II SA/Po 69/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Kamieńska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Drzazga /spr./ Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Protokolant masz. Maria Kasztelan po rozpoznaniu w Poznaniu na rozprawie w dniu 05 lipca 2006 r. przy udziale sprawy ze skargi M.E. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] Nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił K. i R. J. oraz M. i P. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, wielorodzinnego (3 mieszkania), w zabudowie bliźniaczej, na terenie nieruchomości przy ul. [...] w P. Decyzja stała się ostateczna z dniem [...] wobec braku odwołania. W dniu [...] września 2005 r. do Urzędu Miasta P. wpłynęło podanie M. E. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...]. W piśmie skarżąca wskazała, że bez swojej winy nie brała udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, chociaż nieruchomość, stanowiąca jej własność, znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego objętego pozwoleniem na budowę. Skarżąca wskazywała też, że kwestionowana decyzja narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz prawa skarżącej wynikające z art. 5 ust. 1 pkt 9 prawa budowlanego. Po rozpatrzeniu podania, Prezydent Miasta , decyzją z dnia [...] , na podstawie art. 149 § 3 kpa odmówił wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]. Zdaniem organu, M. E. nie była stroną postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, a zatem nie posiadała interesu prawnego podlegającego ochronie w toku przedmiotowego postępowania, bowiem jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. W uzasadnieniu decyzji organ ustosunkował się także szczegółowo do merytorycznych zarzutów zawartych w podaniu o wznowienie postępowania. Powyższa decyzja została zaskarżona przez M. E. i Wojewoda , po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji wskazał, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości sąsiedniej, położonej przy ul. [...] w P . Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie miała, zgodnie z art. 28 ust. 2 prawa budowlanego, przymiotu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] , bowiem jej nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. Organ drugiej instancji podzielił zdanie organu pierwszej instancji, iż projektowana inwestycja nie narusza interesu prawnego skarżącej, a zaskarżona decyzja uwzględnia konstytucyjny obowiązek równego traktowania wszystkich (art. 32 Konstytucji) i konstytucyjne prawo ochrony własności. Organ odwoławczy odniósł się również do merytorycznych zarzutów skarżącej, podzielając stanowisko wyrażone przez organ pierwszej instancji. Powyższa decyzja jest przedmiotem skargi M. E. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wnosi w skardze o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, bowiem jej zdaniem zostały one wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie zakończone jej wydaniem, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1 i 145a kpa. Dokonując oceny legalności wydanych przez organy orzekające w sprawie, na podstawie art. 149 § 3 kpa, decyzji o odmowie wznowienia postępowania na żądanie skarżącej, należało przede wszystkim rozważyć, w jakich okolicznościach organ może wydać decyzję takiej treści. Mianowicie wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania o jakiej mowa w art. 149 § 3 kpa może nastąpić jedynie z trzech przyczyn: – podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną w rozumieniu art. 28 kpa, czy też przepisów szczególnych (w tym przypadku art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane - t.jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 27, poz. 2016 ze zm.), – podanie o wznowienie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 148 § 1 i 2 kpa, – w podaniu o wznowienie nie powołano żadnej z przyczyn wznowienia, określonych w art. 145 § 1 kpa. Natomiast jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości w zakresie istnienia podstawy wznowienia wskazanej przez stronę i zachodzi potrzeba zbadania sprawy w tym zakresie, niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest zgodnie z art. 149 § 2 kpa: – po pierwsze ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wadliwości określonych w art. 145 § 1 kpa, – po drugie, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Ustalenie zatem, czy w danej sprawie występują podstawy wznowienia postępowania określone w art. 145 § 1 kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego, o czym stanowi expressis verbis art. 149 § 2 kpa. Przeprowadzenie tej fazy postępowania następuje na podstawie postanowienia o wznowieniu postępowania. Oznacza to, że ocena przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń, co do przyczyny wznowienia, natomiast może nią być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymieniona enumeratywnie w art. 145 § 1 kpa) (por. wyroki NSA: z dnia 20.06.1991 r., IV SA 487/91, ONSA 1991, nr 2, poz. 50, z dnia 8.06.1995 r. SA/Po 416/95, Mon. Pod. 1996, nr 7, s.214, z dnia 12.10.1998 r. IV SAB 77/98, Lex nr 43765, z dnia 5.11.1999 r., II SA 1606/99, Lex 47257, z dnia 24.03.1998 r., II SA 122/98, ONSA 1999, nr 2 poz. 53). W niniejszej sprawie skarżąca wniosła podanie o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 kpa, a jako podstawę swojego żądania wskazała przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Podniosła bowiem, że nie dopuszczono jej do udziału w postępowaniu o pozwolenie na budowę, chociaż nieruchomość stanowiąca jej własność znajduje się w sferze oddziaływania obiektu budowlanego objętego kwestionowaną decyzją. Zdaniem skarżącej działanie organu naruszyło art. 28 ust. 2 prawa budowlanego. Dotrzymanie przez skarżącą terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, jak również powołanie się przez skarżącą na przesłankę wznowieniową wymienioną w art. 145 § 1 kpa obligowało organ pierwszej instancji do wydania postanowienia o podjęciu postępowania. Niedopuszczalne było zatem na tym pierwszym etapie postępowania dokonanie przez organ oceny zasadności przyczyn wznowienia podanych przez skarżącą oraz odmowa wznowienia postępowania. Dopiero w drugiej fazie postępowania może odbyć się bowiem, jak już wyżej wskazano, badanie zasadności podanych przez skarżącą przyczyn wznowienia i w zależności od wyniku tych badań organ będzie mógł wydać decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 kpa bądź wydać decyzję uchylającą decyzję dotychczasową na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i § 2 kpa. Rozpoznając sprawę ponownie organy winny mieć na uwadze szczególne uregulowanie odnośnie ustalenia kręgu osób będących stronami w postępowaniu o pozwolenie na budowę zawarte w art. 28 ust. 2 prawa budowlanego oraz definicję obszaru oddziaływania obiektu zawartą w art. 3 pkt 20 tegoż prawa. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził ocenę przyczyn wznowienia przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, a więc z naruszeniem art. 149 § 2 i 3 kpa. W konsekwencji należy stwierdzić, że zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 149 § 1 - 3 kpa i art. 151 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/ W.Batorowicz /-/ B.Kamieńska /-/ B.Drzazga MK