II SA/Po 68/14
PostanowienieWSA w Poznaniu2014-12-23
Skład orzekający: Katarzyna Witkowicz-Grochowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uczestnik postępowania, który utrzymuje się z zasiłku przedemerytalnego i ponosi wysokie koszty utrzymania mieszkania oraz leczenia, może zostać zwolniony od kosztów sądowych i otrzymać pełnomocnika z urzędu w postępowaniu sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Uczestnik postępowania, który wykaże, że jego dochody z zasiłku przedemerytalnego są w całości przeznaczane na bieżące wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem, a nie posiada oszczędności ani innych dochodów, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.Stan faktyczny
Uczestnik postępowania S. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, powołując się na niskie dochody z zasiłku przedemerytalnego, wysokie koszty utrzymania mieszkania i leczenia, brak oszczędności oraz sprzedaż nieruchomości w przeszłości. Przedłożył dokumenty potwierdzające dochody i wydatki. Sąd uznał, że sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
1. Zwolniono S. R. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. 2. Ustanowiono dla S. R. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu -Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 grudnia 2014r. wniosku uczestnika postępowania S. R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013r. Nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia 1. zwolnić S. R. od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, 2. ustanowić dla S. R. radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych. /-/ K. Witkowicz-Grochowska
Uczestnik postępowania S. R. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wniosku uczestnik podał, że utrzymuje się samodzielnie z zasiłku przedemerytalnego w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania (czynsz, prąd, woda, telefon) wynoszą ponad [...] zł, zaliczka na podatek [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne [...] zł. Nadto uczestnik podał, że choruje i związane z leczeniem koszty to [...]zł miesięcznie, resztę przeznacza na żywność. Nie stać go, zatem na radcę prawnego. Oświadczył, że posiada mieszkanie własnościowe [...]m² w K. oraz 1 ha ziemi kl VI, z którego nie uzyskuje dochodu, nie ma żadnych oszczędności, wartościowych ruchomości, czy papierów wartościowych.
Wezwany do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy wyjaśnił, że jedynym dochodem jest zasiłek przedemerytalny, nie ma innych dochodów, ani oszczędności i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Nie prowadzi działalności gospodarczej ani rolniczej, nie ma też żadnych lokat terminowych, ani rachunku bankowego, nie ma zadłużeń i zajęć komorniczych, nie uzyskuje również dopłat z ARMiR. Wszystkie swoje zobowiązania związane z utrzymaniem mieszkania płaci regularnie.
Przedłożył PIT 40A za 2013r., z którego wynika dochód w wysokości [...] dowód zapłaty za mieszkanie, ubezpieczenie, prąd, TV i telefon oraz odcinek emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie.
Nadto uczestnik wyjaśnił, że sprzedaż nieruchomości związanej ze sprawą miała miejsce w 2009r., był jej współwłaścicielem, więc cena uległa podziałowi. Nie posiada już żadnych środków finansowych z tego tytułu, ponieważ część środków przeznaczył na remont mieszkania, w którym mieszkała i jego wyposażenie. Dalsze środki przeznaczył na spłatę zaległości prywatnych, bieżące wydatki, znaczną kwotę na prywatne leczenie i rehabilitację oraz na leki. Nie dysponuje dokumentami, czy rachunkami z tamtego okresu potwierdzającymi poniesione wydatki, gdyż nie miał potrzeby ich przechowywania. Sprzedana została tylko jedna działka.
Zgodnie z dyspozycją art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. , poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Oznacza to, że prawo pomocy ma charakter szczególny i wyjątkowy, a skorzystać z tego uprawnienia mogą jedynie osoby w rzeczywiście ciężkiej sytuacji finansowej, pozbawione majątku, stałego miesięcznego dochodu lub uzyskujące go w takiej wysokości, że nie są w stanie uiścić najmniejszych należności sądowych (bezrobotni, emeryci, renciści, osoby samotnie wychowujące dzieci).
Z przedłożonego oświadczenia o stanie majątkowym, finansowym i dochodach wynika, że sytuacja wnioskodawcy pozwala na przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w całości. Wysokość osiąganego dochodu uzasadnia ocenę, że uczestnik, bez ograniczeń w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na dalsze koszty niniejszego postępowania. Wykazał, że osiągane dochody w całości przeznacza na bieżące wydatki koniecznego utrzymania. Mieszkanie, które posiada wykorzystuje na zaspokojenie potrzeb bytowych, nieruchomość rolna jest we współwłasności i nie przynosi dochodu. Uczestnik nie dysponuje też oszczędnościami ze sprzedaży działki, której dotyczy przedmiotowa sprawa.
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że wnioskodawca nie ma możliwości pokrycia kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, chociażby w części.
Mając na uwadze wysokość rynkowego honorarium adwokata, przedstawiona sytuacja finansowa wskazuje, że uczestnik tym bardziej nie jest w stanie wygospodarować środków na zapłacenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, przy czym zauważyć należy, że sprawa znajduje się na etapie postępowania kasacyjnego, gdzie obowiązuje, tzw. "przymus adwokacko-radcowski". Przyznać zatem należy prawo pomocy także i w tym zakresie.
Nadto, podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Na podstawie art. 258 §1 i 2 pkt 7 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w postanowieniu.
/-/ K. Witkowicz-Grochowska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło