II SA/Po 680/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Dybowski Sędziowie sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus as.sąd. Danuta Rzyminiak-Owczarczak ( spr ) Protokolant referent - stażysta Marcin Kubiak po rozpoznaniu w dniu 02 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. z dnia [...] r. nr [...]w częściach dotyczących odmowy wymiany prawa jazdy kategorii B oraz B+E, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego J. L. kwotę 20 ( dwadzieścia ) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/ D.Rzyminiak-Owczarczak /-/ M.Dybowski /-/ E.Makosz-Frymus JF 4/II SA/Po 680/03 UZASADNIENIE W związku z ustawowym obowiązkiem wymiany praw jazdy, wnioskiem z dnia [...] listopada 2001 r. J. L. zwrócił się do Starosty K. o wymianę posiadanego dokumentu – prawa jazdy kategorii ABCDE Nr [...]nr druku [...], wydanego w dniu [...] kwietnia 1978 r. przez Wydział Komunikacji Urzędu Miejskiego w K.. Decyzją z dnia [...]. Nr [...]działający z upoważnienia Starosty K. Naczelnik Wydziału Komunikacji i Dróg Starostwa Powiatowego w K., na podstawie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98 poz. 602 ze zm.) w zw. z §2 i §5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640), §2 i 7 ust. 1 lit.d) i pkt 4 lit. a) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150 poz. 1680) orzekł o wydaniu wnioskodawcy prawa jazdy kategorii ACDE oraz odmówił wydania prawa jazdy kategorii B, B+E. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż w trakcie rozpatrywania wniosku dokonano weryfikacji materiałów dowodowych z akt ewidencyjnych kierowcy, na podstawie których stwierdzono, iż wnioskodawca uzyskał wymagane kwalifikacje w zakresie kategorii A, C, D i E, kończąc właściwe kursy oraz zdając egzaminy państwowe, podczas gdy prawo jazdy kategorii B zostało mu niesłusznie wydane, po ukończeniu kursu oraz zdaniu egzaminu na kategorię C. Składając odwołanie od powyższej decyzji J. L. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej odmowy wydania prawa jazdy kat. B i B+E oraz o wymianę dokumentu zgodnie ze złożonym wnioskiem oraz posiadanymi przez niego kwalifikacjami. W uzasadnieniu odwołania strona wyjaśniła, iż przez lata był przeświadczony, iż ma wymagane uprawnienia do kierowania samochodami osobowymi, będąc w zaufaniu do działań właściwych organów, które dysponując pełną dokumentacją wydały mu prawo jazdy, które teraz jest kwestionowane. Strona podkreśliła, iż w celu uzyskania kolejnej wyższej kategorii uprawnień do prowadzenia pojazdów zawsze składał wymagany komplet dokumentów, nie widział potrzeby sprawdzania dokumentacji, a przez lata wykonywania zawodu kierowcy nigdy nie spowodował wypadku czy kolizji drogowej. Decyzją z dnia [...]. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium podzieliło argumentację przyjętą przez organ I instancji, tak w zakresie braku uprawnień strony do posiadania prawa jazdy kat. B oraz B+E, jak i prawa weryfikowania dokumentacji ewidencyjnej kierowcy w postępowaniu o wymianę prawa jazdy. Odnosząc się do oświadczenia strony, iż spełnił wszystkie wymagane przepisami prawa uprawniające do otrzymania prawa jazdy kategorii B, Kolegium wyjaśniło, iż z informacji uzyskanej w ramach postępowania weryfikacyjnego z Urzędu Wojewódzkiego wynika, iż w latach 1975-1977 strona nie przystępowała do egzaminu na prawo jazdy kategorii B. W skardze na to rozstrzygnięcie J.L. wniósł o jego uchylenie oraz o nałożenie na Starostę K. obowiązku wydanie mu prawa jazdy kat. B i B+E. Powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący wyjaśnił, iż uzyskał wszystkie wymagane uprawnienia do posiadania prawa jazdy na wnioskowane kategorie i nie z jego winy doszło do zakwestionowania po latach posiadanych uprawnień do kierowania samochodami osobowymi. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, w sposób szczegółowy opisując uzyskiwanie przez stronę uprawnień do kolejnych kategorii prawa jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. Zadaniem sądu administracyjnego jest kontrola zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w czasie ich wydania. W przedmiotowej sprawie skarga jest zasadna, lecz z innych powodów, aniżeli wskazano w jej treści. Przedmiotem zaskarżenie jest odmowa wymiany prawa jazdy w zakresie dwóch kategorii, B i B+E, w związku z upływem okresu jego ważności i ustawowym obowiązkiem wymiany posiadanych przez kierowców dokumentów potwierdzających posiadane kwalifikacje do prowadzenia pojazdów. Obowiązek wymiany posiadanych praw jazdy przewiduje przepis art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, zachowują ważność do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby uprawnionej w zakresie na jaki zostały wydane. Minister Infrastruktury rozporządzeniem z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany prawa jazdy (Dz.U. Nr 69 poz. 640), wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, określił warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami oraz wysokość opłat za te czynności. Wbrew stanowisku organów rozstrzygających w sprawie zakres tej delegacji nie daje organowi działającemu w trybie art. 150 ustawy oraz przepisów wskazanego rozporządzenia, upoważnienia do weryfikowania w postępowaniu w sprawie wymiany prawa jazdy uprawnień, które zostały potwierdzone w decyzji o wydaniu prawa jazdy. Co prawda przepis §5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia stanowi, iż przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami - rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150 poz. 1680 ze zm.), lecz należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 92 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w ustawie zasadniczej w celu wykonania ustawy i na podstawie szczegółowego upoważnienia w niej zawartego. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Konstytucja zabrania jednak konstrukcji tzw. "upoważnień kaskadowych" do wydania aktu wykonawczego, zaś samym upoważnieniom ustawowym stawia wysokie wymagania co do precyzji, z jaką powinny określać cechy aktu wykonawczego. Nie można zatem w rozporządzeniu wykonawczym rozszerzać materii przekazanej do uregulowania przez ustawę poprzez odsyłanie do kolejnych aktów wykonawczych (por. wyrok NSA z 15 I 2002 r., II SA 2348/00). Również zakres zastosowania przepisów rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2001 r. w postępowaniu o wymianę praw jazdy ograniczony jest zakresem delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, w którym wskazano, jakie kwestie Minister Infrastruktury zobligowany był uregulować w drodze aktu wykonawczego. Analiza treści tej delegacji wskazuje, iż w ramach postępowania o wymianę tych dokumentów zastosowanie mają wyłącznie te przepisy rozporządzenia w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, które nie dotyczą weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień. Jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, iż zachodzą rozbieżności pomiędzy posiadanym prawem jazdy, a dokumentacją znajdującą się w ewidencji kierowcy, może skorzystać z uprawnień, jakie na podstawie delegacji zawartej w art. 100 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym uregulowano w rozporządzeniu w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Należy ponadto zauważyć, że wydane skarżącemu w 1975 r. prawo jazdy jest decyzją administracyjną i jej zmiana wymaga specjalnego trybu przewidzianego w Kodeksie postępowania administracyjnego dla wzruszenia decyzji ostatecznych. W niniejszej sprawie organ nie zastosował żadnego ze wskazanych w ustawie trybów. Czynność wydania prawa jazdy, jak i jego wymiany, ma natomiast charakter czynności materialno-technicznej, stąd do czasu wzruszenia decyzji w sprawie wydania prawa jazdy, nie jest możliwa odmowa wymiany posiadanego dotychczas prawa jazdy. W świetle powyższego uznać należy, że w części odmawiającej wymiany prawa jazdy zaskarżone decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż w sprawie zachodzą również przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji z uwagi na naruszenia przepisów postępowania. W czasie, gdy skarżący odbywał kurs oraz zdawał egzamin na kategorię C, co miało miejsce w 1975r., obowiązywało rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 27 poz. 183 ze zm.). Zgodnie z przepisem §196 ust. 3 tego aktu osoba, która ubiega się o otrzymanie prawa jazdy kat. C może otrzymać prawo jazdy kat. B, jeżeli w czasie nauki odbyła ćwiczenia w kierowaniu samochodem osobowym. Akta administracyjne sprawy nie zawierają dokumentacji z kursu, który skarżący odbył w 1975 r., jak również nie zawierają dokumentacji ze złożonego wówczas egzaminu. Organy obu instancji nie prowadziły w tym zakresie postępowania dowodowego, stąd nie sposób ustalić, czy skarżący został wówczas doszkolony w zakresie kierowania samochodem osobowym. W świetle wskazanego przepisu, jeżeli skarżący uzyskał uprawnienie do kierowania samochodami ciężarowymi, a odbył takie przeszkolenie, uzyskał również uprawienie do kierowania samochodami osobowymi. Okoliczności tych organy rozstrzygające w sprawie nie uwzględniły, stąd zaskarżone decyzje należy uznać za wadliwe. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 2 i art. 135 wyżej powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. oraz w zw. z art. 97§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty K. z dnia [...]r. [...], w części dotyczącej odmowy wydania prawa jazdy kategorii B i B+E. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis art. 152 tej ustawy nie zastosowano wobec negatywnego charakteru rozstrzygnięcia podlegającego weryfikacji w niniejszym postępowaniu. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o wymianę prawa jazdy organ I instancji wyda skarżącemu prawo jazdy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii, kierując się wskazaniami wynikającymi z treści niniejszego wyroku. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ M. Dybowski /-/E. Makosz-Frymus jf