II SA/Po 678/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2010r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego w P. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów; oddala skargę /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ A.Łaskarzewska /-/ E.Brychcy Dziekan Wydziału [...] Akademii [...] decyzją nr [...] z dnia [...] roku skreślił B. J. z listy studentów II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na Wydziale [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia 4 semestru studiów w roku akademickim 2006/2007. W uzasadnieniu decyzji podano, że B. J. nie zaliczyła zajęć i nie zdała egzaminu z przedmiotu "Badania operacyjne i ekonometria" w przedłużonym jej terminie. Wymieniona decyzja została doręczona 30 października 2008 roku, Pismem z dnia 10 listopada 2008 roku, doręczonym Rektorowi w dniu 12 listopada 2008 r. B. J. odwołała się od decyzji organu I instancji o skreśleniu jej z listy studentów, zarzucając tej decyzji naruszenie postanowień § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 18 ust. 2, § 33 ust. 1 pkt 1 i § 34 ust. 1 regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Akademii [...] z dnia 23 marca 2007 roku oraz naruszenie art. 5 kc. Odwołująca podniosła również, że decyzja Prodziekana Wydziału [...] jest dla niej bardzo krzywdząca oraz naraża ją na straty materialne, bowiem studia pochłonęły dotychczas kwotę około 40.000,00 zł. Równocześnie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości, wpisanie na listę studentów III roku Wydziału [...] i skierowanie jej na warunkowe powtarzanie III roku w oparciu o § 34 ust. 1 i § 33 ust. 1 pkt 1 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Akademii [...], ewentualnie o umożliwienie jej kontynuowania studiów w inny wskazany przez nią w odwołaniu sposób (pkt 3 i 4 odwołania). Rektor Uniwersytetu [...] wydał w dniu [...] decyzję nr [...], w której powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 207 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164 poz.1365 z 2005 r.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] skreślającą B. J. z dniem 16 października 2008 roku z listy studentów II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na Wydziale [...] Uczelni. W uzasadnieniu decyzji Rektor podał motywy swego rozstrzygnięcia, wskazując okoliczności faktyczne i prawne podjętej decyzji. Z uzasadnienie wynika, że studentka w 4 semestrze studiów w roku akademickim 2006 /2007 r. nie otrzymała zaliczenia z przedmiotu "Badania operacyjne i ekonometria". Decyzją Prodziekana Wydziału [...] została skierowana na powtarzanie tego przedmiotu w semestrze 6 w roku akademickim 2007/2008 z jednoczesną kontynuacją studiów na III roku. Studentka nie przystąpiła do sesji egzaminacyjnej w 5 semestrze studiów, wobec czego została skreślona z listy studentów. Odwołanie studentki od tej decyzji zostało uwzględnione i Prodziekan Wydziału [...] wyraził zgodę na urlop długoterminowy i powtarzanie 4 semestru studiów do końca maja 2008 r. oraz zaliczenie przedmiotów z semestru 5 i 6 studiów do końca września 2008 r. Termin zaliczenia 4 semestru na wniosek studentki zostały przedłużony do 16 czerwca 2008 r. Rektor Uczelni nie znalazł możliwości na uwzględnienie dowołania studentki i wyjaśnił, że zgodnie z § 30 ust. 1 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Akademii [...], która od dnia 27 grudnia 2008 r. nosi nazwę Uniwersytetu [...] – warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie zaliczeń z wszystkich zajęć i zdanie egzaminów przewidzianych na dany semestr w planie studiów. Pomimo udzielania dodatkowych terminów faktem niespornym jest ,że studentka egzaminu z 4 semestru nie zdała. Wskazując na art. 190 ust.2 pkt 2 ustawy z 27.07.2005 r. prawo o szkolnictwie wyższym i § 32 ust.1 Regulaminu wskazano, że Dziekan Wydziału ma prawo do skreślenia z listy osoby, która nie zaliczyła semestru studiów. Dalej wskazano, że w ocenie Rektora nie jest celowe udzielanie studentce dalszego urlopu długoterminowego na okres od 1.10.2008 do 30.09.2009 roku. ponieważ B.J. już taką możliwość miała i pomimo to egzaminów nie zdała. Rektor wyjaśnił także, że nie ma możliwości skierowania studentki do powtarzania II roku studiów, ponieważ Uczelnia w roku akademickim 2008/2009 oraz w roku 2009/2010 nie będzie prowadziła stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich dla studentów II roku. Obecnie nie ma takiej edycji studiów na Uczelni, która pozwalałaby studentce na kontynuację nauki w systemie stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich. Wobec nie zaliczenia egzaminów ani z 4 ani z 5 ani z 6 semestru i nie wykorzystania udzielonego urlopu na uzupełnienie egzaminów w ocenie Rektora Uniwersytetu Prodziekan wydał prawidłową decyzję o skreśleniu z listy studentów. Na powyższą decyzję Rektora skargę do Sądu złożyła B. J., zarzucając w niej naruszenie przez Rektora przepisu art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w [...], a w szczególności § 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, § 18 ust. 2, § 33 ust. 1 pkt 1 oraz § 34 ust. 1 tego Regulaminu i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych. Skarga została wniesiona w wymaganym terminie. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] - obowiązująca nazwa dawnej Akademii [...] - wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie ma uzasadnionych podstaw jak również brak przesłanek, które Sąd miałby wziąć pod rozwagę z urzędu zgodnie z przepisem art. 134 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz,1270). Sąd Administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a Sąd Administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że Sąd Administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia, jako p.p.s.a. uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż Sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Twierdzenie skarżącej, że Prodziekan Wydziału przyznał jej tylko możliwość, a nie zobowiązał jej do zaliczania w czasie urlopu jednego przedmiotu z 04 semestru oraz przedmiotów z 05 i 06 semestru studiów jest nieprawdziwe. Skarżąca w odwołaniu z dnia 28 kwietnia 2008 roku od decyzji Prodziekana Wydziału z dnia [...] wskazała szereg wniosków ewentualnych, w tym w pkt. 4 zawnioskowała o udzielenie jej urlopu długoterminowego na okres od 30 września 2007 roku do 30 września 2008 roku z jednoczesnym wyrażeniem zgody na udział w zajęciach i uzyskiwanie zaliczeń i przystępowanie do egzaminów w trakcie urlopu w roku akademickim 2007/2008, zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 2 i § 18 ust. 2 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Akademii[...]. Oczywistym jest zatem, że z chwilą uwzględnienia przez Prodziekana Wydziału zgłoszonego przez studentkę wniosku treść tego wniosku stała się dla studentki wiążąca. Tym samym skarżąca była zobowiązana zaliczyć 04, 05 i 06 semestr studiów w konkretnym, zaakceptowanym przez Prodziekana terminie. Rację ma skarżąca twierdząc, że w przypadku gdyby skarżąca do ustalonego przez Prodziekana Wydziału terminu, tj. do dnia 30 września 2008 roku, zaliczyła 04, 05 i 06 semestr studiów, uzyskałaby uprawnienie do kontynuacji nauki na IV roku jednolitych studiów magisterskich. Nie można jednak zgodzić się z tym, że w przypadku niezaliczenia wskazanych wyżej semestrów studiów miała na podstawie § 34 Regulaminu studiów prawo do powtarzania III roku studiów. Zwrócić należy bowiem uwagę, że przepis § 34 ust. 1 Regulaminu studiów nie kształtuje roszczenia studenta o skierowanie go na powtarzanie roku. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że dziekan może, lecz nie musi zgodzić się na powtarzanie przez studenta danego roku studiów. W przypadku, gdy dziekan uzna za niecelowe lub niezasadne kierowanie studenta na powtarzanie roku, ma prawo podjąć decyzję o skreśleniu go z listy studentów, co też w niniejszej sprawie miało miejsce. Nie sposób też - wbrew twierdzeniom skarżącej doszukać się innej interpretacji tego zapisu przez pryzmat postanowień § 33 ust. 1 Regulaminu studiów. Należy w tym miejscu mieć na uwadze treść art. 190 ust. 2 pkt 2) ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 roku, nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), który stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Faktem jest, że w dniu podjęcia przez Prodziekana Wydziału [...] decyzji o skreśleniu z listy studentów B. J. miała również niezliczony 4 semestr studiów, a więc II rok studiów, co wykluczało jej skierowanie na powtarzanie III roku studiów. W ocenie Sądu decyzja Rektora podtrzymując decyzję Prodziekana została wydana po przeanalizowania całokształtu sytuacji studentki i w sposób wyczerpujący oraz przekonywający uzasadniona. W żadnym wypadku nie można jej przypisać cech dowolności ale uznać należy, że wyczerpuje wszystkie przesłanki z art. 107 § 1 i § 3 kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu nieuwzględnienia przez Prodziekana Wydziału wniosku skarżącej zawartego w piśmie z dnia 29 września 2008 roku o skierowanie jej na "warunkowe powtarzanie III roku studiów" i udzielenie zgody na indywidualną ścieżkę studiów z uwagi na kończącą się edycję jednolitych studiów magisterskich na podstawie § 34 ust. 1 w zw. z § 7 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów, ewentualnie o udzielenie dalszego (drugiego) urlopu na okres od 01 października 2008 roku do 30 września 2009 roku - w oparciu o przepis § 17 ust. 1 pkt 2 i § 18 ust. 2 Regulaminu studiów. Sąd uznał, że zarzut ten jest bezzasadny. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że przyznanie studentowi przewidzianych w nich instytucji ma charakter uznaniowy, zależny wyłącznie od oceny dziekana wydziału. Jest oczywistym, że zapis "Student może ubiegać się o urlop długoterminowy" nie oznacza, że zgodę na taki urlop student musi otrzymać. Dotyczy to również § 34 ust. 1 Regulaminu studiów. Prodziekan Wydziału [...] nie uznał za zasadne utrzymywanie statusu studenta studiów stacjonarnych przez osobę, która nie wykazuje wymaganych postępów w nauce, nie wywiązuje się z przyjętych na siebie zobowiązań oraz nie rokuje na ukończenie tych studiów w terminie i w związku z tym decyzją z dnia 16 października 2008 roku skreślił skarżącą z listy studentów II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na Wydziale [...] Uczelni z powodu niezaliczenia 4 semestru studiów w ustalonym terminie. W ocenie Sądu w decyzji Rektora z dnia [...] nie sposób doszukać się zarzucanego przez skarżącą naruszenia postanowień § 17 ust. 1 pkt 2 i ust.2, § 18 ust. 2, § 33 ust. 1 pkt 1 oraz § 34 ust. 1 Regulaminu studiów. Jak już wyżej wskazano przepisy te nie nakładają bowiem na dziekana wydziału obowiązku udzielenia urlopu, czy skierowania studenta na powtarzanie przedmiotu, semestru lub roku, a jedynie dają mu taką możliwość. Po uprzednim rozważeniu celowości i zasadności skorzystania przez studenta z tych instytucji dziekan ma prawo nie przyznać ich studentowi. Odnośnie zarzutu skarżącej dotyczącego wygaszania edycji studiów jednolitych magisterskich stwierdzić należy, że jest on nietrafny. Ustawa z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym i wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 12 lipca 2007 (Dz.U. z 2007 r., nr 164, poz. 1166) jak wyjaśnił Rektor Uniwersytetu uniemożliwiają uruchamianie nowych edycji jednolitych studiów magisterskich na kierunkach ekonomicznych. W związku z tym rozpoczęte przed dniem wejścia w życie ustawy studia jednolite magisterskie kontynuowane są tylko do wygaśnięcia ostatniej edycji. Jednocześnie nie uruchamia się w Uczelni kolejnych edycji tych studiów. Skutkuje to tym, że niezaliczenie przez studenta planowego toku studiów uniemożliwia mu ich zakończenie w trybie studiów jednolitych. Z kolei plan studiów i program kształcenia na studiach I i II stopnia z samej ich istoty jest odmienny od planu i programu jednolitych studiów magisterskich. Art. 257 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym pozwala studentom jednolitych studiów magisterskich przenieść się na odpowiednie studia I stopnia albo - po spełnieniu wymagań określonych w regulaminie studiów - na odpowiednie studia II stopnia. Podkreślić jednak należy, że takie przejście studenta zawsze wiąże się z koniecznością uzupełnienia różnic programowych, co powoduje spiętrzenie obowiązków studenta i może prowadzić do konieczności podjęcia przez studenta nauki na niższym roku studiów. Dodać również należy, że skarżąca z wnioskiem o przeniesienie ze studiów jednolitych magisterskich na studia dwustopniowe nie występowała. Odnosząc się do podniesionych w skardze zastrzeżeń związanych z reaktywacją studiów, uregulowaną w § 19 Regulaminu studiów na Uczelni stwierdzić należy, że nie ma innej możliwości kontynuowania przez skarżącą nauki w Uczelni, niż w trybie przewidzianym wskazanym wyżej przepisem Regulaminu studiów. Odrębną kwestią jest, czy szczegółowe warunki reaktywacji, ustalone przez Dziekana Wydziału, zostaną przez skarżącą zaakceptowane. Jednocześnie zauważyć należy, że nawet przy hipotetycznym założeniu, iż istniałaby możliwość skierowania skarżącej na powtarzanie II roku jednolitych studiów magisterskich, to nie jest prawdą, że nauka na powtarzanym roku byłaby nieodpłatna. Powodem powtarzania tego roku studiów byłyby bowiem niezadowalające wyniki w nauce, o których mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Co do podnoszonej przez skarżącą możliwości skorzystania z indywidualnej ścieżki studiów, przewidzianej w § 7 Regulaminu studiów. W ocenie Sądu taka możliwość w tym konkretnym stanie faktycznym nie istnieje. Należy bowiem mieć na uwadze, że możliwość realizowania części studiów według zindywidualizowanych planów występuje dopiero na etapie posiadania już przez studenta opiekuna naukowego (promotora). Na stacjonarnych jednolitych studiach magisterskich na Wydziale [...] Uczelni możliwość ubiegania się o przyznanie indywidualnej ścieżki studiów istniała dopiero od 7. semestru studiów. Stan zaawansowania studiów skarżącej nie pozwalał więc na skorzystanie z tej instytucji. Z tych powodów skarżąca nigdy zgody na indywidualną ścieżkę studiów nie otrzymała. Podnoszony przez skarżącą zarzut narażenia jej na straty poprzez trwającą 8 miesięcy bezczynność organu oraz treść rozstrzygnięcia wydanego w sprawie jest bezzasadna. Uczelnia wyższa, jaką jest Uniwersytet, rządzi się swoistymi prawami wynikającymi z organizacji roku akademickiego, co znacząco wydłużyło czas wydania przez Rektora rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na fakt ten zwrócił również uwagę ustawodawca, stwierdzając w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2005 roku, nr 164, poz. 1365 z późn. zm.), że w sprawach decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się jedynie odpowiednio. Ponadto wskazać należy, że na wydłużenie czasu rozpatrywania sprawy miała też wpływ kwestia konieczności ustalenia przez organ, czy odwołanie od decyzji Prodziekana Wydziału [...] z dnia [...] wniosła osoba uprawniona. Jak wynika bowiem z akt nadesłanych przez uczelnię faktycznie odwołanie od decyzji Prodziekana podpisał imieniem i nazwiskiem skarżącej jej ojciec i dopiero na skutek dociekań Uczelni kto faktycznie składa odwołanie ten błąd został konwalidowany przez doręczenie pełnomocnictwa odwołującej dla swojego ojca i jej wyjaśnienie, że upoważniła ojca do działania i podpisywania pism w jej imieniu. Twierdzenia skarżącej o narażeniu jej przez Rektora Uczelni na stratę ok. 40.000,-zł zainwestowanych w naukę są nieuprawnione. Skarżąca dobrowolnie podjęła naukę na I studiów w roku akademickim 2005/2006 jako wolny słuchacz, mając pełną świadomość odpłatności tej formy studiów (opłata za każdy semestr w roku akademickim 2005/2006 wynosiła 4.900, zł). Po uzyskaniu statusu studenta skarżąca kontynuowała naukę na stacjonarnych jednolitych studiach magisterskich, które co do zasady są bezpłatne. Odpłatności wynikają jedynie ze złych wyników w nauce, za powtarzanie przedmiotu, semestru, roku. Skarżąca nie może obciążać Uczelni za swój brak postępów w nauce. Nie ma również uzasadnienia wliczanie nakładów poniesionych na najem mieszkania w P. Jak wynika z udzielonych przez Dział Spraw studenckich [...] informacji od roku akademickiego 2006/2007, tj. od czasu uzyskania przez skarżącą statusu studenta, do końca roku akademickiego 2007/2008 B. J. korzystała z pomocy socjalnej Uczelni, otrzymując stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe w najwyższych obowiązujących w Uczelni stawkach, tj. w wysokości 450,00 zł miesięcznie. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu braku dobrej woli po stronie władz Uczelni i władz Wydziału [...], stwierdzić należy, że jest on całkowicie bezzasadny. Z treści rozstrzygnięcia Prodziekana Wydziału [...] Uczelni z dnia [...] wynika, że skarżąca traktowana była w czasie odbywania studiów w dużą przychylnością. Fakt ten potwierdza rozstrzygnięcie Prodziekana Wydziału [...] z dnia 27 maja 2008 roku, dotyczące przedłużenia do dnia 16 czerwca 2008 roku terminu do zaliczenia powtarzanego przedmiotu z 4 semestru jak również wiele wcześniejszych rozstrzygnięć, uwzględniających wnioski o przedłużenie terminów . W tym stanie faktycznym i prawnym Sąd nie znajduje żadnych przesłanek pozwalających na przyjęcie, że podjęcie decyzji wobec skarżącej B. J. byłoby dotknięte jakąkolwiek wadą procesową mogącą mieć wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie w ocenie Sądu postępowanie Uczelni wobec studentki nacechowane było wysokim stopniem staranności i życzliwości i zmierzało do udzielenia wszechstronnej pomocy w kontynuowaniu studiów. Studentka nie skorzystała z możliwości jakie dawała Uczelnia i jest poza sporem, że pomimo udzielenia dodatkowego rocznego czasu materiału wymaganego przez program studiów nie zaliczyła, ponieważ nie zaliczyła 4 semestru. Zaskarżona decyzja organu pierwszej i drugiej instancji została wydana również w oparciu o obowiązujące przepisy prawa materialnego co odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów art. 190 ust.2 pkt 2 ustawy prawo o szkolnictwie wyższym. W tym stanie faktycznym Sąd kierując się regułą interpretacyjną wynikającą z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153 poz.1269), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem doszedł do przekonania, że skarga jest niezasadna i podlega oddalenia na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270). /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ A.Łaskarzewska /-/ E.Brychcy MK