II SA/Po 682/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska - Tylewicz Asesor WSA Paweł Daniel (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 17 sierpnia 2022 r., znak sprawy [...] nr postępowania [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr [...], postępowanie [...], po rozpatrzeniu odwołania K. A. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 02 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. A. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji brak jest podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ w rodzicielskim planie wychowawczym z dnia 25 lipca 2021 r. określono, w § 9, że do pobierania świadczenia wychowawczego 500+ na dziecko uprawniona jest matka. W wyroku Sądu Okręgowego w P. Wydział I Cywilny, sygn. akt I C [...] z dnia 08 grudnia 2021 r. w pkt. 3 Sąd orzekł, że koszty związane z wychowaniem i utrzymaniem dzieci rodzice ponoszą zgodnie z pisemnym porozumieniem rodzicielskim z dnia 25 lipca 2021 r. K. A. wniósł następnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę nazwaną skargą od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia: 07 sierpnia 2022 r., znak [...] (postępowanie [...], [...]); 18 sierpnia 2022 r., znak [...] (postępowanie [...]); 18 sierpnia 2002 r. znak [...] (postępowanie [...]). Skarżący podniósł naruszenie przepisu art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1577, dalej również jako: "ustawa") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na odmowie przyznania świadczenia 500+ na S. , M. , A. w wysokości połowy świadczenia wychowawczego na podstawie wyroku Sądu Rodzinnego orzekającego opiekę naprzemienną. Wniesiono o zmianę zaskarżonych decyzji w całości w taki sposób, aby świadczenie 500+ były wypłacane w wysokości połowy obowiązującego świadczenia na wszystkie dzieci oraz o wypłatę świadczenia 500+ w wysokości połowy świadczenia za okres maj i czerwiec 2022 r. na M. i A.. Pismem procesowym z dnia 10 października 2022 r. skarżący doprecyzował, że przedmiotem skargi są obie decyzje z dnia 18 sierpnia 2022 r. znak [...] nr postępowania [...] oraz [...] nr postępowania [...] ponieważ stwierdzenie, iż nie sprawuję faktycznej opieki nad dziećmi M. , A. i S. jest nieprawdą i niczym uzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pod sygn. akt II SA/Po [...] zarejestrował skargę na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. A.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 329 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Na wstępnie należy zwrócić uwagę, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W przedmiotowej sprawie z wnioskiem wystąpił pełnomocnik organu, a skarżący, w ustawowym terminie nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest kwestia prawidłowości decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia 17 sierpnia 2022 r., nr [...], który utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 02 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. A.. Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy skarżącemu przysługuje prawo do uzyskania połowy świadczenia wychowawczego. Odnosząc się do tak postawionej kwestii wskazać należy, że integralną częścią wyroku rozwodowego z dnia 08 grudnia 2021 r., sygn. akt I C [...], pozostaje plan wychowawczy. Nie budzi przy tym wątpliwości Sądu, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez oboje rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach, jak to przewiduje art. 5 ust. 2a ustawy. Co znamienne, w § 9 określono, że do pobierania świadczenia wychowawczego 500+ na dziecko uprawniona jest matka. Rozważenia zatem wymagało, czy w drodze porozumienia rodziców dopuszczalna jest modyfikacja przepisu prawa, który stanowi jednoznacznie, że w przypadku opieki naprzemiennej kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty. Zdaniem składu orzekającego, wobec zawarcia przez rodziców porozumienia co do sposobu sprawowania władzy rodzicielskiej i pieczy nad dzieckiem, które stało się integralną częścią wyroku sądu powszechnego, organy administracji nie są uprawnione do negowania ustaleń w tym zakresie, na co zasadnie zwrócono uwagę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia z dnia 17 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 659/20, Baza NSA. W powyższym zakresie organy administracji publicznej zasadnie uznały, że nie mogą ingerować w treść ustaleń pomiędzy rodzicami. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Mając na uwadze cel świadczenia oraz jego wysokość (500 zł), w ocenie sądu administracyjnego dopuszczalne jest zatem zawarcie porozumienia w tej kwestii. Jednakże z punktu widzenia celu ustawy najważniejszą kwestią pozostaje, czy na rzecz dziecka została wypłacona łączna kwota świadczenia w wysokości 500 zł. Do takiej bowiem kwoty Państwo partycypuje w wydatkach na wychowanie dziecka. Pozbawienie pełnego świadczenia bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, narusza zatem konstytucyjne zasady uwzględnienia dobra rodziny (art. 71 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP) oraz ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 2 Konstytucji RP). Sąd podkreśla, że art. 5 ust. 2a ustawy 500+ jest przepisem prawa materialnego, który daje tylko możliwość ustalenia przez organ, rodzicom sprawującym opieką naprzemienną, prawa do świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty dla każdego z nich przysługującej za dany miesiąc, tj. 250 zł, pod warunkiem, że oboje wystąpią o przyznanie takiego świadczenia, o ile kwestia powyższa nie została w inny sposób uregulowana, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. Jednakże w sytuacji braku wniosku o przyznanie świadczenia 500+ uprawnionego rodzica, lub wypłaty świadczenia w niższej kwocie (250 zł), istnieje możliwość wypłaty świadczenia na rzecz drugiego z rodziców. Odmowa wypłaty świadczenia bez ustalenia powyższej okoliczności, jedynie w oparciu o treść rodzicielskiego planu wychowawczego, kłóci się, w ocenie Sadu z celem świadczenia. W kontrolowanej sprawie nie wyjaśniono, czy matka dziecka (osoba uprawniona) świadomie zrezygnowała z otrzymywania tego świadczenia, czy też uzyskuje je w wysokości połowy świadczenia wychowawczego. Nie wiadomo zatem, czy wniosek skarżącego był jedynym wnioskiem o przyznania świadczenia, czy też dotyczyć miał połowy świadczenia, co podniesiono w skardze. Sąd podkreśla raz jeszcze, że pomimo ustalenia rodzicielskim planie wychowawczym z dnia 25 lipca 2021 r., że do pobierania świadczenia wychowawczego 500+ na dziecko uprawniona jest matka, istnieje możliwości wypłaty tego świadczenia również na rzecz ojca (skarżącego), w sytuacji, w której matka zrezygnuje z jego uzyskania, lub też będzie je pobierać w wysokości połowy świadczenia (250 zł). W tym drugim przypadku ojciec może domagać się wypłaty świadczenia w wysokości 250 zł. Mając powyższe na względzie wskazać należy, że wydana decyzja była decyzją przedwczesną, gdyż organ nie zgromadził wystarczającego materiału dowodowego umożliwiającego wydanie decyzji odmownej. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS zobowiązany jest do ustalenia, czy matka dziecka złożyła wniosek o wypłatę świadczenia wychowawczego, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, do ustalenia, czy pobiera go w pełnej wysokości. Dopiero po uzupełnieniu zgromadzonego materiału dowodowego organ będzie mógł rozstrzygnąć ponownie sprawę, przy uwzględnieniu wykładni przepisów zawartej w niniejszym wyroku.