzję organu II instancji, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na rozstrzygnięcie organu odwoławczego, domagając się jego uchylenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, pismem z dnia [...] lipca 2019 r., złożonym w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie. Pełnomocnik z urzędu skarżącego pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. uzupełniła skargę wnosząc o uchylenie decyzji SKO, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu. Uzasadniając stanowisko podała, że w aktach sprawy znajduje się wyłącznie decyzja [...] z [...] grudnia 2018 r. która dotyczy zasiłków celowych na opłatę rachunków za energię elektryczną i gaz. W aktach nie ma zaś powoływanych przez organ decyzji nr [...] oraz [...], na podstawie których orzeczono o umorzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach Sąd doszedł do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone decyzje odpowiadają prawu. Przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ ten utrzymał w mocy rozstrzygnięcie umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie wniosków z dnia [...] listopada 2018 r. i [...] listopada 2018 r. r. w części dotyczącej przyznania pomocy finansowej na opłatę zaległych rachunków za energię elektryczną w łącznej wysokości [...] zł oraz gazu w wysokości [...] zł. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to było słuszne i brak jest podstaw do jego uchylenia. Zgodzić się bowiem należy z organami obu instancji, że wnioski skarżącego w części odnoszącej się do zaległości w opłaceniu rachunków za gaz i energię elektryczną, dotyczyły spraw w których zapadło już rozstrzygniecie. Organy obu instancji wykazały, że żądanie skarżącego o przyznanie pomocy finansowej na uregulowanie zaległych należności zostało już rozstrzygnięte: 1) decyzją z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu na opłatę taksówki w wysokości [...] zł, opłatę energii elektrycznej w wysokości [...] zł z tytułu nieopłaconej faktury [...] oraz bieżące rozliczenie w wys. [...] zł z terminem płatności do [...] września 2018 r. i gazu w łącznej wysokości [...] zł; 2) decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego i zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu na opłatę rachunku za energię elektryczną w wysokości [...] zł, gazu w wysokości [...] zł oraz na zakup środków czystości. Ze znajdujących się w aktach sprawy kopii ww. decyzji (kopie znajdowały się w jednej plastikowej, przeźroczystej obwolucie razem z wywiadem środowiskowym) wynika, że dotyczyły one wniosków o pomoc finansową na opłacenie rachunków za gaz i energię elektryczną za okresy i kwoty tożsame z okresami i kwotami objętymi sprawą rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją. Z akt sprawy wnika, że sytuacja skarżącego nie uległa zmianom, mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji obowiązkiem organu pierwszej instancji było umorzenie postępowania administracyjnego po ustaleniu, że sprawa została załatwiona decyzją merytoryczną przez organ pierwszej instancji. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Należy przy tym podkreślić, że rozstrzygnięcie sprawy decyzją merytoryczną, pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznych decyzji wydanych w tożsamym przedmiocie, prowadziłoby do nieważności tak wydanej decyzji, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nawet nieostateczna decyzja administracyjna wyklucza możliwość wydania w rozstrzygniętym nią przedmiocie decyzji kolejnej. Jak bowiem zauważył organ I instancji zgodnie z art. 110 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może uchylić lub zmienić ją tylko wówczas, gdy zezwalają mu na to przepisy Kodeksu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 456/18 – dostępny w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszało przepisów obowiązującego prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.