II SA/Po 678/25

Dnia 4 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lipca 2025 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy urządzenia oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako: "WWINB") z dnia 97 lipca 2025 r., znak: [...], utrzymujące w mocy w części i zmieniające w pozostałym zakresie postanowienie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem Urzędu Miasta [...] z dnia 12 maja 2023 r. zwrócono się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] (dalej jako: "PINB") o podjęcie działań w sprawie legalności wolno stojącego urządzenia reklamowego na działce nr [...], ark. 09, obręb C. w P.. W toku czynności wyjaśniających, pismem z dnia 25 stycznia 2024 r., PINB wezwał spółkę A. S.A. do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. W odpowiedzi, pismem z dnia 31 stycznia 2024 r., pełnomocnik A. S.A. poinformował, że spółka ta nie jest inwestorem, właścicielem ani zarządcą reklamy. Następnie organ wezwał do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych spółkę C. Sp. z o.o., która w piśmie z dnia 02 kwietnia 2024 r. potwierdziła, że jest inwestorem, zarządcą i właścicielem przedmiotowego nośnika. W dniu 16 maja 2025 r. PINB zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności urządzenia reklamowego. Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. (nr [...], znak: [...]) PINB dla Miasta [...]: 1) w pkt I sentencji wstrzymał budowę urządzenia reklamowego (dwie tablice nr [...] i [...] na działce [...]), wskazując jako adresata nakazu: "właścicielowi (...) tj. spółce A. S.A."; 2) w pkt II i III poinformował właściciela urządzenia, określonego jako "spółkę C. sp. z o.o.", o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o opłacie legalizacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka B. Sp. z o.o. (dawniej C. Sp. z o.o.), domagając się stwierdzenia jego nieważności lub uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Po rozpatrzeniu zażalenia, WWINB zaskarżonym postanowieniem z dnia 07 lipca 2025 r.: 1) uchylił postanowienie organu I instancji w części punktu I i orzekł w to miejsce o wstrzymaniu robót budowlanych właścicielowi urządzenia, tj. spółce B. Sp. z o.o. (dawniej C. Sp. z o.o.); 2) uchylił postanowienie w pkt II i III w części dotyczącej oznaczenia adresata ("spółkę C. Sp. z o.o.") i orzekł w to miejsce, wskazując prawidłową nazwę spółki: B. Sp. z o.o.; 3) w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że roboty budowlane polegające na posadowieniu wolno stojącego, trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego (stopa fundamentowa, słup stalowy, konstrukcja przestrzenna) wymagały pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiadał. WWINB uznał, że organ I instancji omyłkowo wskazał w pkt I sentencji spółkę A. S.A. jako adresata, mimo że nie była ona stroną postępowania, co wymagało korekty w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Skargę na powyższe postanowienie WWINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła spółka B. Sp. z o.o., reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: 1. art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej jako: "K.p.a.") w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. – poprzez uchylenie postanowienia organu I instancji w części i orzeczenie co do istoty (zmianę adresata), zamiast stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Skarżąca podniosła, że organ I instancji wstrzymał budowę podmiotowi niebędącemu stroną (A. S.A.), co stanowi wadę kwalifikowaną (skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną); 2. art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. – poprzez niepełne i niewnikliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, skutkujące błędnym oznaczeniem stron. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Spółki argumentował, że postanowienie organu I instancji było wadliwe konstrukcyjnie, gdyż w pkt I nakładało obowiązek na A. S.A., a w pkt II pouczało C. Sp. z o.o. Zdaniem pełnomocnika, skoro A. S.A. nie jest właścicielem ani stroną postępowania, skierowanie do niej nakazu wstrzymania robót wypełnia przesłankę nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a., której nie można konwalidować poprzez zmianę postanowienia w trybie odwoławczym. Powołano się przy tym na poglądy doktryny dotyczące konieczności precyzyjnego oznaczania strony. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia WWINB w całości oraz o stwierdzenie nieważności poprzedzającego je postanowienia PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jedn. Dz. U. 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawnej działania organu odwoławczego (WWINB), który dostrzegając błędne oznaczenie adresata obowiązku w postanowieniu organu I instancji (wskazanie A. S.A. zamiast B. Sp. z o.o.), dokonał reformacji tego orzeczenia w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., zamiast – jak domaga się Skarżąca – stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. jest chybiony. Przepis ten stanowi, że nieważność decyzji (odpowiednio postanowienia) stwierdza się, jeżeli została ona skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o "skierowaniu" aktu do osoby niebędącej stroną można mówić tylko wówczas, gdy akt ten został tej osobie doręczony lub ogłoszony, wywołując skutki prawne w stosunku do niej. W analizowanym stanie faktycznym, jak wynika z akt sprawy, mimo że w sentencji (pkt I) postanowienia PINB błędnie wpisano nazwę "A. S.A.", to z treści uzasadnienia oraz dalszych punktów sentencji (pkt II i III) jednoznacznie wynikało, że organ traktował jako stronę i właściciela urządzenia spółkę C. Sp. z o.o. (obecnie B. Sp. z o.o.). Co kluczowe, postanowienie to nie zostało doręczone spółce A. S.A., lecz prawidłowo doręczono je pełnomocnikowi rzeczywistego inwestora (Skarżącej). Spółka A. S.A. nie wzięła udziału w postępowaniu na etapie doręczenia zaskarżonego postanowienia, a samo błędne wpisanie jej nazwy w jednym z punktów sentencji, przy jednoczesnym prawidłowym zidentyfikowaniu inwestora w pozostałej części aktu, stanowiło w istocie omyłkę organu, a nie skierowanie aktu do podmiotu niebędącego stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. Należy podkreślić, że organ odwoławczy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., posiada kompetencje merytoryczno-reformatoryjne. Oznacza to, że jest uprawniony nie tylko do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, ale również do naprawienia wadliwości decyzji organu I instancji, o ile nie narusza to zasady dwuinstancyjności. Skorygowanie przez WWINB błędnego oznaczenia strony (zmiana z A. S.A. oraz nieaktualnej nazwy C. na B. Sp. z o.o.) mieści się w granicach orzekania reformatoryjnego. Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, w tym podmiot zobowiązany (inwestora/właściciela), i dostosował treść rozstrzygnięcia do rzeczywistego stanu prawnego. Działanie WWINB nie naruszyło prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, pozwoliło na wyeliminowanie błędu organu I instancji bez konieczności kasacji orzeczenia i przedłużania postępowania, co jest zgodne z zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.). Prawa Skarżącej do obrony nie zostały naruszone – brała czynny udział w postępowaniu, wniosła zażalenie, a ostateczne rozstrzygnięcie zostało skierowane prawidłowo do niej. Sąd podziela również stanowisko organów nadzoru budowlanego co do meritum sprawy, tj. konieczności wstrzymania robót budowlanych. Bezspornym jest, że przedmiotowe urządzenie reklamowe, trwale związane z gruntem, o znacznych gabarytach (fundament, konstrukcja stalowa), zostało wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę. Spełnione zostały zatem przesłanki z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane do wstrzymania robót i wdrożenia procedury legalizacyjnej. Co istotne, okoliczności powyższe nie zostały zakwestionowana przez Skarżącą. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę.